Хабарларга обуна бўлинг
  • Ваш аккаунт на сайте
    Не запоминать
    [vk][/vk] [odnoklassniki][/odnoklassniki] [facebook][/facebook] [mailru][/mailru] [yandex][/yandex] [google][/google]
  1. Инновацион ахборот портали
  2. Жиззах янгиликлари
  3. “Лексикология” модулини ўқитишда ахборот коммуникация технологияларидан фойдаланиш

“Лексикология” модулини ўқитишда ахборот коммуникация технологияларидан фойдаланиш

Cана : 09-03-2018   /   Жиззах янгиликлари, Мақолалар   /   кўрилди: 525

Инсон тафаккури шу қадар тараққий этиб бормоқдаки, техникалаштириш, компьютерлаштириш жараёни нафақат ишлаб чиқаришнинг турли соҳалари, балки, маданият ва таълим соҳаларида ҳам дадил кириб бормоқда.

 

Компьютер технологияларининг шиддат билан ривожланиши таълим жараёнини янги босқичга кўтаради, бу ўз ўрнида таълим мазмунини, метод ва шаклларини қайта кўриб чиқиш, уни янги билим ҳамда кўникмалар билан янада бойитиш заруриятини туғдиради.

Таълим тизимига электрон таълимни жорий этиш биринчи навбатда жамиятнинг интеллектуал салоҳиятига, жумладан, таълим соҳасининг ахборотлашувига, ахборот таълим ресурсларини ишлаб чиқишга боғлиқ. Дунёнинг ривожланган ва ривожланаётган мамлакатларида таълимни ахборотлаштириш, шу жумладан электрон таълимни жорий этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Электрон таълимни ривожлаантириш, унинг самарадорлигини ошириш йўллари изланилмоқда, таълимда янги ахборот технологияларини жорий этиш таълим соҳасидаги ислоҳотларнинг диққат марказидан ўрин олган. Таълимнинг фан ва ишлаб чиқариш билим интегратсиясининг асосли механизмларини ишлаб чиқиш, уни амалиётга жорий этиш, ўқишни, мустақил билим олишни индивидуаллаштириш, масофавий таълим тизими технологияси ва воситаларини ишлаб чиқиш ва ўзлаштириш, янги педагог ҳамда ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда талабалар ўқишини жадаллаштириш ана шундай долзарб вазифалар сирасига киради.

Биз халқимизнинг дунёдаҳеч кимдан кам бўлмаслиги, фарзандларимиз биздан кўра кучли, билимли, доно ва албатта бахтли бўлиб яшаши учун бор куч ва имкониятларимизни сафарбар этаётган эканмиз, бу борада маънавий тарбия масаласи, ҳеч шубҳасиз, беқиёс аҳамият касб этади.

Агар биз бу масалада хушёрлик ва сезгирлигимизни, қатъий ва маъсулиятимизни йўқотсак, бу ўта муҳим ишни ўз ҳолига, ўзбилармончиликка ташлаб қўядиган бўлсак, муқаддас қадриятларимизга йўғрилган ва улардан озиқланган маънавиятимиздан, тарихий хотирамиздан айрилиб, охир-оқибатда ўзимиз интилган умумбашарий тараққиёт йўлидан четга чиқиб қолишимиз мумкин деган биринчи юртбошимизнинг доно сўзларини доимо ёдда сақлаш биз мураббийларнинг бурчимиздир. Олий таълимда ўзбек тили курсини ўқитишда инновацион таълим технологиялари асосида ишлаш даврнинг асосий талаби, ҳаётнинг зарурияти бўлиб қолмоқда. Луғавий жиҳатдан инновацион тушунчаси инглиз тилидан таржима қилинганда "инновацон” – "янгилик киритиш” деган маънони англатади. Мазмунан эсатушунча негизида "Инновацион” тушунчаси муайян тизимнинг ички тузилишини ўзгартиришга қаратилган фаолиятни ифодалайди.

Инновационларнинг кўринишлари: янги ғоялар; тизим ёки фаолият йўналишини ўзгартиришга қаратилган аниқ мақсадлар; ноанъанавий ёндашувлар; одатий бўлмаган ташаббуслар; илғор иш услубларидир.

Ҳозирги кунда ахборот коммуникатсия технологиялардан лексикология модулини ўқитишда талабаларни қизиқарли оламга олиб киришда ўқитувчининг имкониятларини кенгайтиради, бунда талабалар ахборотларни мустақил равишда излаб топадилар, компьютер ёрдамида юклаб оладилар, таҳлилқиладилар ва бошқаларга етказадилар. Талаба талабаларни ахборот билан ишлашга, ўқишга ўргатиш замонавий таълимнинг муҳим вазифаси ҳисобланади.

Лексикология модулини ўқитишда овозли матн, матнли қўшиқ, аудио монологлар, мултимедиалардан фойдаланиш, бадиий филмлардан, масалан, "Келинлар қўзғолони”, "Шум бола”, "Ўтган кунлар”, "Шайтанат”, "Маҳаллада дув-дув гап”, "Суюнчи” филмларида эмотсионал экспрессив сўзларидан неологизмлар, архаизмлар, историзмлар сўзлардан матн яратиш топшириқларидан фойдаланиш.

Ахборот олишнинг бошқа бир усули – дарс давомида бевосита интернетдан ахборот олиш ҳисобланади. Интернетдан аввлдан керакли материалларни топиш, компьютерга юклаб олиш ёки керакли материални онлайн тарзда дарс жараёнида талабаларга кўрсатиш мумкин.

Дарснинг қизиқарлилигини таъминлашда электрон материалларидан фойдаланиш яхши натижа беради. Уларнинг устунлик томонлари – материални бевосита кўриш, унинг алоҳидақисмларида тўхталиш, талабалар билан онлайн суҳбатлашиш, уларнинг фикрларини бевосита тинглаш ва дарсни жонли мулоқот тарзида ўтказиш ҳам мумкин. Дарсларда аниматсияли материаллар билан бирга видеороликларни ҳам қўллаш мумкин. Бу каби видеороликлардан фойдаланишда Ziyonet тармоғининг йирик лойиҳаси - utube.uz ведиопорталида жойлаштирилган ресурслар ёрдамида вазифасини ўтайди.

Айниқса, чет тиллари, жисмоний тарбия, кимё, биология, ўзбек тили ва шу каби фанларни ўқитишда видеороликлардан фойдаланиш юқори натижани беради. Бундан ташқари танланган ўқув фани бўйича онлайн тест топшириқларидан ҳам фойдаланиш мумкин. Лексикология модулини ўқитишда янги педагогик технологиялардан, хусусан, интернет, медиадарсларда Номловчи, Атовчи, Ифодаловчи, Кўрсатувчи сўзларни топиш шу каби талабанинг дунёқараши, онгини ривожлантирибгина қолмай, уларда ўрганилаётган мавзуга нисбатан қизиқишини ривожлантиришга ва таълим жараёнини жадаллаштиришда муҳим аҳамият касб этади.

Шундай экан, бундай замонавий билимларга эга бўлган талабаларга дарс ўтувчи ўқитувчидан ҳам ахборот коммуникатсия технологиялар воситаларидан кенг фойдаланиш, дарс жараёнига тадбиқэтиш лексикология модулини ўқитишда турли лойиҳа ва тақдимотлар тайёрлаш ҳамда талабалар учун интерактив ва инноватсион технологиялар асосида янада қизиқарлиқилиб тақдим этиш талаб этилади. Талаба атроф оламга оид билимлар билан бир қаторда лексикология модулини ўқитишда сўз бойлигини ахборот коммуникатсия технологияларга оид билимларининг асосини ҳам айнан ўқитувчидан олгани маъқул деб ҳисобланади. Шу боис бугунги кунда ўқитувчининг ахборот коммуникатсияга оид ва инноватсион технологик малакалари даражасини мунтазам ошириб бориш зарур.

Лексикология модулини ўқитишда талабанинг билимдонлигини шакллантиришнинг асосий омиллари мавжуд. Ахборот коммуникация технология воситалари ёрдамида, кўриш органлари (Кўз), нерв тизими, фаолият таянч аппарати учун хавфсиз бўлган ахборот коммуникация технология воситалари билан ишлаш эргономик услубларидан фойдаланиш ўрнини тўлдиручи машқларни бажариш, файллар ва папкалар тизимини ташкил қилиш, файллардаги ўзгаришларни эслаб қолиш, файллар ва папкаларни ўзгартириш, файлни чоп этишни дарс билан боғлаб амалга ошириш лозим.

Ахборотни ёзиш, қайд этиш бевосита камерадан, жумладан, рақамли микроскоп, микрофон, рақамли датчиклардан ахборотларни компютерга киритиш. Тасвирлар, матнларни сканерда ўтказиш, ахборотни ёзиб олиш (сақлабқолиш) лозим. Тасвир кўринишидаги киритилган матнни танлаб олиш, фото ва видеотасвир қурилмалари, ахборотни кўчириш лозим.

Лексикология модулини ўқитишда матн яратиш, сўзларни тўғри ёзилиши, тиниш белгилари, орфография қоидаларини ўзлаштириб боришлари, шу билан бирга матнни сақлаш, унга ўзгартириш киритиш ва бошқаларини ўрганиш.

Матнни териш билан ўзбек тили ва чет тилларини ўрганишга интилиш, тайёр расмдан нусҳа олиш, матн яратиш, матндан оилавий шажара дарахтини яратиш талаб қилинади. Сўз ёки матн қисмини ўчириш, алмаштириш, ўрнига қўйиш ва бошқа амаллар воситасида матнни таҳрирқилиш. Тасвирларни (слайд-шоу), видео ва аудио ёзувларни таҳрир қилиш. Лексикология модулини ўқитишда ахборотни қидириш компьютер луғатларидан бирор тушунча ёки интернетдан ахборотни қидириб топиш.

Хулоса қилиб айтганда, дарс жараёнида ахборот коммуникация технологияларидан фойдаланишда педагог мутахассислар талабанинг табиий мативацияси, таълим мақсадлари; ахборот коммуникация технологиялари билимларини ўзлаштириш натижаларини назоратқилиш фан соҳаси бўйича ахборот коммуникация технологияларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш муҳим.

Дилноза Файзуллаева ЖДПИ ўқитувчиси

Дилмурод Ражабов ЖДПИ талабаси

 

dle 10.2 скачать , Быстрый торрент трекер КиноСвин рунета

Хабар ва янгиликлардаги маълумотлар учун муаллифлар жавобгар. Сайт таҳририят муаллифлигидаги материаллардан бошқа хабарлар учун жавобгарликни зиммасига олмайди!