Ўзбекистон ҳукуматининг 2026 йилдан кучга кирадиган янги қарори (ВМҚ-69-сон) таълим тизимида кўп йиллар меҳнат қилган, юқори малакага эга ўқитувчиларни уй-жой билан таъминлашни назарда тутади. Унга кўра, камида 15 йиллик иш стажига эга бўлган олий тоифали педагогларга бирламчи бозордан уй сотиб олиш учун ипотека кредити бошланғич бадалининг 25 фоизи давлат бюджети ҳисобидан қоплаб берилади. Ушбу мақсадлар учун ҳар йили 200 миллиард сўмгача маблағ ажратилиши белгиланган бўлиб, аризалар рақамлаштирилган платформалар орқали инсон омилисиз кўриб чиқилади.

Субсидия олиш шартлари ва талабгорларга қўйиладиган мезонлар

Янги тартиб барча педагоглар учун эмас, балки муайян профессионал ва ижтимоий мезонларга жавоб берадиган мутахассислар учун амал қилади. Бу Жиззах вилояти каби ҳудудларда фаолият юритаётган тажрибали ўқитувчилар учун муҳим имкониятдир.

Асосий талаблар:

• Малака тоифаси: Фақат олий тоифали педагоглар.

• Иш стажи: Таълим тизимида камида 15 йиллик узлуксиз ёки умумий иш тажрибаси.

• Ёш чегараси: Ариза топшириш вақтида 60 ёшдан ошмаган бўлиши лозим.

• Уй-жой мавжудлиги: Ариза берувчи ва унинг турмуш ўртоғи номида икки ва ундан ортиқ турар жой мулк ҳуқуқи асосида мавжуд бўлмаслиги керак.

Фактчекинг блоки:

• Даъво: Олий тоифали ўқитувчиларга бошланғич тўлов тўлиқ тўлаб бериладими?

• Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 19 февралдаги 69-сонли қарори.

• Рақамлар мос келадими: Йўқ, тўлиқ эмас, балки бошланғич бадалнинг 25 фоизи қопланади.

• Хулоса: Давлат ипотеканинг фақат бир қисмини (25%) субсидия сифатида қоплайди, қолган қисми ва кредит тўловлари ходимнинг зиммасида қолади.

Ариза топшириш ва кўриб чиқиш механизми

Жиззах вилоятининг чекка туманларида ишлайдиган ўқитувчилар ҳам аризани масофавий тарзда топширишлари мумкин. Тизим тўлиқ автоматлаштирилган бўлиб, subsidiya.idm.uz платформаси орқали маълумотлар текширилади.

Жараён босқичлари:

1. Ариза бериш: Давлат хизматлари марказлари ёки my.gov.uz портали орқали.

2. Маълумотларни текшириш: Иқтисодиёт ва молия вазирлиги тизими ариза берувчининг стажи, тоифаси ва кредит тарихини автоматик текширади.

3. Хабарнома: Ижобий хулоса олингач, талабгорга хабарнома юборилади.

4. Банк босқичи: Талабгор банкка мурожаат қилади. Шуни ёдда тутиш керакки, субсидия хабарномаси банкнинг кредит беришини кафолатламайди; банк ўқитувчининг тўлов қобилиятини мустақил баҳолайди.

Ижтимоий ва ҳудудий чекловлар: Нималарни билиш муҳим?

Субсидия маблағлари фақат ариза берувчи доимий рўйхатдан ўтган ҳудуддаги уй-жойлар учун йўналтирилади. Масалан, Жиззах вилоятида рўйхатда турган ўқитувчи фақат ушбу вилоят ҳудудидан уй сотиб олиши мумкин. Ягона истисно — Тошкент шаҳрида рўйхатда турганлар Тошкент вилоятидан уй олишларига рухсат берилган.

Шунингдек, қуйидаги ҳолатларда ариза автоматик рад этилади:

• Кредит тарихида муаммолар (салбий КИБМ маълумотлари) бўлса;

• Аввал бошқа уй-жой субсидия дастурларидан фойдаланилган бўлса;

• Бюджетдан ажратилган йиллик 200 миллиард сўмлик лимит тугаб қолса.

Таҳлил ва истиқбол: Ўқитувчининг молиявий юки қанчага камаяди?

Агар янги қурилган хонадоннинг бошланғич бадали 100 миллион сўм бўлса, давлат унинг 25 миллион сўмини қоплаб беради. Бу педагогика соҳаси вакиллари учун катта кўмак, бироқ иқтисодий таҳлилчилар кредит тарихининг тозалиги ва банк талабларига эътибор қаратишни тавсия этади.

Мазкур чора нафақат ижтимоий ҳимоя, балки таълим сифатини оширишга ҳам хизмат қилади. Олий тоифага интилиш ва 15 йиллик стажни сақлаб қолиш ўқитувчилар учун қўшимча мотивация бўлади. Жиззах вилояти мисолида айтадиган бўлсак, бу каби дастурлар малакали кадрларнинг ҳудудий марказлардан узоқлашмаслигига ёрдам беради.

Давлат томонидан олий тоифали ўқитувчиларга берилаётган бу имтиёз — тизимда содиқ меҳнат қилаётганлар учун муносиб эътирофдир. Бироқ, субсидия олиш учун фақатгина профессионал ютуқлар эмас, балки молиявий интизом (кредит тарихи) ҳам муҳим рол ўйнайди.

Сизнингча, 15 йиллик стаж талаби бошланғич бадалнинг 25 фоизини олиш учун етарлими ёки бу муддатни қисқартириш керакми?