Тасаввур қилинг, телефонингизга қўнғироқ бўлди. Ўзини "банк ходими" ёки "ички ишлар ходими" деб таништирган шахс хушмуомалалик билан: "Сиз олдин сотиб олган дори сифатсиз чиққан, давлат сизга 500 минг рубль компенсация тўлайди", дейди. Ким ҳам бундай вазиятда хурсанд бўлмайди? Айниқса, гап соғлиғини тиклаш илинжида бўлган кекса отахон ва онахонлар ҳақида кетса.
Афсуски, бу ширин ваъдалар ортида аёвсиз жиноий режа ётибди. Давлат хавфсизлик хизмати (ДХХ) Фарғонада худди шундай усулда ишлайдиган, халқаро миқёсдаги йирик "колл-марказ" фаолиятига чек қўйди.
70 минг мижознинг тақдири хавф остида
Фарғона шаҳрида яшовчи 40 ёшли шахс бошчилигидаги 34 нафардан иборат уюшган гуруҳ Тошкент ва Фарғона шаҳарларида ҳақиқий "фирибгарлик фабрикаси"ни ташкил қилган. Улар Россиядаги дори воситалари ва БАД (биологик фаол қўшимчалар) савдоси билан шуғулланувчи компанияларнинг 70 мингдан ортиқ мижозлари ҳақидаги шахсий маълумотларни ноқонуний қўлга киритишган.
Бу дегани, жиноятчилар қўлида ким қачон, қаердан ва қандай дори олгани ҳақида аниқ рўйхат бўлган. Бундай "ички маълумот" эса одамларда қўнғироқ қилаётган шахсга нисбатан кучли ишонч уйғотган.
Пул ўмариш схемаси: "Солиқ" тўланг ва пулни олинг
Жиноятчиларнинг тактикаси жуда оддий, аммо психологик жиҳатдан пухта ишланган:
Алоқа: Махсус ўқитилган операторлар SIP-телефония ва "Zoiper" иловаси орқали (рақамни яшириш ёки бошқа давлат рақами қилиб кўрсатиш имконини беради) қўнғироқ қилишган.
Ишонч: Ўзларини расмий идора вакили деб таништириб, сифатсиз дори учун катта миқдорда компенсация ваъда қилишган.
Тузоқ: Компенсацияни олиш учун аввал 5 мингдан 20 минг рублгача "солиқ" ёки "расмийлаштириш тўлови"ни ўтказиб бериш сўралган.
Натижада, соддадил инсонлар жами 9,5 миллион рублдан ортиқ маблағни фирибгарларнинг карталарига ўтказиб беришган. Бундан ташқари, гуруҳ аъзолари 470 минг долларлик ноқонуний криптовалюта айланмасини ҳам амалга оширишган.
Суд ҳукми: Адолат қарор топди
Жиноят ишлари бўйича Ёзёвон туман суди мазкур ишни атрофлича кўриб чиқди. Жиноий гуруҳнинг 21 нафар аъзоси 3,5 йилдан 9,5 йилгача бўлган муддатга озодликдан маҳрум этилди. Қолган 13 нафар иштирокчига эса озодликни чеклаш ва жарима жазолари тайинланди. Энг муҳими, жабрланувчиларга етказилган моддий зарар ундириладиган бўлди.
Ўзингизни ва яқинларингизни қандай ҳимоя қилиш керак?
Бу воқеа барчамиз учун катта дарс бўлиши керак. Фирибгарлар тўрига тушмаслик учун оддий қоидаларга амал қилинг:
Расмий ташкилотлар ҳеч қачон телефон орқали пул сўрамайди: Солиқ, суғурта ёки компенсация учун олдиндан пул ўтказиш талаб қилинса — бу 100% фирибгарлик.
Шахсий маълумотларни сир тутинг: Ким бўлишидан қатъи назар, карта рақами, амал қилиш муддати ва СМС-кодни айтманг.
Кекса ёшдаги яқинларингизга тушунтиринг: Улар бундай психологик ҳужумларга энг кўп учрайдиган қатламдир. Уларга "суюнчи" ёки "компенсация" ҳақидаги қўнғироқларга ишонмасликни уқтиринг.
Хулоса: Замонавий технологиялар нафақат ҳаётимизни осонлаштиради, балки жиноятчилар учун янги эшикларни ҳам очади. Фарғонадаги бу ҳолат ҳуқуқ-тартибот идораларининг сергаклиги туфайли фош этилди, аммо эҳтиёткорликни ҳеч қачон йўқотмаслик лозим.
