Жаҳон бўйлаб Ўзбекистон давлат рақами туширилган автомобилда айланиб чиқишни мақсад қилган блогер Саёҳатчи Абу яъни Қобил Абдусатторов ўзининг навбатдаги лойиҳаси учун янги JAC M3 автомобилини харид қилди ва унга Жиззах вилоятига тегишли бўлган 25 P 934 NA давлат рақамини ўрнатди. Бу қарор ижтимоий тармоқларда, хусусан, Андижон ва Жиззах вилоятлари кузатувчилари ўртасида кенг муҳокамаларга сабаб бўлди. Мазкур ҳолат нафақат блогернинг шахсий танлови, балки Ўзбекистон Республикасида транспорт воситаларини рўйхатдан ўтказиш тартиби ва ҳудудий идентификация масалаларини яна бир бор кун тартибига чиқарди.

Янги автомобиль ва ҳудудий мансублик: Нега айнан 25?

Саёҳатчи Абунинг аввалги транспорт воситаси Африканинг Танзания давлатида мусодара қилинганидан сўнг, у Ўзбекистонга қайтиб, лойиҳасини давом эттириш учун яна янги JAC M3 русумли автомобилни танлади. Ҳозирда ушбу транспорт воситаси «ҳашар» йўли билан, яъни жамоатчилик кўмагида узоқ масофали сафарларга мослаштирилмоқда. Бироқ, энг кўп эътиборни тортган жиҳат — автомобилга Андижон вилоятининг «60» серияси эмас, балки Жиззах вилоятининг «25» серияли рақами тақилгани бўлди.

Бунинг асосий сабаби блогернинг доимий рўйхатдан ўтган жойи (пропискаси) Жиззах шаҳрида эканлиги билан боғлиқ. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 31 августдаги 683-сон қарори билан тасдиқланган Низомга мувофиқ, автомототранспорт воситалари уларнинг эгалари доимий яшаш жойи бўйича рўйхатга олинган ҳудуддаги Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати (ЙҲХХ) бўлинмалари томонидан рўйхатга олинади.

Шундай қилиб, блогернинг «25» серияли рақам олиши ҳиссиётларга эмас, балки амалдаги қонунчилик талабларига асосланган. Ижтимоий тармоқлардаги «Андижон рақамини олинг» мазмунидаги чақириқлар эса ҳуқуқий жиҳатдан фақат эгасининг доимий рўйхати ўзгарган тақдирдагина амалга ошиши мумкин бўлган жараёндир.

Ижтимоий реакция ва «Андижонча» рақобат

Блогернинг Инстаграм ва Телеграм саҳифаларидаги изоҳлар таҳлили шуни кўрсатадики, аудитория икки лагерга бўлинган. Андижонлик кузатувчилар блогерни ўз вилояти рамзи бўлган «60» серияли рақамни ишлатмаётганликда «айбласа», жиззахликлар «25» рақамининг «легендар» эканлигини таъкидламоқда.

• Маҳаллий ватанпарварлик: Ўзбекистоннинг турли вилоятларида давлат рақами серияси нафақат маъмурий белги, балки ўзига хос ҳудудий идентиклик рамзига айланган.

• Бренд ва имиж: «Саёҳатчи Абу» бренди халқаро миқёсда Ўзбекистонни тарғиб қилар экан, қайси вилоят рақами билан ҳаракатланиши маҳаллий аҳоли учун ғурур масаласи сифатида қабул қилинмоқда.

Шуни таъкидлаш жоизки, блогер аввалги сафарларида Андижон билан боғлиқ имижни фаол қўллаган. Бу галги ўзгариш эса кузатувчилар орасида «сохтакорлик» ёки «хиёнат» сифатида эмас, балки техник зарурият сифатида талқин қилиниши лозим.

Ҳуқуқий асослар ва рўйхатга олиш тартиби

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг ЙҲХХ маълумотларига кўра, давлат рақами белгиларини бериш тизими қатъий марказлаштирилган. Қуйидаги омиллар рақам танлашда асосий роль ўйнайди:

1. Ҳудудий код: Ҳар бир вилоят учун алоҳида код (масалан, Жиззах — 25, Андижон — 60) белгиланган.

2. Аукцион тизими: «Чиройли» рақамлар 2026 йилга қадар avtoraqam.uzex.uz платформаси орқали сотилиб келингнади. Бироқ, ҳозирда бу тизим бекор қилинган. 

3. Қайта рўйхатдан ўтказиш: Агар транспорт воситаси бошқа ҳудудга сотилса ёки эгасининг яшаш жойи ўзгарса, рақам белгиси ўша ҳудуд кодига алмаштирилиши шарт.

Шу нуқтаи назардан, Абунинг Жиззах рақами билан юриши унинг қонунга итоаткорлигидан далолат беради. Ижтимоий тармоқлардаги «60 қилиб олинг» деган таклифлар амалда блогердан Жиззахдаги пропискасини Андижонга кўчиришни талаб қилиш билан тенгдир.

Глобал мақсад ва маҳаллий мунозараларнинг аҳамияти

Лойиҳанинг асосий мақсади — дунё бўйлаб Ўзбекистон байроғи ва давлат рақамини олиб ўтиш орқали мамлакат туризм салоҳиятини ошириш ва рекорд ўрнатишдир. Бу мақсад йўлида автомобилнинг серияси (25 ёки 60 бўлишидан қатъи назар) иккинчи даражали техник масала ҳисобланади.

Жиззах вилояти аҳолиси учун бу ўзига хос реклама имкониятидир. Саёҳатчи дунёнинг чекка нуқталарида «25» серияли рақам билан пайдо бўлганда, бу Жиззах вилоятининг халқаро миқёсда танилишига билвосита ҳисса қўшади. Бу эса вилоятнинг инвестициявий ва туристик жозибадорлигига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган кичик, аммо муҳим деталдир.

Хулоса ва мулоҳаза

Саёҳатчи Абунинг янги автомобили ва унга тақилган «25» серияли рақам атрофидаги мунозаралар Ўзбекистонда ижтимоий тармоқларнинг жамоатчилик фикрига таъсири қанчалик юқори эканлигини кўрсатмоқда. Ҳуқуқий жиҳатдан Жиззах рақамининг танланиши тўғри қарор бўлиб, у амалдаги қонунчиликка тўлиқ мос келади.

Андижонлик кузатувчиларнинг ҳафсаласи пир бўлган бўлса-да, лойиҳанинг асл моҳияти — вилоятлараро рақобат эмас, балки ягона Ўзбекистон номидан жаҳон аренасига чиқишдир. Эндиги навбат — янги JAC M3 автомобилининг техник жиҳатдан қанчалик тайёрланиши ва навбатдаги сафарнинг муваффақиятида.