Зомин «Мурувват» аёллар учун интернат уйидаги беморларни иссиқ овкат билан таъминлаш бўйича ўтказилган 2,4 миллиард сўмлик тендер якунланди. 2026 йил 30 январ куни эълон қилинган баённомага кўра, Самарқанднинг Тайлоқ туманида рўйхатдан ўтган «MUMIN OTA 1954» МЧЖ ғолиб деб топилди. Ижтимоий ҳимояга энг муҳтож қатламнинг дастурхони билан боғлиқ ушбу харидда бор-йўғи икки иштирокчи қатнашгани ва ғолибнинг Самарқанддан Жиззахга «кенгайиши» тизимда рақобат ўрнини таниш-билишчилик ёки монополлашган схемалар эгаллаб олмаяптими, деган кескин саволни ўртага ташлайди.
Тарихий фон: Кичик капитал, катта иштаҳа
«MUMIN OTA 1954» МЧЖ 2022 йил феврал ойида, бор-йўғи 10 миллион сўмлик устав фонди билан ташкил этилган. Самарқанд вилояти Тайлоқ туманидаги оддийгина хонадонда рўйхатдан ўтган ушбу кичик корхона қисқа вақт ичида Жиззах ва Самарқанддаги тиббиёт муассасаларининг «алмаштириб бўлмас» ҳамкорига айланди.
Корхона фаолиятига назар ташланса, у Самарқанд хосписи, Жиззахдаги аёллар «Мурувват» уйи, вилоят реабилитация маркази ва Ховос туман тиббиёт бирлашмаси тендерларини бирин-кетин «йиғиб» келаётганини кўриш мумкин. Кичик бир МЧЖнинг бир вақтнинг ўзида бир нечта туман ва вилоятларда, шунчалик катта ҳажмдаги (миллиардлаб сўмлик) иссиқ овқат етказиб бериш қувватига эга эканлиги соҳа мутахассисларида шубҳа уйғотмай қолмайди.
Тизимли таҳлил: Рақобат имитацияси
Лот рақами 26110012467762 бўлган ушбу харидда бошланғич нарх 2,442,888,000 сўм этиб белгиланган. Ғолиб компания эса 2,412,888,000 сўм таклиф қилган. Орадаги фарқ атиги 30 миллион сўм ёки 1,2 фоизни ташкил этади. Давлат харидларида бундай рамзий чегирмалар одатда ҳақиқий рақобат бўлмаганда ёки иштирокчилар ўзаро келишиб олганда кузатилади.
Бу ерда муаммо конкрет шахсларда эмас, балки аутсорсинг тизимининг ишлаш механизмида. Иштирокчилар сонининг иккита билан чекланиши ва уларнинг таклифлари орасидаги минимал фарқ бюджет маблағларини тежаш эмас, балки «белгиланган» ғолибни расмийлаштириш жараёнига ўхшаб кетмоқда. Агар ҳақиқий бозор бўлганда, 2,4 миллиардлик шартнома учун ўнлаб компаниялар жиддийроқ чегирмалар билан курашган бўларди.
Эксперт нигоҳи: Сифат ва назорат қаерда?
Иқтисодий таҳлилчиларнинг фикрича, аутсорсинг хизматларида корхонанинг устав фонди ва моддий-техник базаси асосий мезон бўлиши керак. 10 миллион сўмлик капиталга эга корхона қандай қилиб 2,4 миллиардлик масъулиятни бўйнига олади? Агар корхона овқат сифатини бузса ёки заҳарланиш ҳолати юз берса, унинг бор-йўғи 10 миллион сўмлик мулки зарарни қоплай оладими?
«Мурувват» уйларидаги аёллар — жамиятнинг энг заиф ва ҳимоясиз қатлами. Улар овқат сифати ёки порция ҳақида шикоят қила олмайдилар. Шу сабабли, бу ерда тизимли назорат фақат қоғоздаги протоколлар билан эмас, балки мустақил жамоатчилик мониторинги билан таъминланиши шарт.
Ечимсиз қолган саволлар
Ҳозирда шартнома ҳолати «бириктирилмаган» ва «хазинага юборилмаган» деб кўрсатилмоқда. Бу техник жараён бўлиши мумкин, аммо Зоминнинг олис ҳудудида жойлашган муассаса учун Тайлоқдан келадиган тадбиркор қандай қилиб сифатли ва янги пишган овқат етказиб бериши — логистик жумбоқ бўлиб қолмоқда. Ёки корхона Зоминнинг ўзидан «ижарага» ошпаз ёллаб, шунчаки воситачилик қиладими?
Бу тендер — давлат харидлари тизимидаги шаффофликнинг навбатдаги имтиҳонидир. Агар бюджет ташкилотлари фақат «синалган» ва «таниш» корхоналар билан ишлашда давом этса, соҳада сифат ўсиши ва нарх тушиши ҳақида гапириш бефойда.
