2026 йил 6 март куни Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманида "INNO" илмий паркининг тантанали очилиш маросими бўлиб ўтади. Ушбу лойиҳа Ўзбекистон Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳамда Венгриянинг етакчи олий таълим ва илмий марказлари билан стратегик ҳамкорлиги маҳсулидир. Тадбирда икки давлат вазирлари, дипломатлари ва ректорлар кенгаши вакиллари иштирок этиши кутилмоқда. Мазкур марказ минтақада технологик ривожланишни жадаллаштириш, талабалар учун халқаро стажировкалар ташкил этиш ва тўрт томонлама шериклик шартномаларини имзолаш орқали илм-фанни ишлаб чиқаришга интеграция қилишни мақсад қилган.
Илм-фан ва ишлаб чиқариш интеграцияси: Жиззах модели
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 3 июлдаги ПҚ-307-сон қарори ва "Ўзбекистон – 2030" стратегиясида белгиланган вазифалар доирасида ҳудудларда инновацион экотизимни яратиш устувор йўналиш этиб белгиланган. Жиззахда фойдаланишга топширилаётган "INNO" илмий парки айнан шу мақсад йўлидаги амалий қадамдир.
Тадбир дастурига кўра, очилиш маросимида Ўзбекистон Олий таълим, фан ва инновациялар вазири Конгратбай Шарипов, Венгрия Давлат котиби Вероника Варга-Баюс (Veronika Varga-Bajusz) ҳамда Венгриянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва Мухтор элчиси Йожеф Рожа (József Rózsa) иштирок этади. Бу даражадаги делегациянинг иштироки лойиҳанинг нафақат маҳаллий, балки халқаро аҳамиятга эга эканлигидан далолат беради.
Венгрия тажрибаси ва стратегик ҳамкорлик
Венгрия Европа Иттифоқи давлатлари ичида инновацияларни бошқариш ва қишлоқ хўжалиги технологиялари бўйича бой тажрибага эга. Жиззахдаги марказ фаолиятида Венгрия Ректорлар конференцияси раиси Бела Меркели (Béla Merkely) ва "INNO Science Park" стратегияси бўйича эксперт Левенте Ковач (Levente Kovács) иштирок этаётгани диққатга сазовор.
Ҳамкорликнинг асосий йўналишлари:
Технологик трансфер: Венгриянинг илғор ишланмаларини маҳаллий шароитга мослаштириш.
Тўрт томонлама шартнома (Quadrilateral Agreement): Таълим, илм-фан, давлат ва бизнес вакиллари ўртасидаги узвий боғлиқликни таъминлаш.
Академик алмашинув: Тошкент кимё-технология институти (ТКТИ) ва Жиззах политехника институти (ЖизПИ) талабаларининг лойиҳаларини халқаро стандартлар асосида ривожлантириш.
Лойиҳанинг иқтисодий ва ижтимоий таъсири
"Yangi O‘zbekiston" массивида қад ростлаган ушбу мажмуа Жиззах вилояти ҳокими Улуғбек Мустафоев бошчилигидаги маҳаллий ҳокимият органлари учун ҳам муҳим стратегик нуқта ҳисобланади. Жиззах сўнгги йилларда автомобилсозлик ва тўқимачилик кластерлари марказига айланиб бормоқда. Бундай ишлаб чиқариш қувватларига эса юқори малакали кадрлар ва янги технологик ечимлар зарур.
Илмий парк доирасида ташкил этиладиган Show-Room ва лойиҳалар тақдимоти маҳаллий тадбиркорларга инновацион ғояларни сотиб олиш ёки уларни ўз корхоналарида жорий этиш имкониятини беради. Таҳлилларга кўра, илмий парклар мавжуд бўлган ҳудудларда кичик ва ўрта бизнеснинг ЯИМдаги улуши инновацион маҳсулотлар ҳисобига ўртача 12-15 фоизга юқори бўлади (Манба: Жаҳон банкининг "Инновациялар ва иқтисодий ўсиш" ҳисоботи).
Таълимдаги трансформация: ЖизПИ ва ТКТИ мисолида
Лойиҳанинг энг муҳим жиҳатларидан бири — талабаларнинг бевосита амалиёт билан бандлиги. Ботир Усмонов ва Алишер Усманкулов томонидан тақдим этиладиган режалар ТКТИ ва ЖизПИ талабалари учун "INNO Science Park"ни асосий лаборатория майдонига айлантиришни назарда тутади. Бу ерда "назария – амалиёт – тижоратлаштириш" занжири тўлиқ ишлай бошлайди.
Шунингдек, дастурда ўзбекистонлик талабаларни қабул қилиш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича алоҳида бандлар киритилган бўлиб, бу келгусида ёш олимларнинг халқаро грантлар ва лойиҳаларда иштирок этиш имкониятини кенгайтиради.
Хулоса: Кутиш ва воқелик
Жиззах "INNO" илмий паркининг очилиши шунчаки бинонинг фойдаланишга топширилиши эмас, балки минтақада "ақлли иқтисодиёт" сари ташланган қадамдир. Бироқ, лойиҳанинг муваффақияти фақатгина замонавий бино ва хорижлик экспертларга эмас, балки маҳаллий олимлар ва тадбиркорларнинг ушбу майдончадан қанчалик самарали фойдаланишига боғлиқ.
Илмий парк ҳақиқатан ҳам Жиззахнинг технологик драйверига айланадими ёки расмий тадбирлар ўтказиладиган маскан бўлиб қоладими? Бу саволга жавоб келгуси икки йил ичида марказда яратилган ва тижоратлаштирилган стартаплар сони билан белгиланади.
