Жиззах вилояти Пахтакор тумани суди кадастр тизимида юқори лавозимда ишлаган Ш.Мамасодиқовга нисбатан жиноий жазо тайинлади. Собиқ мулозим мансаб ваколатини суиистеъмол қилиб, Зомин туманидаги «Дуоба» МФЙ ҳудудидан 2500 квадрат метр ер майдонини ноқонуний эгаллаш, ҳужжатларни сохталаштириш ва фирибгарликда айбдор деб топилди. Мазкур ҳолат нафақат бир шахснинг жиноий жавобгарлиги, балки ер ресурсларини бошқаришдаги рақамли назорат механизмларининг айланиб ўтилиш хавфини ҳам кун тартибига чиқарди.
Жиноят схемаси: Технология ва сохтакорликнинг уйғунлашуви
Суд материаллари ва тергов хулосаларига кўра, Ш.Мамасодиқов ўз хизмат мавқеидан фойдаланиб, мураккаб занжирли фирибгарликни амалга оширган. У маҳаллий ҳокимликнинг 2021 йилдаги қарорини компьютер технологиялари ёрдамида таҳрирлаб, ерга умрбод эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи сохта ҳужжат яратган. Бунда у қуйидаги усуллардан фойдаланган:
Муҳр ва имзо сохтакорлиги: Ҳокимликнинг қалбаки муҳрини тайёрлаш ҳамда кадастр муҳандиси имзосини cохталаштириш.
Рақамли тизимга кириш: Сохта ҳужжатларни my.gov.uz портали орқали тизимга юклаб, давлат реестридан ўтказишга муваффақ бўлган.
Иқтисодий манфаат: Эгаллаб олинган ер майдони кейинчалик учинчи шахсга 10 000 АҚШ доллари эвазига сотилган.
Бу ҳолат Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 168-моддаси (Фирибгарлик) ва 209-моддаси (Мансаб сохтакорлиги) билан малакаланди. Суд айбланувчига 2 йил-у 6 ой муддатга ахлоқ тузатиш ишлари жазосини тайинлади ва уни 2 йил давомида раҳбарлик лавозимларида ишлаш ҳуқуқидан маҳрум этди.
Эксперт фикри ва қонунчилик асослари
Юристларнинг таъкидлашича, мансаб сохтакорлиги давлат бошқаруви асосларига зарба беради. Ўзбекистон Республикаси «Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида»ги Қонунининг 5-моддасида давлат органлари фаолиятининг очиқлиги ва ҳисобдорлиги асосий принциплардан бири сифатида белгиланган.
«Transparency International» ташкилотининг ҳисоботларида қайд этилишича, ер ва мулк ҳуқуқи соҳасидаги коррупция ривожланаётган давлатларда иқтисодий ўсишни секинлаштирувчи асосий омилдир. Жиззахдаги воқеа нафақат маҳаллий аҳамиятга эга, балки бутун республика бўйича ер назоратини кучайтириш кераклиги ҳақидаги сигналдир.
Бугунги кунда фуқаролар ер сотиб олаётганда нафақат кадастр ҳужжатига, балки унинг шаклланиш тарихига ҳам эътибор беришлари лозим. Зеро, ноқонуний йўл билан олинган мулк эртами-кечми давлат захирасига қайтарилади, сотиб олувчи эса моддий зарар кўриб қолаверади.
Сизнингча, ер билан боғлиқ фирибгарликларнинг олдини олиш учун жазо чораларини янада кучайтириш керакми ёки тизимни тўлиқ автоматлаштириш кифоями?
