Қирғизистон Вазирлар Маҳкамаси қор қоплонини мамлакатнинг расмий миллий рамзи сифатида тан олиш ҳақида қарор қабул қилди. Бу ҳужжат давлатнинг табиий ва маданий меросини сақлаш ҳамда миллий қадриятлар орқали мамлакат имиджини мустаҳкамлашга қаратилган. Расмий маълумотларга кўра (Inform.kz, 2025 йил 19 октябрь), қарор Қирғизистон Президентининг “Қор қоплонини Қирғизистон Республикасининг миллий рамзи сифатида эътироф этиш тўғрисида”ги фармони ижроси доирасида қабул қилинган.
Миллий рамзнинг моҳияти ва давлат стратегияси
Қор қоплони — фақат Қирғизистон эмас, балки бутун Марказий Осиё учун экологик ва маданий жиҳатдан муҳим тур ҳисобланади. World Wildlife Fund (WWF) маълумотларига кўра, бу ҳайвон жаҳонда йўқолиб кетиш хавфи остидаги 12 та йиртқич туридан бири бўлиб, дунё бўйлаб атиги 4000–6000 дона қолган. Қирғизистон ҳудудида уларнинг 350–400 таси яшайди. Бу мамлакатнинг жаҳон миқёсидаги экологик масъулиятини оширади.
Ҳукумат қабул қилган қарор нафақат символик аҳамиятга эга, балки амалий мазмунга ҳам эга. Табиий ресурслар, экология ва техник назорат вазирлигига қор қоплони популяциясини муҳофаза қилиш бўйича миллий дастур ишлаб чиқиш ва амалга ошириш вазифаси юклатилган. Бу дастур Global Snow Leopard & Ecosystem Protection Program (GSLEP) доирасидаги халқаро мажбуриятларга ҳамосдир.
Қор қоплони логотипининг ҳуқуқий ва маданий аҳамияти
Қарор билан бирга қор қоплонининг расмий логотипи ва унинг қўлланиш тартиби ҳам белгиланди. Унга кўра, логотипни давлат байрамлари, мукофотлар, ёдгорлик тангалари ва архитектурада фойдаланиш мумкин. Бироқ тасвирни сиёсий ёки тижорат мақсадларда ноқонуний ишлатиш тақиқланади.
Бу тартиб, аслида, давлат рамзларини ҳимоя қилишнинг халқаро амалиётига мос. Масалан, Швейцария Федерал Иқтисодиёт идораси мамлакат герби ва байроғини тижоратда қўллашни қаттиқ чеклайди. Қирғизистонда ҳам шундай ёндашув жорий этилиши миллий рамзнинг қадрини сақлашга хизмат қилади.
Экологик рамз ортидаги сиёсий ва ижтимоий омиллар
Сиёсатшунослар фикрича (Central Asia Analytical Digest, 2024), Қирғизистонда экологик мавзулар сўнгги йилларда давлат брендининг муҳим қисмига айланмоқда. Қор қоплонини миллий рамз сифатида тан олиш нафақат экологик, балки геосиёсий мўлжалга ҳам эга — яъни мамлакатни “экологик масъул давлат” сифатида кўрсатишга қаратилган.
Қор қоплони образи илгари ҳам минтақавий ҳамкорлик рамзи бўлиб келган. 2013 йилда Бишкекда ўтказилган “Қор қоплони саммити”да 12 давлат ушбу турни муҳофаза қилиш бўйича умумий декларация имзолаган эди. Шундан бери Қирғизистон ҳар йили Snow Leopard Forum тадбирларини ўтказиб келади. Шу жиҳатдан, бу қарор мамлакатнинг узоқ йиллик экологик сиёсатини институционал даражада мустаҳкамлайди.
Миллий бренд ва туризм нуқтаи назаридан
Қор қоплонининг миллий рамз сифатида тан олиниши туризм соҳаси учун ҳам янги имконият яратиши мумкин. Қирғизистон Туризм агентлиги маълумотларига кўра, мамлакатга келаётган хорижий сайёҳларнинг 18 фоизи экологик туризмни танлайди. Янги рамз орқали мамлакатнинг “экотуризм бренди”ни кучайтириш режалаштирилган. Бу йўналишда UNESCO ҳамда UNDP Kyrgyzstan билан ҳамкорликда лойиҳалар ишлаб чиқилмоқда.
Бироқ экспертлар бу жараёнда эҳтиёткорлик зарурлигини таъкидлайди. EcoWatch Central Asia таҳлилчиси Алмаз Турсуновнинг фикрича:
“Қор қоплони рамз сифатида фойдаланилиши унинг реал популяциясини муҳофаза қилиш масъулиятини камайтирмаслиги керак. Рамз фақат имидж эмас, амалий ҳаракатга чорловчи белги бўлиши лозим.”
Қирғизистоннинг қор қоплонини миллий рамз сифатида тан олиши — табиат, маданият ва сиёсат кесишмасидаги муҳим қадамдир. Бу қарор орқали давлат экологик сиёсатини кучайтириш, миллий идентификацияни мустаҳкамлаш ва халқаро имиджини “яшил” тамойиллар билан боғлашни мақсад қилган. Аммо бу ташаббуснинг муваффақияти фақат рамз эмас, балки амалий экомуҳофаза чоралари орқали баҳоланади.
