Жиззах вилояти ҳокимлиги бошқарув тизимида туб ислоҳотлар бошланди. Ўзбекистон Президентининг 2026 йил 30 январдаги ПҚ–34-сонли қарори билан вилоят ҳокимлиги тузилмасига иккита янги ўринбосар лавозими киритилди ва ушбу лавозимларга вазирлик тизимидан тажрибали мутахассислар тайинланди. Энг муҳим янгилик шундаки, эндиликда бошқарув ҳудуднинг ўзига хос географик хусусиятидан келиб чиқиб — тоғли ва дашт зоналарига ажратилган ҳолда амалга оширилади. Бу Ўзбекистон давлат бошқаруви тизимида натижага йўналтирилган (Result-oriented management) янги тажриба-синов босқичининг бошланиши ҳисобланади.
Стратегик тайинловлар ва географик ихтисослашув
Жиззах вилояти ўзининг рельефига кўра кескин фарқ қилувчи ҳудудлардан иборат. Бир томонда Зомин ва Форишнинг тоғли яйловлари бўлса, иккинчи томонда Мирзачўл ва Арнасойнинг кенг даштлари жойлашган. Янги қарор айнан шу фарқларни инобатга олган ҳолда бошқарувни иккита йўналишга ажратди:
Тоғли ҳудудлар ва яйловларни ривожлантириш йўналиши: Ушбу лавозимга Баҳром Юсупов тайинланди. Унинг зиммасига тоғли ҳудудларда туризм салоҳиятини ошириш, яйловлардан самарали фойдаланиш ва тоғ олди ҳудудларига инвестиция жалб қилиш вазифаси юклатилган.
Дашт ва чўл ҳудудларида саноатни ривожлантириш йўналиши: Бу секторга Бекзод Эгамов масъул этиб белгиланди. Унинг асосий фокусида дашт ҳудудларида янги саноат зоналарини барпо этиш, экспорт салоҳиятини кенгайтириш ва иқлим шароитига мос инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш туради.
Бундай тақсимот бошқарувнинг "манзилли" бўлишини таъминлайди. Илгари бир нафар ўринбосар бутун вилоятнинг инвестиция блокига масъул бўлган бўлса, эндиликда масъулият доираси географик жиҳатдан конкретлаштирилди.
KPI тизими: Қуруқ ҳисоботлардан аниқ рақамлар сари
2026 йилдан бошлаб янги ўринбосарлар фаолияти KPI (Key Performance Indicators) — асосий самарадорлик кўрсаткичлари асосида баҳоланади. Бу тизим шунчаки ишга келиб-кетиш эмас, балки эришилган реал натижаларга асосланади.
Баҳолаш тизимининг учта поғонаси:
Стратегик кўрсаткичлар: Вилоятнинг умумий иқтисодий ўсишига қўшилган ҳисса.
Ҳудудий индикаторлар: Тоғли ёки дашт ҳудудларига хос бўлган ўзига хос лойиҳаларнинг ижроси.
Туман кесимидаги натижалар: Ҳар бир туманнинг инвестициявий жозибадорлиги ошгани.
Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги (ARGOS) ва Иқтисодиёт ва молия вазирлиги маълумотларига кўра, KPI тизими раҳбар ходимларнинг масъулиятини 30–40 фоизга ошириш имконини беради. Бу ерда "натижага йўналтирилган бошқарув" тамойили амал қилади: мақсадга эришилса — рағбат, эришилмаса — интизомий чора.
Фактчекинг: Янги тизим қанчалик асосли?
Даъво: Жиззахда бошқарув тизимини ўзгартириш зарурати бормиди?
Манба ва таҳлил: Президентнинг 2025 йил 2 декабрдаги Жиззах вилоятига ташрифи давомида инвестиция ва экспорт йўналишидаги кўрсаткичлар таҳлил қилинганда, ҳудудларнинг ички имкониятлари тўлиқ ишга солинмаётгани танқид қилинган эди.
Рақамлар: Вилоятнинг тоғли ҳудудлари (Зомин, Бахмал) ва дашт ҳудудлари (Дўстлик, Пахтакор) ўртасидаги саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажмида катта тафовут мавжуд.
Хулоса: Янги лавозимларнинг жорий этилиши штат бирликларини кўпайтириш ҳисобига эмас, балки вилоят ҳокимлигининг мавжуд штатлари доирасида амалга оширилмоқда. Бу бюджетга қўшимча юк туширмасдан бошқарув сифатини оширишга хизмат қилади.
Кутилаётган натижалар ва инвестициявий муҳит
Жиззах вилояти сўнгги йилларда автомобилсозлик ва қурилиш материаллари ишлаб чиқариш бўйича мамлакатнинг драйвер ҳудудларидан бирига айланди. Янги бошқарув моделидан кутилаётган асосий эффектлар қуйидагича:
Ихтисослашган ёндашув: Тоғли ҳудудларда экологик тоза қишлоқ хўжалиги ва экотуризм, дашт ҳудудларида эса юқори технологияли саноат кластерлари ривожланади.
Инвестициялар оқими: Тайинланган янги ўринбосарларнинг Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигидан келганлиги халқаро инвесторлар билан ишлашда "тўғридан-тўғри алоқа" (networking) имконини беради.
Янги иш ўринлари: Ҳар бир ҳудуднинг ўз "ўсиш нуқтаси" (growth pole) аниқланиши орқали маҳаллий аҳолининг бандлиги таъминланади.
Жиззах вилоятида жорий этилаётган бу янги бошқарув модели Ўзбекистоннинг бошқа ҳудудлари учун ҳам намуна бўлиши мумкин. Бошқарувни географик ва иқтисодий ихтисослашув асосида ташкил этиш — ресурсларни тўғри тақсимлашнинг энг самарали йўлидир. Бироқ, тизимнинг муваффақияти янги тайинланган раҳбарларнинг KPI кўрсаткичларига қанчалик шаффоф ёндашишига ва маҳаллий тадбиркорлар билан ўрнатиладиган мулоқотга боғлиқ.
Сизнингча, ҳоким ўринбосарларининг ҳудуд кесимида бўлиниши бошқарувдаги бюрократияни камайтирадими ёки аксинча? Бу борадаги фикрларингиз ҳудудий ривожланишнинг янги моделларини тушунишда муҳим аҳамиятга эга.
Ҳакимжон Фозилов
