2025 йил якунларига кўра, Жиззах вилоятида хотин-қизлар бандлигини таъминлаш борасидаги кўрсаткичлар прогноз қилинган 62 минг ўрнига 100 минг нафардан ошди. "Ўзбекистон – 2030" стратегияси доирасида амалга оширилаётган тизимли ислоҳотлар натижасида аёллар тадбиркорлигига 556,2 миллиард сўм кредит йўналтирилди ва олий таълимда хотин-қизлар улуши 55 фоизга етди. Ушбу кўрсаткичлар нафақат миқдорий ўсишни, балки ҳудуддаги ижтимоий-иқтисодий муҳитнинг тубдан ўзгараётганини англатади.
Иқтисодий фаоллик ва тадбиркорлик динамикаси
Мамлакат тараққиётининг стратегик йўналишларидан бири сифатида аҳоли бандлигини таъминлаш, айниқса, хотин-қизларнинг иқтисодий мустақиллигига эришиш давлат сиёсатининг марказида турибди. Жиззах вилояти мисолида бу жараён молиявий дастаклар ва ҳуқуқий кафолатлар билан мустаҳкамланмоқда.
Хотин-қизлар тадбиркорлигини ривожлантириш мақсадида ажратилган 556,2 миллиард сўмлик кредит маблағлари вилоятда 10 минг 744 нафар янги аёл тадбиркорлар қатламини шакллантирди. Таҳлиллар шуни кўрсатадики, янги ташкил этилган тадбиркорлик субъектларининг 75 фоиздан ортиғи юридик шахс мақомига эга бўлган. Бу эса аёллар томонидан бошқарилаётган бизнеснинг барқарорлиги ва солиқ базасини кенгайтиришдаги роли ортиб бораётганидан далолат беради.
Пиллачилик ва мавсумий бандлик таҳлили
Қишлоқ ҳудудларида бандлик муаммосини ҳал этишда анъанавий тармоқлар, хусусан, пиллачиликнинг ўрни беқиёс бўлиб қолмоқда. Жорий йилда вилоятда 16 минг 669 қути пилла парваришланиб, 1000 тонна ҳосил олингани 40 минг нафар хотин-қизнинг даромадига асос бўлди.
Бироқ, бу соҳадаги бандликнинг асосий қисми мавсумий характерга эга эканини инобатга олиш лозим. Экспертлар фикрича, пиллачилик занжирини чуқур қайта ишлаш босқичига ўтказиш орқали мавсумий ишчиларни доимий бандликка ўтказиш имкониятлари мавжуд. Бу борада "Ўзбекистон – 2030" стратегиясида ипакчилик кластерларини ривожлантириш вазифаси аниқ белгиланган.
Фактчекинг: Рақамлар ва ҳақиқат
Журналистик суриштирув ва очиқ маълумотлар таҳлили асосида вилоятдаги ҳолатни қуйидагича баҳолаш мумкин:
Даъво: Жиззахда аёллар бандлиги режаси 162 фоизга бажарилди.
Манба: Жиззах вилояти ҳокимлиги ва Оила ва хотин-қизлар бошқармасининг 2026 йил март ойидаги расмий ҳисоботлари.
Рақамлар мослиги: 2025 йил учун белгиланган 62 минглик кўрсаткич ва амалдаги 100 минглик натижа ўртасидаги фарқ 38 мингни ташкил этади. Бу ўсиш асосан ўзини ўзи банд қилиш ва кичик тадбиркорлик ҳисобига тўғри келади.
Хулоса: Кўрсаткичлар ҳаққоний бўлиб, улар ижтимоий қўллаб-қувватлаш тизими ("Аёллар дафтари") ва таълимга йўналтирилган инвестициялар билан асосланган.
Ижтимоий ҳимоя ва таълим: Инсон капиталига инвестиция
"Аёллар дафтари" тизими орқали сўнгги беш йилда 187 минг 457 нафар хотин-қизга 181 миллиард сўмлик ёрдам берилгани ижтимоий трансформациянинг муҳим босқичидир. Айниқса, таълим соҳасидаги кўрсаткичлар эътиборга молик.
Ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалардан бўлган 2 минг 978 нафар талаба қизнинг контракт тўловлари қоплаб берилиши келгусида вилоят меҳнат бозорига юқори малакали кадрлар кириб келишини таъминлайди. Бугунги кунда олий таълимда хотин-қизлар улушининг 55 фоизга етгани — бу шунчаки статистика эмас, балки вилоятнинг интеллектуал салоҳияти ўзгараётганининг исботидир.
Маҳаллабай тизим ва "ваучер" лойиҳалари
Вилоятдаги 304 та маҳалланинг ҳар бирига 25 миллион сўмгача ваучерлар тақдим этилиши маҳаллий ташаббусларни рағбатлантиришнинг янги инструментига айланди. Ушбу механизм орқали 1000 нафарга яқин қишлоқ аёлларини иш билан таъминлаш кўзда тутилган. Бу ерда асосий урғу "ҳар бир маҳалла — ўз ишлаб чиқаришига эга" тамойилига қаратилган.
Нейтрал хулоса
Жиззах вилоятида хотин-қизлар бандлиги борасидаги ислоҳотлар ўзининг сезиларли самарасини бермоқда. Асосий натижалар бандлик даражасининг ошиши, тадбиркорлик субъектларининг кўпайиши ва хотин-қизларнинг таълим олишига бўлган тўсиқларнинг камайишида кўринмоқда.
Ҳакимжон Фозилов
