Ўзбекистонда илк бор амалга оширилаётган энг йирик стратегик лойиҳалардан бири — Тошкент–Самарқанд пулли автомобиль йўли қурилиши Сергели туманидан бошланиши тасдиқланди. 2,25 миллиард доллар қийматга эга ушбу трасса икки қадимий шаҳар ўртасидаги масофани 2 соатгача қисқартириши кутилмоқда. Лойиҳа нафақат пойтахт ва Самарқандни, балки транзит ҳудуд ҳисобланган Жиззах ва Сирдарё вилоятлари иқтисодиётини ҳам янги босқичга олиб чиқишга қаратилган.
Стратегик аҳамият ва техник кўрсаткичлар
Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги «Автойўлинвест» агентлиги маълумотларига кўра, янги трасса Сергели туманидаги Тошкент ҳалқа йўлидан бошланиб, амалдаги М-39 йўлига параллел равишда ўтади. Ушбу лойиҳанинг долзарблиги транспорт оқимининг ҳаддан ташқари юқорилиги билан изоҳланади: ҳозирда мавжуд йўлдан кунига 55–60 мингта автомобиль ўтади, бу эса йўл қувватидан анча юқоридир.
Лойиҳанинг асосий параметрлари:
Умумий узунлиги: 282 километр.
Йўл тоифаси: I-а автомагистраль (6 та ҳаракат тасмаси).
Лойиҳавий тезлик: 150 км/соат.
Иншоотлар: 91 та кўприк, 12 та транспорт ечими ва 60 та туннелли ўтиш жойи.
Қопламаси: Юқори чидамли цемент-бетон.
Лойиҳа тўлиқ рақамлаштирилади ва "Интеллектуал транспорт тизими" (ITS) 24/7 режимда фаолият юритади. Бундан ташқари, йўлда ҳаракат давомида автомобиллар вазнини ўлчайдиган WIM (динамик тортиш) тизимлари ўрнатилади.
Фактчекинг ва таҳлил: Иқтисодий асослар
Даъво: Пулли йўл аҳоли учун оғирлик қиладими?
Манба таҳлили: Транспорт вазирлиги вакили Аслиддин Исаевнинг таъкидлашича, тарифлар инвесторлар билан музокаралар якунида, аҳолининг молиявий имкониятларини ҳисобга олган ҳолда белгиланади. Жаҳон банки ва Осиё тараққиёт банки каби халқаро ташкилотларнинг ДХШ (Давлат-хусусий шериклик) бўйича тавсияларига кўра, пулли йўл ҳар доим бепул муқобил йўл мавжуд бўлган тақдирда жорий этилади. Рақамлар: 2,25 млрд долларлик инвестиция Хитойнинг "топ-100" рўйхатига кирувчи йирик компаниялари томонидан киритилиши кутилмоқда. Бу давлат бюджетига юкламани камайтириб, юқори сифатли инфратузилмани яратиш имконини беради.
Аслиддин Исаев
Жиззах вилояти учун кутилаётган манфаатлар
Янги трасса Жиззах вилояти ҳудудини кесиб ўтади ва вилоятнинг иқтисодий харитасида муҳим роль ўйнайди.
Транзит салоҳияти: Жиззах — республиканинг марказий логистика тугуни. Янги йўлдаги 12 та кириб-чиқиш терминали вилоятнинг турли туманларидан магистралга чиқиш имконини беради.
Вақт ва хавфсизлик: Жиззахлик ҳайдовчилар ва тадбиркорлар учун Тошкентга етиб бориш вақти сезиларли даражада қисқаради. 150 км/соат тезлик маҳсулот етказиб бериш таннархини пасайтиради.
Инфратузилма ва иш ўринлари: Йўл бўйида 6 та замонавий хизмат кўрсатиш мажмуаси қурилиши режалаштирилган. Бу мажмуалар маҳаллий аҳоли учун юзлаб янги иш ўринлари демакдир.
Лойиҳанинг босқичма-босқич ишга туширилиши
Ҳукумат стратегиясига кўра, йўлни тўлиқ қуриб битказишни кутмасдан, унинг энг тирбанд қисмларини фойдаланишга топшириш кўзда тутилган. Тадқиқотлар Тошкентдан Сирдарёгача бўлган участкада транспорт оқими энг юқори эканини кўрсатди. Шу боис, қурилиш ишлари айнан шу йўналишдан бошланиб, босқичма-босқич Самарқандга қараб давом этади.
Президент томонидан март ойи бошида тасдиқланган режага кўра, 2026 йилда Ўзбекистонда пулли йўллар тармоғини яратишнинг асосий босқичи бошланади. Бу жараёнда нафақат Самарқанд, балки Андижон ва Чорвоқ йўналишлари ҳам устувор вазифа этиб белгиланган.
Тошкент–Самарқанд пулли автомагистрали Ўзбекистоннинг замонавий транспорт тизимига ўтишидаги кескин бурилиш нуқтасидир. Лойиҳанинг муваффақияти тариф сиёсатининг қанчалик адолатли бўлиши ва хизмат кўрсатиш сифатига бевосита боғлиқ. Жиззахлик ўқувчилар учун бу нафақат янги йўл, балки вилоятнинг иқтисодий юксалиши, янги инвестициялар ва вақтни тежаш имкониятидир.
Сизнингча, янги пулли йўл мавжуд йўллардаги тирбандликни тўлиқ бартараф эта оладими? Бу борада маҳаллий ҳайдовчиларнинг фикри қандай?
