Жиззах вилоятида Наврўз байрами нафақат баҳорий тенгкунлик, балки ҳудудий иқтисодиётни жонлантирувчи ва ижтимоий капитални мустаҳкамловчи стратегик аҳамиятга эга воқелик сифатида намоён бўлмоқда. Давлат ва жамоат ташкилотлари, хусусан, вилоят ҳокимлиги ва "Оқила аёллар" ҳаракати маълумотларига кўра, жорий йилда байрам тадбирлари гастрономик туризмни ривожлантириш ва аҳолининг кам таъминланган қатламини ижтимоий ҳимоя қилишга қаратилган тизимли ёндашув асосида ташкил этилди. Бу галги тантаналар Қозон федерал университети Жиззах филиали талабаларининг тадқиқотларида қайд этилганидек, анъанавий кўпкари мусобақалари ва ноёб локал таомлар — ғилминди ва тандир гўшт атрофида бирлашган катта ижтимоий лойиҳага айланди.

Гастрономик бренд: Ғилминди ва тандир гўштнинг иқтисодий салоҳияти

Жиззах пазандачилиги, хусусан, Зомин ва Бахмалнинг тандир гўшти ҳамда Фориш ва Жиззах шаҳрининг ғилминди таоми бугунги кунда ҳудуднинг "визит карточкаси"га айланган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 16 августдаги ПҚ-5221-сонли қарорида ички туризмни ривожлантиришда ҳудудий гастрономиядан фойдаланиш устувор вазифа сифатида белгиланган.

Жиззахлик талабалар — А. Бакирова, Р. Бахметова ва Н. Рустамоваларнинг кузатишларига кўра, Наврўз дастурхонининг асосий элементи бўлган ғилминди — юпқа хамир ва сутли-унли қаймоқдан тайёрланадиган десерт сифатида нафақат маиший истеъмол, балки этник ресторанлар учун юқори даромад манбаи бўлиб хизмат қилмоқда. Шунингдек, арча шохлари билан димлаб пишириладиган тандир гўшт технологияси Жиззахни мамлакатнинг гастрономик харитасида етакчи ўринга олиб чиқди. Бу каби локал брендлар Наврўз кунларида вилоятга ташриф буюрувчи сайёҳлар оқимининг камида 20-30 фоизга ортишини таъминламоқда.

Кўпкари: Спортдан ижтимоий институтгача

Наврўз байрамининг ажралмас қисми бўлган кўпкари (улоқ) Жиззахда шунчаки спорт мусобақаси эмас, балки йирик ижтимоий-иқтисодий воқелик ҳисобланади. Ўзбекистон улоқ-кўпкари федерацияси маълумотларига кўра, бундай оммавий тадбирлар қишлоқ жойларида отчилик маданиятини тиклаш ва наслдор отлар етиштиришни рағбатлантиради.

Мусобақаларда тикиладиган совринлар — автомобиллар, йирик шохли моллар ва пул маблағлари — маҳаллий тадбиркорлар ва ҳомийлар томонидан шакллантирилади. Бу жараён ҳудудий кластерлар ва фермер хўжаликлари ўртасидаги ижтимоий масъулиятни кучайтиради. Чавандозларнинг (полвонларнинг) жамиятдаги мақоми ва уларга кўрсатиладиган ҳурмат, экспертларнинг фикрича, анъанавий қадриятлар ворисийлигини таъминловчи энг самарали механизмлардан биридир.

Ижтимоий ҳимоя ва хайрия: Тизимли ёндашув

Замонавий Наврўз концепциясида хайрия тадбирлари давлат дастурлари билан уйғунлашган. Жиззах вилояти ҳокимлиги ва "Мурувват" ташкилоти ҳамкорлигида ўтказилаётган ижтимоий акциялар — кам таъминланган оилалар фарзандлари учун хатна тўйлари, сумалак сайиллари ва байрам паловининг тарқатилиши — "Инсон қадри учун" тамойилининг амалий ифодасидир.

"Оқила аёллар" ҳаракатининг фаолияти эса маҳаллаларда байрам шукуҳини ижтимоий барқарорлик билан боғлашга хизмат қилмоқда. Бу каби ташаббуслар жамиятнинг турли қатламлари ўртасидаги ижтимоий масофани камайтиришга ва жамоавий бирдамликни мустаҳкамлашга ёрдам беради.

Жиззах вилоятида Наврўзнинг нишонланиши шуни кўрсатадики, миллий анъаналар замонавий иқтисодий ва ижтимоий талабларга муваффақиятли мослашмоқда. Ғилминди каби ноёб таомларнинг сақланиб қолиши ва кўпкарининг оммавийлашуви ҳудуднинг туристик жозибадорлигини оширмоқда. Бироқ, бу анъаналарни глобал миқёсда тарғиб қилиш учун маркетинг ва рақамли технологиялардан янада фаолроқ фойдаланиш талаб этилади.