Ўзбекистонда 2026 йил 1 июндан бошлаб маиший газ балонларини олиш ва суюлтирилган газ таъминотига уланиш тўлиқ рақамлаштирилади: энди аризалар фақат Давлат хизматлари марказлари ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали (my.gov.uz) орқали қабул қилинади. Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 17 апрелдаги 180-сонли қарори билан тасдиқланган регламентга кўра, Face ID тизими ёрдамида шахсни тасдиқлаш ва «E-gaz» дастури орқали ҳисоб-китобларни амалга ошириш мажбурий этиб белгиланди. Бу тизим табиий газ етиб бормаган ҳудудлардаги 3,7 миллиондан ортиқ истеъмолчини қамраб олиб, инсон омилини камайтириш ва маҳсулот тақсимотида шаффофликни таъминлашни мақсад қилган.

Янги регламент: Аризадан балонгача бўлган 12 кунлик йўл

Ҳукумат томонидан белгиланган янги тартиб маиший газ балонларини етказиб бериш занжирини қатъий вақт оралиғига солади. Илгари маҳаллий газ идораларидаги навбатлар ва ноаниқ муддатлар аҳоли эътирозларига сабаб бўлган бўлса, эндиликда жараён қуйидаги алгоритм асосида ишлайди:

1. Ариза бериш: Истеъмолчи my.gov.uz портали ёки ДХМ орқали мурожаат қилади.

2. Текширув (1 иш куни): Ваколатли оператор маълумотларни «E-gaz» тизими орқали текширади.

3. Жойида ўрганиш (3 иш куни): Мутахассислар хонадонга бориб, газ балонидан фойдаланиш шароитларини ўрганади ва далолатнома тузади.

4. Шартнома ва Face ID: Ижобий хулосадан сўнг, истеъмолчи Face ID тизимидан ўтади ва икки томонлама шартнома имзоланади.

5. Етказиб бериш (12 иш куни): Бир дона маиший газ балони аҳолига бепул етказиб берилади.

Фактчекинг: Даъволар ва реал механизмлар

Таҳлил давомида янги тизимнинг афзалликлари ва техник имкониятларини расмий маълумотлар билан солиштирамиз:

• Даъво: Газ балонларини олишдаги сунъий тўсиқлар йўқолади.

  • Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 180-сонли қарори ва «Ҳудудгазтаъминот» АЖ ҳисоботи.

  • Таҳлил: Рақамли идентификация (Face ID) ва пластик ID-карталар жорий этилиши нақд пулсиз ҳисоб-китобни 100 фоиз таъминлайди. Бу эса «пул йўқлиги» ёки «балон тугагани» каби баҳоналар билан маҳсулотни бошқа нархда сотиш ҳолатларини чеклайди.

• Даъво: Газ миқдори камайиб кетишининг олди олинади.

  • Манба: «Ҳудудгаз Жиззах» ГТФ матбуот хизмати маълумоти.

  • Таҳлил: Барча газ ташувчи транспорт воситалари назорат тарозилари билан таъминланган. Истеъмолчи маҳсулотни қабул қилишда вазнни ўлчаб олиш ҳуқуқига эга. 

• Даъво: Нархлар барқарорлиги таъминланган.

  • Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 204-сонли қарори.

  • Рақамлар: 2025 йил 1 майдан бошлаб аҳоли учун суюлтирилган газнинг 1 килограмми учун нарх 2000 сўм этиб белгиланган. Тизимдаги барча тўловлар фақат электрон шаклда амалга оширилади.

Жиззах вилоятидаги вазият: Зомин ва бошқа туманлар тажрибаси 

Жиззах вилоятида, хусусан, Зомин туманидаги «Пешағор» МФЙ каби ҳудудларда ўтказилган сайёр қабуллар шуни кўрсатадики, аҳолини энг кўп қийнаётган масала — етказиб беришдаги узилишлар ва навбатлардир. «Ҳудудгаз Жиззах» ГТФ томонидан маиший газ балонларига штрих-кодли махсус стикерлар ёпиштирилиши нафақат балонларнинг ҳаракатини кузатиш, балки уларнинг хавфсизлик муддатини назорат қилиш имконини ҳам беради.

Вилоят бўйича «E-gaz» дастурига киритилган истеъмолчилар сони ортиб бориши билан, маҳаллий газ идораларининг роли фақат техник хизмат кўрсатишга айланади, тақсимот эса марказлашган рақамли тизим назоратига ўтади. 

Рақамлаштиришнинг кутилаётган натижалари ва эҳтимолий хавфлар

Тизимнинг муваффақияти «Ҳудудгазтаъминот» АЖ, Рақамли технологиялар вазирлиги ва Адлия вазирлиги ўртасидаги интеграция даражасига боғлиқ. Агар «E-gaz» дастури ЯИДХП билан тўлиқ синхрон ишласа, қуйидаги натижаларга эришилади:

• Коррупциянинг камайиши: Инсон омили минималлашади, аризалар автоматик навбатга қўйилади.

• Назорат: Ҳар бир балоннинг қаердалиги ва кимга берилгани марказий серверда кўринади.

• Хавфсизлик: Носоз балонларни тизим орқали аниқлаш ва алмаштириш тезлашади.

Бироқ, чекка ҳудудларда интернет алоқасининг пастлиги ёки аҳолининг рақамли кўникмалари етишмаслиги муайян қийинчиликлар туғдириши мумкин. Шу боис, Давлат хизматлари марказларининг «офлайн» кўмаги тизимнинг тўлақонли ишлашида ҳал қилувчи аҳамиятга эга.

Хулоса ва истиқбол

Газ таъминоти тизимининг Ягона порталга кўчирилиши — бу шунчаки техника янгиланиши эмас, балки аҳоли ва давлат идораси ўртасидаги муносабатларни янги босқичга олиб чиқишдир. 2026 йил 1 июнгача бўлган муддат соҳа мутасаддилари учун инфратузилмани созлаш, истеъмолчилар учун эса янги тартиб билан танишиш давридир.

Ҳакимжон Фозилов