Тошкент шаҳрининг Олмазор тумани, Беруний кўчасида жойлашган қурилиш майдонида ер ўпирилиши ва дарахт қулаши оқибатида инфратузилма зарар кўрди ҳамда инсон жароҳатланиши билан боғлиқ зиддиятли вазият юзага келди. Тошкент шаҳар ҳокимлиги ўз расмий баёнотида ҳодиса оқибатида жабрланганлар ва тиббий ёрдам сўраб мурожаат қилганлар йўқлигини маълум қилди. Бироқ воқеа жойидан олинган видеодалиллар ва гувоҳларнинг кўргазмалари камида бир нафар ишчи жароҳатлангани ва тез тиббий ёрдам машинасида олиб кетилганини кўрсатмоқда. Ушбу ҳолат шаҳарсозлик назорати ва жамоатчиликка ахборот бериш шаффофлиги масаласини яна бир бор кун тартибига олиб чиқди.

Вазият таҳлили ва фактчекинг

Ҳодиса атрофида пайдо бўлган зиддиятларни аниқлаштириш ва фактларни текшириш учун мавжуд маълумотлар ва манбалар солиштириб чиқилди.

1. Жабрланганлар мавжудлиги масаласи

• Даъво: Пойтахт ҳокимлиги ҳодиса оқибатида ҳеч ким жароҳат олмагани ва тиббий ёрдамга мурожаат қилмаганини таъкидлади.

• Манба ва видеодалиллар: QALAMPIR.UZ томонидан эълон қилинган видеолавҳада тез тиббий ёрдам ходимлари ерда ётган ишчига биринчи ёрдам кўрсатаётгани, сўнг уни замбилга солиб, махсус автомобилга ортгани аниқ акс этган.

• Манбалар мослиги: Расмий баёнот ва реал видеодалиллар ўртасида тўғридан-тўғри қарама-қаршилик мавжуд.

• Хулоса: Ҳокимлик томонидан берилган дастлабки маълумот воқеа жойидаги видеодалилларга мос келмайди. Жабрланганлар йўқлиги ҳақидаги баёнот шошма-шошарлик билан ёки ахборотни нотўғри қайта ишлаш оқибатида чиқарилган деган хулосага келиш мумкин.

Қонунчилик ва шаҳарсозлик нормаларининг бузилиши

Воқеа собиқ “Карвонбанк” биноси ўрнида (Беруний кўчаси, “Орзу” МФЙ, 43/1-уй) олиб борилаётган кўп қаватли турар жой биноси қурилишида содир бўлган. Маҳалла турғунларининг таъкидлашича, қурилиш ишлари бошланганидан бери ҳудуддаги яшил ҳудудлар пайхон қилинган ва хавфсизлик қоидаларига риоя этилмаган.

Ўзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодексининг 26-моддасига мувофиқ, шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда фуқароларнинг хавфсиз ҳаёт кечириш муҳитига бўлган ҳуқуқлари таъминланиши шарт. Шунингдек, "Экологик назорат тўғрисида"ги Қонун талабларига кўра, ҳудуддаги дарахтларнинг ноқонуний кесилиши ва атроф-муҳитга зарар етказилиши қонуний жавобгарликка сабаб бўлади.

Аҳоли вакилларининг билдиришича, ушбу муаммолар юзасидан деярли бир ярим йил давомида Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда маҳаллий ҳокимликка мурожаат қилинган. Меъёрий ҳужжатлар ва мурожаатлар назоратининг сустлиги пировардида инфратузилмага (электр тармоқлари узилиши) ва инсон соғлиғига хавф туғдирди.

Механизм ва масъулият: Ким ва қандай жавоб беради?

Ҳодисадан сўнг Тошкент шаҳар ҳокимининг топшириғи билан тезкор махсус комиссия тузилди. Комиссия таркибига қуйидаги ташкилотлар киритилган:

• Фавқулодда вазиятлар бошқармаси (ФВБ);

• Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасини назорат қилиш инспекцияси;

• Прокуратура органлари;

• Олмазор тумани ҳокимлиги.

Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс ва Жиноят кодексининг тегишли моддаларига (хусусан, қурилиш ишлари хавфсизлиги қоидаларини бузиш) мувофиқ, текширув натижалари бўйича пудратчи ва назоратчи органлар ходимларининг хатти-ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо берилиши кутилмоқда.

Инфратузилма ва хавфсизлик талабларининг бузилиши нафақат қурилиш соҳасидаги назорат сустлигини, балки давлат органлари ва жамоатчилик ўртасидаги қайта алоқа механизмида узилишлар борлигини кўрсатади. Маҳаллий ҳокимликларнинг инқирозли вазиятларда шошилинч ва тасдиқланмаган ахборот тарқатиши эса жамоатчиликнинг расмий манбаларга бўлган ишончига салбий таъсир кўрсатади.