Радар тезликни нотўғри қайд этса, ҳайдовчи нима қила олади? ЙҲХХ текширув бошлади

Чоп этиш

Ижтимоий тармоқларда радарлар айрим автомобилларнинг тезлигини амалдаги кўрсаткичдан юқори қайд этаётгани ҳақида хабарлар тарқалди. ЙҲХХ мамлакат бўйлаб фото-видео қайд этиш қурилмаларини текширишни бошламоқда. Аммо ҳайдовчилар учун муҳим савол фақат радарлар созлигини аниқлаш эмас: нотўғри жарима ёзилса, уни ким ва қандай тартибда бекор қилади?

Ўзбекистонда автомобиль ҳайдаш пайтида радарни кўриб тезликни пасайтириш кўпчилик ҳайдовчилар учун одатий ҳол. Аммо радарнинг ўзи белгиланган тезлик меъёрини эмас, автомобилнинг ҳаракат тезлигини ўлчайди. Агар қурилма нотўғри ишласа ёки унинг ўлчаш аниқлиги талабларга жавоб бермаса, ҳайдовчига келган жариманинг қонунийлиги ҳақида савол туғилади.

Сўнгги кунларда ижтимоий тармоқларда айрим радарлар тезликни ошириб кўрсатаётгани, уларнинг ноқонуний фаолият юритаётгани ҳақида хабарлар пайдо бўлди. Бу хабарлардан кейин Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати (ЙҲХХ) 15 ноябрь куни назорат чораларини кучайтиришини маълум қилди.

Хизмат ахборотига кўра, махсус жиҳозланган автомобиллар ёрдамида мамлакатнинг барча ҳудудларида ўрнатилган фото-видео қайд этиш қурилмалари ва радарлар кўздан кечирилади. Текширувда уларнинг техник талабларга мувофиқлиги, тезликни қайд этиш аниқлиги ва қонуний асосда ишлаётгани ўрганилади.

Бу хабар ҳайдовчилар учун аҳамиятли. Чунки радарнинг хатоси фақат техник муаммо эмас — у инсоннинг пули, вақти ва ҳуқуқларига ҳам таъсир қилади.

Радар тезликни қандай ўлчайди ва уни ким текширади?

Радарнинг тўғри ишлаши фақат унинг ташқи кўриниши ёки ишлаб тургани билан белгиланмайди. Қурилма тезликни аниқ ўлчаши, белгиланган техник талабларга жавоб бериши ва тегишли метрологик ҳужжатларга эга бўлиши керак.

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 21 апрелдаги 232-сон қарорида махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш тизимларига қўйиладиган талаблар белгиланган.

Унга кўра, тезликни қайд этувчи қурилмалар Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг ўлчаш воситаларини метрологик аттестациядан ўтказиш сертификатига эга бўлиши ва норматив ҳужжатларда белгиланган муддатларда қайта қиёслашдан ўтказилиши шарт.

Бу жараённинг моҳияти оддий: радар қайд этаётган тезлик ҳақиқий кўрсаткичга қанчалик мос келишини махсус ўлчаш воситалари ёрдамида текшириш.

Бундай ишлар Ўзбекистон миллий метрология институти томонидан амалга оширилади. Институтнинг тезликни ўлчаш воситалари билан ишлайдиган лабораториясида радарлар махсус эталон қурилмалар ёрдамида синовдан ўтказилади.

Демак, радарнинг ишлаётгани унинг ҳар қандай шароитда ҳам аниқ ўлчашини англатмайди. Бунинг учун метрологик талабларга риоя қилиниши ва белгиланган муддатларда қайта қиёслаш ўтказилиши зарур.

Ҳайдовчи нотўғри жарима олса, нима қилади?

Энг муҳим масала шу ерда бошланади.

Фараз қилайлик, ҳайдовчи ўз автомобили белгиланган тезликдан ошмаганига ишонади, аммо унга тезликни оширганлик учун жарима келди. Бундай вазиятда жаримани шунчаки тўлаш ёки эътиборсиз қолдириш ўрнига, қарорнинг асосларини текшириш керак.

Ҳайдовчи қуйидаги жиҳатларга эътибор қаратиши мумкин:

  • Қарорда кўрсатилган автомобиль давлат рақами тўғри эканини текшириш.

  • Қоидабузарлик қайд этилган сана, вақт ва жойни аниқлаш.

  • Фото ёки видео далилларда айнан шу автомобиль акс этганини текшириш.

  • Қурилманинг метрологик ҳужжатлари ва қиёслаш муддати талабларга мувофиқлигини аниқлаш.

Агар қарорга эътироз бўлса, уни юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилиш мумкин.

Шу ўринда бир жиҳатни фарқлаш керак: мобил радарлар ва автоматлаштирилган стационар қурилмалар билан ишлаш тартиби бир хил эмас. Масалан, мобил фоторaдар ёки махсус комплексдан фойдаланаётган ЙПХ ходими ҳайдовчининг талабига кўра қурилманинг мувофиқлик сертификатини кўрсатиши шарт. Бу талаб расмий давлат ахборот порталида ҳам қайд этилган.

Демак, ҳайдовчи жарима келганида унинг асосларини текшириш ва қарор устидан шикоят қилиш имкониятига эга. Лекин ҳар бир эътироз автоматик равишда жарима бекор қилинади дегани эмас. Масала далиллар ва белгиланган тартибда кўриб чиқилади.

Радар белгиси бўлмаса, жарима қонунийми?

Бу савол ҳам ҳайдовчилар орасида кўп муҳокама қилинмоқда.

2026 йил 29 октябрда қабул қилинган 596-сонли ҳукумат қарори билан радарлар ҳақида огоҳлантириш белгиларини ўрнатиш тартибига ўзгартиш киритилди.

Аввал бундай белги тезликни назорат қилувчи стационар ва мобил радарлар учун белгиланган эди. Янги тартибга кўра, «Радар» белгисини ўрнатиш талаби фақат стационар радарларга нисбатан сақланди. У бундай қурилма жойлашган ҳудуддан 250–500 метр олдин ўрнатилиши керак.

Шунинг учун мобил радар олдида огоҳлантирувчи белги бўлмаганининг ўзи жаримани ноқонуний деб топиш учун асос бўлмайди.

Бу фарқни билиш муҳим: ҳайдовчиларнинг йўлдаги талабларга риоя қилиш мажбурияти сақланади, радарлар эса қонунчиликдаги техник ва ташкилий талабларга мувофиқ ишлаши керак.

Муаммо фақат радарда эмас, назоратнинг очиқлигида ҳам

ЙҲХХнинг текширув бошлагани ижобий қадам. Аммо бу жараён қанчалик самарали бўлганини билиш учун унинг натижалари ҳам жамоатчиликка очиқ бўлиши керак.

Масалан, республика бўйлаб қанча радар текширилади? Улар орасида техник талабларга жавоб бермайдиганлари аниқланса, қандай чора кўрилади? Метрологик қиёслаш муддати ўтган қурилмалар орқали қайд этилган қоидабузарликлар бўйича аввал чиқарилган қарорлар қайта кўриб чиқиладими?

Ҳозирча ЙҲХХнинг 15 ноябрдаги хабаридан текширув натижалари, қамраб олинадиган қурилмаларнинг аниқ сони ва аниқланган камчиликларга нисбатан қўлланадиган чоралар маълум эмас.

Бу саволларга жавоблар ҳайдовчилар ишончини мустаҳкамлаш учун муҳим.

Чунки радарлардан мақсад фақат қоидабузарликни қайд этиш эмас. Уларнинг асосий вазифаси йўлларда тезликни назорат қилиш, авариялар хавфини камайтириш ва инсон ҳаётини муҳофаза қилишдир.

Ҳайдовчи қоидани бузса, жавобгар бўлиши керак. Аммо қоидабузарликни қайд этадиган қурилма ҳам аниқ, қонуний ва холис ишлаши шарт. Йўлдаги адолат икки томонлама бўлгандагина назоратга ишонч ортади.

Мавзу юзасидан фикр, мулоҳаза ёки қўшимча маълумотларингиз бўлса, Sangzor.uz Telegram канали орқали таҳририятга йўллашингиз мумкин.
Фикрлар (0)
Фикр билдиринг
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив