Ўзбекистонда йўл ҳаракати қоидабузарликлари учун жарима балларини ҳисоблаш тизими амалиётга киритилиши билан қисқа муддат ичида 49 нафар ҳайдовчи 12 баллик чегарага етди. Давлат йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати (ДЙҲХХ) маълумотларига кўра, энг юқори кўрсаткич Тошкент шаҳрида (29 та ҳолат) қайд этилган. Агар ҳайдовчининг баллари максимал миқдорга етса, у транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан маҳрум этилади ва ҳужжатни қайтариб олиш тартиби сезиларли даражада мураккаблашади.

Чекловлар ва ҳудудий манзара

Жарима баллари тизими жорий этилгандан бир ҳафта ўтиб шаклланган статистика ҳудудлар кесимида турлича манзарани кўрсатмоқда. Диққатга сазовор жиҳати, ҳозиргача Навоий, Қашқадарё, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида 12 балл тўплаган бирорта ҳам ҳайдовчи аниқланмаган. Бу мазкур ҳудудларда ҳайдовчиларнинг интизоми юқорилиги ёки назорат тизимининг техник мослашув жараёни билан изоҳланиши мумкин.

Фактчекинг: Ҳуқуқни қайта тиклаш тартиби

Даъво: 12 балл тўплаган ҳайдовчи шунчаки қайта имтиҳон топшириб, гувоҳномасини қайтариб олади. 
Манба таҳлили: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори ва ЙҲХХ расмий тушунтиришига кўра, тартиб анча қатъий.
Рақамлар ва талаблар: 12 балл тўплаган шахс нафақат назарий ва амалий имтиҳон топшириши, балки белгиланган тартибда автомактабларда қайта ўқиши ҳам шарт. 
Хулоса: Фақатгина жарима тўлаш ёки тест ечиш билан ҳуқуқ тикланмайди; мажбурий таълим босқичи қўшилган.

Эксперт фикри ва қонунчилик асослари

Мутахассисларнинг таъкидлашича, мазкур тизим "айбдорлик учун жавобгарликнинг муқаррарлиги" тамойилига асосланган. "Йўл ҳаракати хавфсизлиги тўғрисида"ги Қонун ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга киритилган ўзгартиришлар ҳайдовчиларни сурункали қоидабузарликдан тийиб туришга қаратилган. Жиззах вилояти мисолида айтадиган бўлсак, ҳозирги "ноль" кўрсаткич ҳайдовчилар учун огоҳлантириш бўлиши лозим: тизим автоматик тарзда ишлайди ва инсон омили минималлаштирилган.

Хулоса қилиб айтганда, жарима баллари тизими нафақат жазо чораси, балки йўллардаги хавфсизлик маданиятини ошириш воситасидир. Маълумотлар ва янги талаблар ҳайдовчидан нафақат қоидани билмасликни, балки уни такрорламасликни ҳам талаб қилмоқда. Сизнингча, мажбурий қайта ўқитиш тизими йўллардаги ўлим ҳолатларини камайтиришда қанчалик самара беради?