2026 йил 10 июнь куни кечки соат 22:00 атрофида Жиззах шаҳридаги «Ўрда» экологик маданият ва истироҳат боғида жойлашган «Bashnya padeniya» аттракционида техник носозлик юз берди. Расмий маълумотларга кўра, ҳодиса оқибатида тўрт нафар фуқаро турли даражада тан жароҳати олиб шифохонага ётқизилган. Вафот этганлар қайд этилмаган. Ҳозирда ҳолат бўйича дастлабки суриштирув ишлари олиб борилмоқда.
Жиззах шаҳар ҳокимлиги ҳамда Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси ахборот хизмати тарқатган маълумотларга кўра, ҳодиса «Ниятжон нияти» МЧЖ тасарруфидаги, 2019 йилда ишлаб чиқарилган ва 16 ўриндиққа мўлжалланган аттракционда содир бўлган. Қурилма фаолияти вақтинча тўхтатилган бўлиб, унинг техник ҳолати ва хавфсизлик талабларига мувофиқлиги текширилмоқда.
Ҳозирча ҳодисанинг аниқ сабаблари расман эълон қилинмаган. Шу боис техник носозликка нима сабаб бўлгани ҳақида хулоса чиқаришга эрта. Бироқ мазкур воқеа аттракционлар хавфсизлиги ва улар устидан амалга ошириладиган назорат тизими самарадорлиги ҳақидаги саволларни яна кун тартибига олиб чиқди.
Қўмита маълумотига кўра, мазкур аттракционда охирги навбатдаги техник кўрик 2025 йил 5 ноябрь куни ўтказилган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 майдаги 285-сон қарори билан тасдиқланган низомга мувофиқ, маданият ва истироҳат боғларидаги аттракционлар белгиланган тартибда мажбурий техник кўрикдан ўтказилиши лозим.
Халқаро амалиёт ҳам бу масалага алоҳида эътибор қаратади. АҚШнинг Истеъмолчилар маҳсулотлари хавфсизлиги комиссияси (CPSC) маълумотларида юқори динамик юклама билан ишлайдиган аттракционларда техник хизмат кўрсатиш, кунлик визуал текширув ва даврий инспекциялар хавфларни камайтиришнинг асосий омиллари сифатида қайд этилади. Шунингдек, хавфсизлик соҳасидаги халқаро ASTM стандартларида ҳам эксплуатация давомида мунтазам мониторинг муҳим талаб сифатида белгиланган.
Мутахассислар фикрича, аттракционлардаги бахтсиз ҳодисалар кўп ҳолларда битта омил натижаси эмас. Улар техник хизмат кўрсатиш сифати, эҳтиёт қисмларнинг ҳолати, эксплуатация қоидаларига риоя этилиши, операторлар малакаси ва назорат механизмлари самарадорлиги билан боғлиқ бир нечта омиллар йиғиндиси бўлиши мумкин.
Шу нуқтаи назардан қаралганда, Жиззахдаги воқеага фақат алоҳида техник носозлик сифатида эмас, балки хавфсизлик тизими қандай ишлаётганини баҳолаш имкони сифатида ҳам қараш мумкин. Тергов ва техник экспертиза натижалари ҳодисанинг асл сабабларини очиб бериши кутилмоқда.
Ҳозирча энг муҳим хулоса шуки, расмий текширув якунланмагунча ҳар қандай тахминлардан эҳтиёт бўлиш лозим. Бироқ мазкур ҳолат жамоат жойларидаги аттракционлар хавфсизлиги, профилактик назорат ва жавобгарлик механизмлари доимий эътибор талаб қиладиган масала эканини яна бир бор кўрсатди.
Ҳакимжон Фозилов
