Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгашининг 2026 йил 18 июндаги қарорига мувофиқ, Робахон Маҳмудова беш йил муддатга Олий суд раиси лавозимига сайланди. Ушбу тайинлов Президентнинг тақдимномаси асосида амалга оширилди ва мамлакат суд тизими тарихида илк бор аёл кишининг олий суд органига раҳбар этиб тайинланиши билан тарихий аҳамият касб этди. 2022 йилдан буён Олий судни бошқариб келган Бахтиёр Исломов эса ушбу лавозимдан озод этилди. Кадрлар ротацияси Ўзбекистон Конституцияси ва «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати тўғрисида»ги Қонун талабларига мувофиқ амалга оширилди.
Бахтиёр Исломов даври: Ижроия ва суд ҳокимияти орасидаги мувозанат
Бахтиёр Исломов Олий суд раислигига 2022 йил август ойида сайланган эди. Унинг таржимаи ҳоли ижро ҳокимияти ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан чамбарчас боғлиқ. Исломов ўз фаолияти давомида жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар суди раиси, Президент маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари ҳамда Президентнинг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат органлари фаолиятини мувофиқлаштириш масалалари бўйича маслаҳатчиси каби юқори сиёсий лавозимларда ишлаган.
Унинг даврида суд тизимини рақамлаштириш ва Президент Администрацияси билан ўзаро мувофиқлик кучайган бўлса-да, тизим тузилмавий ислоҳотлар даврини бошдан кечирди. Исломовнинг бошқа лавозимга ўтиши ёки истеъфосининг расмий сабаблари Сенат хабарида очиқланмаган, бироқ бу ҳолат давлат бошқарувининг юқори бўғинларидаги режали ротация сифатида баҳоланмоқда.
Робахон Маҳмудова: Корпусни бошқаришга қайтган профессионал судья
Янги раис Робахон Маҳмудова суд-ҳуқуқ тизимида 50 йиллик умумий ва 20 йиллик судьялик иш стажига эга. У меҳнат фаолиятини 1976 йилда Фарғона вилоят суди котиблигидан бошлаган. Маҳмудованинг сиёсий ва ҳуқуқий тажрибаси кенг қамровли ҳисобланади:
Суд тизими: Фарғона шаҳар суди раиси, Олий суд судьяси ва Олий суд раисининг биринчи ўринбосари.
Қонунчилик ҳокимияти: Сенат қўмитаси раиси ва «Адолат» социал-демократик партияси фракцияси раҳбари.
Сиёсий фаоллик: 2020 ва 2024 йиллардаги президентлик сайловларида номзод сифатида иштирок этган.
Маҳмудованинг Олий суд раислигига қайтиши тизим ичидан чиққан, суд амалиётини қуйи бўғиндан юқоригача яхши биладиган профессионалнинг раҳбарликка келиши сифатида кўрилмоқда.
Таҳлил: Янги раисдан кутилаётган натижалар ва институционал ўзгаришлар
Олий суд раҳбариятининг алмашиши Ўзбекистонда суд мустақиллиги ва одил судлов сифатини ошириш борасидаги кутишларни кучайтиради. Робахон Маҳмудованинг партиявий ва сиёсий фаолиятдан сўнг яна суд тизимига қайтиши мазкур соҳада ислоҳотларнинг янги босқичини бошлаши мумкин.
Профессионал судьялик мактаби ва сиёсий вазнга эга раҳбар сифатида Маҳмудова олдида суд қарорларининг қонунийлиги ва холислигини таъминлаш, судьялар корпусининг ижро ҳокимиятидан мустақиллигини кучайтириш ҳамда фуқароларнинг суд тизимига бўлган ишончини тиклаш каби стратегик вазифалар турибди.
Нейтрал хулоса
Олий суд таркибидаги бу галги ўзгариш нафақат кадрлар алмашинуви, балки давлат бошқаруви тизимидаги сиёсий ва институционал мувозанатнинг янгиланишидир. Робахон Маҳмудованинг бой судьялик тажрибаси тизимдаги сурункали муаммоларни ҳал этишда қанчалик самара беришини вақт ва яқин келажакдаги амалий қарорлар кўрсатади. Мамлакат суд тизимининг келгуси ривожи ва қонун устуворлиги таъминланиши бевосита янги раҳбариятнинг қатъиятига боғлиқ бўлиб қолмоқда.
