Жиззах шаҳридаги йирик текстил корхонасида 2022 йилдан буён мунтазам содир этиб келинган ва 91 дона электр двигатели ҳамда тикув машиналарининг йўқолишига олиб келган йирик ўғрилик ҳолати Ички ишлар органлари томонидан фош этилди. Видеокузатув ёзувлари ва тезкор-қидирув тадбирлари таҳлили натижасида жиноятга корхонанинг ўз қоровули ҳамда унинг жиноий шериклари алоқадорлиги аниқланди. Ушбу воқеа саноат корхоналаридаги ички назорат ва хавфсизлик тизимларидаги заиф нуқталарни кўрсатиб бериш билан бирга, замонавий рақамли назорат ҳамда "112" ягона диспетчерлик тизимининг жиноятларни фош этишдаги ўрнини аниқроқ ёритишга имкон беради.
Ички назорат ва тезкор ҳаракат механизми
Саноат корхоналарида мол-мулкни сақлаш ва муҳофаза қилиш ички хавфсизлик хизматлари, видеокузатув тизимлари ва даврий инвентаризация назоратига таянади. Жиззахдаги ҳолатда уч йил давомида тизимли равишда амалга оширилган ўғрилик айнан ички хавфсизлик ва назорат механизмларининг издан чиққанини кўрсатди.
Муаммога нисбатан қўлланилган тезкор ечим механизми қуйидаги босқичлардан иборат бўлди:
"112" ягона диспетчерлик тизими орқали тезкор мурожаат: Корхона хўжалик мудири томонидан марказлаштирилган тизимга хабар берилиши ҳуқуқ-тартибот органларининг зудлик билан жараёнга аралашувини таъминлади.
Видеоаналитика ва архив ёзувларини рақамли таҳлил қилиш: Жиззах вилояти ИИБ Тезкор-қидирув хизмати томонидан транспорт воситаларининг ҳаракати, давлат рақамлари ва кечки навбатчилик жадваллари ўзаро солиштириб чиқилди.
Кенг қамровли тезкор-қидирув тадбирлари: Жиноят занжирига алоқадор бўлган барча бўғинлар — ўғриликни содир этганлар, ташувчилар ва ноқонуний металлом қабул қилиш пункти эгаси аниқланиб, ашёвий далиллар олиб қўйилди.
Натижалар ва амалий фактлар
Ички ишлар вазирлиги ҳамда Жиззах вилояти ИИБ Тергов бошқармаси тақдим этган маълумотларга кўра, рақамли таҳлил ва тезкор тадбирлар натижасида қуйидаги аниқ далиллар қўлга киритилди:
Жиноят занжири тўлиқ фош этилди: Боёвут туманида яшовчи қоровул, унинг уч нафар маҳалладоши ҳамда Бекобод туманидаги металлом қабул қилиш пункти эгасининг ноқонуний ҳаракатлари аниқланди.
Ашёвий далиллар қайтарилди: Бекобод туманидаги қабул пунктидан 4 та электр двигатели ва 7 та тикув машинаси ашёвий далил сифатида олиб қўйилди.
Транспорт ва вақт мослиги: Сирдарё давлат рақамига эга автомобилларнинг кечаси кириб, тонгда чиқиб кетиш вақтлари видеокузатув ва навбатчилик дафтарлари орқали тўлиқ ўз тасдиғини топди.
Ечим ва тизимнинг заиф томонлари
Воқеанинг тезкорлик билан фош этилиши муваффақиятли олиб борилган тезкор-қидирув тадбирларининг натижаси бўлса-да, саноат хавфсизлиги нуқтаи назаридан бир қатор жиддий чеклов ва камчиликлар кўзга ташланади:
Инвентаризация тизимининг кечикиши: 2022 йилдан бери 91 дона йирик ускуна (электр двигателлари ва тикув машиналари) ўғирлаб кетилганига қарамай, муаммонинг уч йилдан сўнг пайқалиши корхонада даврий аудиторлик ва инвентаризация назорати бўш ташкил этилганини кўрсатади.
Инсон омилига ҳаддан ташқари қарамлик: Назоратни тўлиқ биргина қоровул ёки маҳаллий ходимларга топшириб қўйиш хавфсизлик тизимини ички жиноий келишувларга заиф қилиб қўяди.
Металлом қабул қилиш пунктларидаги назоратсизлик: Давлат томонидан саноат ва маиший мулкларни ноқонуний металлом сифатида қабул қилишга қарши чоралар кўрилаётганига қарамай, айрим хусусий пунктларда манбаси ноаниқ бўлган ускуналарни текширувсиз қабул қилиш амалиёти сақланиб қолмоқда.
Сабоқлар: Саноат ва ҳудудлар учун хулосалар
Жиззахдаги текстил корхонасида содир бўлган ушбу ҳолат бошқа саноат корхоналари ва ҳудудлар учун қуйидаги муҳим сабоқларни тақдим этади:
Рақамли ва интеллектуал видеокузатувга ўтиш: Oддий видеокузатув камералари етарли эмас. Корхоналар кириш-чиқиш жойларида автотранспорт рақамларини автоматик таниб олувчи (ANPR) ва тунги ҳаракатларни қайд этувчи интеллектуал AI-камераларни жорий этиши зарур.
Марказлаштирилган ва мустақил аудиторлик назорати: Асосий воситалар ва асбоб-ускуналар ҳолатини ҳар чоракда ёки ярим йилда камида бир маротаба мустақил комиссия томонидан инвентаризациядан ўтказиш шарт.
Металлом қабул қилиш пунктларида масъулиятни ошириш: Саноат ускуналарини қабул қилувчи шахсларнинг масъулиятини кучайтириш ва ушбу объектларда мунтазам рейдлар ўтказиш ноқонуний бозор талабини кескин камайтиради.
Фактчекинг
Даъво: Жиззахдаги текстил корхонасидан 3 йил давомида 91 дона электр двигатели ва тикув машиналари ўғирланган ва бунда ички хавфсизлик ходими иштирок этган.
Манбалар нима дейди? Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳамда Жиззах вилояти ИИБ Тезкор-қидирув хизмати тарқатган расмий хабарда ушбу фактлар тўлиқ тасдиқланган.
Рақамлар мос келадими? Корхона томонидан берилган аризада 91 дона мулк йўқолгани айтилган. Тезкор тадбир давомида Бекобод туманидаги қабул пунктидан 4 та электр двигатели ва 7 та тикув машинаси ашёвий далил сифатида топилган. Тергов бошқармаси қолган мулклар бўйича зарар миқдори ва сони яна ортиши мумкинлигини маълум қилган.
Фактлар қандай хулосага олиб келади? Воқеа реал фактларга асосланган. Тезкор-қидирув хизматининг рақамли таҳлили жиноятни фош этган, бироқ корхона ичида уч йил давомида назоратсизлик ҳукм сургани ҳам ўз исботини топган.
