«Ўзавтосаноат» тизимидаги корхоналарга тегишли ер участкалари ва кўчмас мулкни баҳолаш жараёнида 51,4 миллиард сўмдан ортиқ эҳтимолий зарар етказилгани юзасидан жиноят иши қўзғатилгани хабар қилинди. Eltuzar нашрининг 2026 йил 1 ноябрда тарқатган маълумотига кўра, иш доирасида «Ўзавтосаноат» бошқарув раиси ўринбосари Даврон Ҳидоятов ва «Avtosanoat Invest» раҳбари Абдували Абдумавлонов фаолияти текширилмоқда.

Нашрнинг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардаги манбаси билдиришича, жиноят иши Давлат хавфсизлик хизмати Тергов бошқармаси томонидан Бош прокуратура билан келишилган ҳолда қўзғатилган.

Мазкур маълумотлар ҳозирча расмий идоралар томонидан очиқ тасдиқланмаган. Жиноят иши ҳужжатлари ва экспертиза хулосаларининг тўлиқ нусхалари ҳам жамоатчиликка тақдим этилмаган.

Даврон Ҳидоятов ва Абдували Абдумавлонов ҳақида нималар маълум?

Даврон Ҳидоятов 2021 йилда Тошкент вилояти ҳокими, кейинчалик Чирчиқ шаҳри ҳокими лавозимида ишлаган. У 2024 йил март ойида «Ўзавтосаноат» бошқарув раиси ўринбосари этиб тайинланган.

Компаниянинг 2026 йил 16 октябрда янгиланган расмий маълумотида Ҳидоятов инвестициялар бўйича бошқарув раиси ўринбосари сифатида кўрсатилган.

Eltuzar маълумотига кўра, ишда номи келтирилган Абдували Абдумавлонов «Avtosanoat Invest» раҳбари ҳамда ДХХ собиқ раиси Абдусалом Азизовнинг ўғли ҳисобланади.

Нашр ҳар икки шахс ҳозирча қамоққа олинмагани, тергов органларига келиб-кетаётганини билдирган. Бироқ уларнинг аниқ процессуал мақоми ва қўлланилган эҳтиёт чоралари бўйича расмий маълумот мавжуд эмас.

«Ist-Butterfly» заводи: 79,2 миллиардлик мулк қандай баҳоланган?

Хабардаги биринчи эпизод Тошкент шаҳри Мирзо Улуғбек тумани Сайрам кўчасида жойлашган «Ist-Butterfly» корхонасига тегишли.

Манбага кўра, 0,8 гектар ер участкаси ва ундаги бинолар дастлаб 79,2 миллиард сўмга баҳоланган. Кейин «Midland Consulting» компанияси томонидан тайёрланган баҳолаш ҳисоботида мулк қиймати 42,8 миллиард сўм этиб кўрсатилгани иддао қилинмоқда.

Икки баҳолаш ўртасидаги фарқ 36,4 миллиард сўмни ташкил этади.

Eltuzar манбаси «Avtosanoat Invest» ва «Anriona» компаниялари иштирокида завод бинолари бузилгани, бузилишдан чиққан материаллар тегишли тартибда ҳисобга олинмаганини билдирган.

Нашр ушбу эпизод бўйича давлат манфаатларига етказилган эҳтимолий зарарни 36,3 миллиард сўм деб келтирган.

Бироқ мулкнинг икки хил баҳоланиши ўз-ўзидан талон-торож содир этилганини исботламайди. Бунинг учун баҳолаш ҳисоботларининг асослари, мулк ҳуқуқи, битимлар, бухгалтерия ҳужжатлари ва экспертиза натижалари текширилиши зарур.

Олмазордаги икки корхона бўйича 15,15 миллиард сўмлик даъво

Хабарда Тошкентнинг Олмазор туманидаги «Agregat-Agrotech» ҳамда «Texnologmash» корхоналари активлари ҳам тилга олинган.

Eltuzar манбасига кўра, Уста Ширин кўчасидаги «Agregat-Agrotech» мулкининг баҳоси 5,7 миллиард сўмга, Қорасарой кўчасидаги «Texnologmash» мулкининг баҳоси эса 9,5 миллиард сўмга камайтириб кўрсатилган.

Ушбу объектлар билан боғлиқ операцияларда «Future Growth» компанияси иштирок этгани айтилмоқда.

Нашр маълумотида мазкур икки эпизод бўйича эҳтимолий зарар 15,15 миллиард сўм деб баҳоланган.

Шунингдек, «Future Growth» компанияси улушлари кейинчалик «Story Premium House» корхонасига ўтказилгани ва айрим ҳужжатлар қайта расмийлаштирилгани ҳақида гумонлар келтирилган.

Бу маълумотларни тасдиқловчи шартномалар, кадастр ҳужжатлари ва корпоратив реестр маълумотлари очиқ тақдим этилмаган.

Контекст: Президентнинг 2022 йилги қарори нимани назарда тутган?

Мазкур воқеалар 2022 йил 28 июлда қабул қилинган ПҚ-335-сон Президент қарори билан боғлиқ.

Ҳужжат Чирчиқ шаҳрида қишлоқ хўжалиги машинасозлиги кластерини ривожлантириш, ишлаб чиқариш қувватларини жойлаштириш ва автомобилсозлик тизимидаги айрим мулк объектларидан фойдаланиш тартибини белгилаган.

Қарорда Тошкент шаҳридаги «Kwangjin Autosystems», «Ist-Butterfly», «Agregat-Agrotech» ва «Texnologmash» корхоналарига тегишли жами 6,1 гектар ер участкаларида кўп қаватли турар-жой мажмуаларини барпо этиш лойиҳалари назарда тутилган.

Ҳужжатга мувофиқ, тегишли мулк объектлари бозор қийматида қурилиш лойиҳаларига улуш сифатида киритилиши белгиланган. Лойиҳалардан олинадиган даромадлар эса автомобилсозлик тизимидаги инвестиция ва маҳаллийлаштириш дастурларини молиялаштириш каби мақсадларга йўналтирилиши керак эди.

Қарорнинг чора-тадбирлар режасида турар-жойларни 2023–2024 йилларда барпо этиш, 2024 йил давомида қабул қилиш ва тегишли рухсатларни расмийлаштириш кўрсатилган.

Eltuzar манбаси мазкур объектларда режалаштирилган уй-жойлар 2024 йил охирига қадар қуриб битказилмаганини билдирмоқда.

Бироқ лойиҳаларнинг амалдаги қурилиш ҳолати, муддатлари ўзгартирилган-ўзгартирилмагани ва бунинг сабаблари алоҳида текширишни талаб қилади.

Жиноят кодексининг 167-моддаси нимани белгилайди?

Eltuzar маълумотида жиноят иши Ўзбекистон Жиноят кодексининг 167-моддаси 3-қисми «а» банди билан боғлиқ экани айтилган.

Ушбу банд жуда кўп миқдорда ўзлаштириш ёки растрата йўли билан талон-торож қилиш ҳолатига тааллуқли. Уюшган гуруҳ томонидан ёки унинг манфаатларини кўзлаб содир этилган ҳаракатлар эса мазкур қисмнинг «в» бандида назарда тутилган.

Амалдаги қонунчиликка кўра, 167-модданинг учинчи қисми бўйича базавий ҳисоблаш миқдорининг 300 бараваридан 600 бараваригача жарима, уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки беш йилдан ўн йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси белгиланган.

Бу жиноят иши бўйича муайян шахсга жазо тайинланганини англатмайди. Жиноят содир этилгани, шахснинг айбдорлиги ва қўлланиладиган жазо судда белгиланади.

Очиқ қолган саволлар

Мазкур хабар давлат активларини баҳолаш, уларни қурилиш лойиҳаларига киритиш ҳамда олинган маблағларнинг сарфланиши устидан назорат масалаларини кун тартибига олиб чиқмоқда.

Бироқ зарар суммасининг қандай ҳисоблангани, мулк қийматини ким ва қандай усулда белгилагани, қурилиш лойиҳалари нима сабабдан кечиккани ва жиноят ишида тилга олинган шахсларнинг ҳуқуқий мақоми бўйича тўлиқ расмий маълумот ҳали очиқланмаган.

Eltuzar нашри ҳам экспертиза хулосаларининг тўлиқ матнига эга эмаслигини билдирган.

Ҳозирча Даврон Ҳидоятов, Абдували Абдумавлонов, «Ўзавтосаноат» ва ишда номи тилга олинган компанияларнинг ушбу хабарга муносабати олинмаган.

Sangzor.uz мазкур шахслар ва ташкилотларнинг муносабатларини ҳам ёритишга тайёр.