АҚШ мудофаа бюджетининг 1,5 триллион долларгача кескин ўсиши ва Венесуэладаги воқеалар Вашингтоннинг глобал стратегияси тубдан ўзгарганини англатади. Дунё энди тийиб туриш сиёсатига эмас, балки янги турдаги империалистик бошқарув ва ҳарбий экспансия даврига қадам қўймоқда. Бу шунчаки бюджетни ошириш эмас, балки халқаро ҳуқуқ нормаларининг ҳарбий қудрат ва иқтисодий босим билан алмаштирилишидир.

Молиявий детонатор: 1,5 триллион долларлик тизим

Америка тарихида мисли кўрилмаган 1,5 триллион долларлик ҳарбий бюджетнинг тасдиқланиши глобал геополитик мувозанатни бузиб юборди. Таққослаш учун, бу маблағ дунёнинг энг йирик ўнта армияси харажатларининг йиғиндисидан ортиқдир. Бу ерда гап фақат қурол сотиб олиш ҳақида эмас, балки тизимни тўлиқ қайта қуриш ҳақида кетмоқда. Трамп маъмурияти бу маблағларни нафақат солиқ тўловчилар ҳисобидан, балки бошқа давлатларга қўйилган божхона тўловлари орқали шакллантираётганини таъкидламоқда. Бу иқтисодий модель антик даврлардаги империяларнинг ўлпонини эслатади: бошқа давлатлар ўз савдоси орқали Америка ҳарбий машинасини молиялаштиришга мажбурланмоқда.

Демократиядан империяга: Таҳлилий нигоҳ

Венесуэладаги сўнгги ҳарбий амалиёт ва президент Мадуронинг қўлга олиниши Вашингтоннинг янги тактикасини очиб берди. Журналист Такер Карлсон таъкидлаганидек, АҚШ республикадан империяга айланиш жараёнини якунлади. Агар давлат бошқа суверен мамлакат ҳудудига кириб, унинг раҳбарини ўғирлаб чиқа олса, демак, халқаро шартномалар ва дипломатия ўз кучини йўқотган. Бундай ёндашув "кучли бўлсанг, ҳақсан" тамойилига асосланади ва глобал уруш хавфини ҳар қачонгидан ҳам яқинлаштиради.

Тизимли инқироз ва ҳарбий ечим

АҚШ ички ва ташқи сиёсатидаги бу кескин бурилишни фақат шахсларнинг амбицияси билан тушунтириб бўлмайди. Бу тизимли инқирозга берилган жавобдир. Иқтисодий устунликни сақлаб қолиш учун Вашингтонга нафақат бозорлар, балки мутлақ ҳарбий назорат керак. 2027 йилги бюджет АҚШга бир вақтнинг ўзида бир нечта йирик минтақавий урушларни олиб бориш имконини беради.

Такер Карлсоннинг хулосаларига кўра, бундай миқдордаги маблағ фақат мудофаа учун сарфланмайди. Бу ҳужумкор қуролланиш пойгаси бўлиб, унда мақсад — рақибларни мулоқотга чорлаш эмас, балки уларни иқтисодий ва ҳарбий жиҳатдан батамом маҳв этишдир. "Рақамли ва Ҳарбий Империя" концепцияси нафақат қўшинларни, балки технологияларни ҳам ўз ичига олади, бу эса дунё харитасини қайта чизиш учун асосий қуролга айланади.

Ҳозирги ҳолат ва геополитик тўсиқлар

Нега дунё ҳамжамияти бу жараёнга қаршилик қила олмаяпти? Сабаби, Америка иқтисодиёти ва доллар тизими ҳали ҳам глобал бозорнинг ўзагини ташкил этади. Трамп ваъда қилган "ватанпарварларга дивиденд тўлаш" тизими эса ички аудиторияни тинчлантириш ва уларни бўлажак урушларнинг фойда олувчиларига айлантириш учун қўлланилган ижтимоий манёврдир. Бироқ, бундай сиёсатнинг оқибатлари қайтарилмас бўлиши мумкин.

Хулоса ўрнида

Дунё янги тартиб остонасида турибди. 1,5 триллион доллар — бу шунчаки рақам эмас, бу глобал тинчлик формуласининг ўзгаришидир. АҚШ энди дунё полициячиси эмас, балки ўз шартларини қурол кучи билан ўтказадиган глобал империя сифатида намоён бўлмоқда. Асосий савол шундаки, бошқа йирик давлатлар бу янги воқеликка қандай жавоб беради? Бу қадамлар ҳақиқатан ҳам жаҳон урушига олиб борадими ёки дунё мутлақ яккаҳукмронлик даврига қайтадими?