Тошкент халқаро инвестиция форумида АҚШнинг Amazon Leo компанияси ва «UZ-SAT» қўшма корхонаси ўртасида Ўзбекистонда паст орбитали сунъий йўлдош интернет хизматларини жорий этиш бўйича стратегик келишув имзоланди. 3 мингдан ортиқ сунъий йўлдошга асосланган мазкур тизим рақамли инфратузилма етиб бормаган чекка ҳудудларни юқори тезликдаги глобал тармоқ билан таъминлаши кутилмоқда. Фойдаланувчилар тармоққа Amazon Leo Nano, Pro ва Ultra терминаллари орқали уланиши мумкин бўлади.
Телекоммуникация бозори таҳлили шуни кўрсатадики, сунъий йўлдош интернети оптик толали алоқа линияларини тортиш иқтисодий жиҳатдан самарасиз бўлган тоғли ва чўл ҳудудлари учун энг мақбул муқобил ҳисобланади. Халқаро электралоқа иттифоқи (ITU) маълумотларига кўра, ривожланаётган мамлакатларда рақамли тафовутни камайтиришда паст орбитали (LEO) тизимларнинг самарадорлиги юқори. Ер усти базавий станциялари билан интеграция қилинган оптик алоқа тизими минимал кечикиш (latency) билан маълумот узатиш имконини беради.
Иқтисодий ва техник жиҳатдан лойиҳанинг муваффақияти бевосита абонентлик ускуналарининг нархи ва хизмат тарифларига боғлиқ. Масалан, Жаҳон банкининг рақамли ривожланиш ҳисоботларида қайд этилишича, сунъий йўлдош интернети тизимларини оммалаштиришда маҳаллий аҳолининг сотиб олиш қобилияти асосий омил ҳисобланади. Ўзбекистон Республикасининг «Рақамли Ўзбекистон — 2030» стратегиясида белгиланган вазифалар ижроси доирасида ушбу лойиҳа ички бозорда соғлом рақобатни кучайтириши ва тадбиркорлик субъектлари учун янги B2B имкониятларини яратиши мумкин.
Реал ҳолат мисолида кўрадиган бўлсак, Навоий ёки Сурхондарё вилоятларининг олис овулларидаги тиббиёт масканлари ёки мактабларни барқарор алоқа билан таъминлаш илгари йирик сармоя талаб қилган бўлса, эндиликда битта маҳаллий терминал орқали бутун бир муассасани глобал тармоққа улаш имконияти туғилади.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинми, Amazon ва «UZ-SAT» ҳамкорлиги мамлакатнинг рақамли харитасини қайта шакллантириш салоҳиятига эга. Бироқ тизимнинг тижорий муваффақияти ва кенг оммалашиши келгусида таклиф этиладиган тариф режалари ва давлат томонидан соҳани тартибга солувчи меъёрий ҳужжатларнинг мослашувчанлигига боғлиқ бўлиб қолади. Бозордаги рақобат муҳити ушбу технологиянинг қай даражада самарали интеграциялашувини кўрсатиб беради.
