Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 23 июлдаги 403-сонли қарорига мувофиқ, Жиззах шаҳрининг 2043 йилгача мўлжалланган янгиланган бош режаси расман тасдиқланди. Ҳужжатга кўра, шаҳар майдони мавжуд 6 520 гектардан 12 730 гектарга кенгайтирилади, аҳоли сони эса 191,6 минг кишидан 460 минг кишига етиши прогноз қилинмоқда. Лойиҳада 24 та маҳаллани Шароф Рашидов туманидан Жиззах шаҳри таркибига ўтказиш ва ягона агломерация ҳосил қилиш кўзда тутилган. Бироқ аҳоли ва ҳудуднинг кескин кенгайиши шаҳар муҳандислик-коммуникация ҳамда ижтимоий инфратузилмасига қанчалик мутаносиб?
Уй-жой ва зичлик: Кўп қаватли биноларнинг ортиши
Бош режага асосан, шаҳардаги уй-жой фонди умумий майдони 3,04 миллион квадрат метрдан 9,66 миллион квадрат метргача оширилади. Бунда киши бошига тўғри келадиган турар жой майдони кўрсаткичи 15,9 кв.м дан 21,0 кв.м га кўтарилиши белгиланган.
Уй-жой қурилишида сифат жиҳатидан жиддий ўзгаришлар назарда тутилган:
Мавжуд якка тартибдаги (1–2 қаватли) уй-жойларнинг умумий фондаги улуши 70,3 фоиздан 39,6 фоизга туширилади.
Янги қуриладиган уй-жойларнинг асосий қисмини кўп қаватли бинолар ташкил этади: 4–5 қаватли уйлар улуши 30,9 фоизни, 9–12 қаватли уйлар 14,5 фоизни ҳамда 16 қаватдан юқори бинолар 4,2 фоизни эгаллайди.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 30 январдаги ПҚ-35-сонли қарорида Жиззах вилоятини ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришни жадаллаштириш чора-тадбирлари белгиланган бўлиб, ушбу шаҳарсозлик ислоҳотлари ҳудудга инвестицияларни жалб этишга қаратилган. Аммо турар жойларнинг вертикал ўсиши ижтимоий ва муҳандислик объектларига тушадиган юкни бир неча баробарга оширади.
Коммунал ва муҳандислик тизимига оғирлик
Демографик ва ҳудудий кенгайиш коммунал тармоқларни кескин модернизация қилишни талаб этади. Бош режанинг техник-иқтисодий кўрсаткичларига мувофиқ:
Ичимлик суви таъминоти: Кунлик истеъмол ҳажми 32,36 минг куб метрдан 107,64 минг куб метргача ошади.
Оқова сув (канализация) тизими: Тозалаш иншоотининг ўтказувчанлик қуввати кунига 30 минг куб метрдан 75 минг куб метргача етказилиши кўзда тутилган.
Электр энергияси: Йиллик истеъмол кўрсаткичи 496,5 млн кВт/соатдан 1 428,1 млн кВт/соатгача ўсади.
Халқаро тикланиш ва тараққиёт банки (ИБРД) ҳамда Осиё тараққиёт банки (ОТБ)нинг марказий Осиё шаҳарлари урбанизациясига оид ҳисоботларида таъкидланишича, инфратузилма тармоқлари аҳоли ўсишидан орқада қолган тақдирда, ичимлик суви ва энергия танқислиги хавфи ортиши мумкин.
Ижтимоий ва экологик омиллар
Бош режага кўра, ижтимоий соҳа объектлари аҳоли эҳтиёжига мослаштирилади. Мактабгача таълим ташкилотларидаги ўринлар сони 11 849 дан 29 440 га, умумтаълим мактабларида 34 357 дан 78 200 га, шифохоналардаги койкалар сони эса 2 323 дан 11 413 га етказилиши белгиланган.
Экология соҳасида аҳоли жон бошига тўғри келувчи умумий фойдаланишдаги яшил майдонларни 2,61 кв.м дан 10 кв.м гача ошириш, шунингдек, Сангзор дарёси қирғоғи бўйлаб дам олиш масканлари ва яшил ҳудудларни ташкил этиш режалаштирилган. Шу билан бирга, шаҳардаги сизот сувлар сатҳини пасайтириш майдони 10,5 гектардан 1 233 гектарга кенгайтирилиши лозим.
Реал ҳолат мисолида кўрадиган бўлсак, Шароф Рашидов туманининг Жиззах шаҳрига қўшиб олинаётган 24 та маҳалласидаги мавжуд йўл, сув ва иссиқлик тизимлари шаҳар стандартлари даражасида эмас. Қарорга кўра, Жиззах вилояти ҳокимлиги икки ой муддатда комплекс чора-тадбирлар дастурини Вазирлар Маҳкамасига киритиши шарт.
Жиззах шаҳрининг янги бош режаси ҳудуднинг саноат ва демографик салоҳиятини оширишга қаратилган стратегик ҳужжатдир. Реализация жараёнининг муваффақияти ваъда қилинган объектлар ва муҳандислик коммуникацияларининг ўз вақтида ҳамда сифатли барпо этилишига боғлиқ. Ривожланиш режалари аҳолининг турмуш даражасини оширишга хизмат қиладими ёки инфратузилмавий қийинчиликларни келтириб чиқарадими — бу жараённинг амалий ижроси ва очиқлигига боғлиқ бўлиб қолади.
