Ўзбекистонда 1 ноябрдан иситиш ва иссиқ сув нархларини ошириш, 2028 йилдан эса тарифларни ҳар йили инфляцияга қараб ўзгартириш таклиф этилмоқда. Шу билан бирга, ҳукумат эҳтиёжманд оилалар учун бир марталик молиявий ёрдам ва энергия харажатлари компенсациясини кенгайтиришни режалаштирмоқда.

Ўзбекистон Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги 2026 йил 1 ноябрдан марказлашган иситиш ва иссиқ сув таъминоти тарифларини қайта кўриб чиқиш бўйича ҳукумат қарори лойиҳасини жамоатчилик муҳокамасига қўйди. Ҳужжатга кўра, Тошкент шаҳрида ушбу хизматлар нархи қарийб 30 фоизга ошиши, бошқа ҳудудларда эса иссиқлик таъминоти корхоналари учун янги тарифлар белгиланиши мумкин.

Айни вақтда Президент ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги 2026/2027 йилги иситиш мавсумида 1 миллион 17 мингдан ортиқ эҳтиёжманд оилага 1 миллион сўмдан бир марталик моддий ёрдам беришни назарда тутувчи алоҳида фармон лойиҳасини эълон қилди. Унда электр энергияси, табиий газ ва кўмир харажатларини қоплаш механизмларини кенгайтириш ҳам кўзда тутилган.

14 октябрь ҳолатига кўра, ҳар икки ҳужжат ҳам лойиҳа мақомида. Таклифлар қабул қилинса, уларда кўрсатилган тартиб ва муддатлар амал қила бошлайди.

Тошкентда иситиш ва иссиқ сув қанчага қимматлашади?

Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги эълон қилган қарор лойиҳаси Тошкент шаҳрида иссиқлик таъминоти хизматларини кўрсатувчи Veolia Energy Tashkent истеъмолчилари учун тарифларни ўзгартиришни назарда тутади.

Лойиҳада аҳоли учун қўшилган қиймат солиғи ҳисобга олинган ҳолда қуйидаги нархлар таклиф қилинган:

Дастлабки учта хизмат бўйича таклиф этилаётган ўсиш 30 фоиз атрофида. Бироқ ҳисоблагич ўрнатилмаган хонадонлар учун эълон қилинган 45 330 сўмлик тариф 1,5 баравар оширувчи коэффициентни ҳисобга олмаган.

Масалан, Spot нашри келтирган маълумотга кўра, ҳисоблагичсиз иссиқ сув учун амалдаги тўлов бир киши ҳисобига 52 303,39 сўмни ташкил этади. Агар 1,5 коэффициент янги тарифга ҳам қўлланса, тўлов 67 995 сўмга етади. Шу сабабли 45 330 сўмлик базавий тарифни амалдаги якуний тўлов билан бевосита солиштириш нотўғри натижа бериши мумкин.

Тошкентда иссиқлик таъминоти тарифлари охирги марта 2025 йил 12 ноябрда оширилган эди.

Оила бюджетига таъсири қандай бўлиши мумкин?

Таклиф қилинаётган тарифларга кўра, Тошкентда 50 квадрат метр иситиладиган майдонга эга хонадоннинг 30 кунлик иситиш тўлови, агар ҳисоб-китоб майдон ва суткалик тариф асосида амалга оширилса, қуйидагича ўзгаради:

• Амалдаги тарифда — 362 160 сўм.

• Янги тарифда — 471 000 сўм.

• Фарқ — 108 840 сўм.

Бу шартли ҳисоб-китоб бўлиб, иситиш хизмати тўлиқ 30 кун кўрсатилган ҳолатга асосланган. Хонадоннинг ҳақиқий тўлови хизмат кўрсатилган кунлар, ҳисоблаш тартиби ва истеъмол хусусиятларига боғлиқ.

Иссиқ сув учун алоҳида тўлов ҳам ҳисобланиши сабабли, икки хизматдан биргаликда фойдаланадиган оилаларнинг умумий коммунал харажатлари янада кўпайиши мумкин.

Вилоятларда қандай тарифлар таклиф этилмоқда?

Лойиҳада Қорақалпоғистон Республикаси, барча вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги иссиқлик таъминоти корхоналари учун алоҳида тарифлар белгиланган.

Қуйидаги жадвалда 2026 йил 1 ноябрдан жорий этилиши таклиф қилинаётган тарифлар келтирилган. Барча суммалар сўмда, ҚҚС ҳисобга олинган.

Изоҳ: ҳисоблагичсиз иссиқ сув устунидаги суммалар лойиҳада келтирилган базавий тарифлардир. Амалдаги оширувчи коэффициентлар қўлланиши якуний тўловни ўзгартириши мумкин.

Жадвалга кўра, иситиш учун бир квадрат метрга ҳисобланган энг юқори суткалик тариф Сурхондарё вилоятида — 602 сўм. Нурободда бу кўрсаткич 585 сўм, Учқудуқда 455 сўм ва Зарафшонда 418 сўмни ташкил этмоқда.

Энг паст кўрсаткичлардан бири Андижон вилоятида — 103 сўм. Навоий шаҳрида 141 сўм, Олмалиқда 202 сўм ва Бухоро вилоятида 214 сўмлик тариф таклиф қилинган.

Нархлар ўртасидаги фарқлар сезиларли бўлса-да, лойиҳадаги якуний тарифларнинг ўзи уларнинг таннарх, энергия сарфи ёки техник йўқотишлар ҳисобига қанчалик шаклланганини тўлиқ тушунтирмайди. Бунинг учун ҳар бир корхонанинг харажатлари ва амалдаги истеъмол меъёрлари бўйича қўшимча маълумотлар талаб этилади.

Нега тарифларни ошириш режалаштирилмоқда?

Иссиқлик таъминоти тарифларини таннархга яқинлаштириш сиёсати 2026 йилда бошланган жараён эмас.

Президентнинг 2025 йил 11 мартдаги ПҚ–100-сон қарори билан аҳоли учун қўлланадиган пасайтирилган иссиқлик таъминоти тарифларини 2030 йилгача босқичма-босқич хизмат таннархи даражасига етказиш белгиланган.

Бу механизмда аҳоли хизматнинг иқтисодий асосланган қийматидан пастроқ тариф бўйича тўлов қилади, ўртадаги фарқ эса давлат маблағлари ҳисобидан қопланиши мумкин. Тарифлар таннархга яқинлашган сари бундай субсидияларга эҳтиёжни камайтириш мақсад қилинган.

Янги қарор лойиҳасининг тушунтириш материалларида 2026 йил 1 июндан ёқилғи-энергетика ресурслари нархлари ошгани ҳам тарифларни қайта кўриб чиқиш сабабларидан бири сифатида келтирилган.

Иссиқлик ишлаб чиқарувчи корхоналар газ, электр энергияси ва бошқа ресурслардан фойдаланади. Мазкур харажатлар ўзгариши хизмат таннархига таъсир қилади. Бироқ ишлаб чиқариш ва узатиш жараёнидаги йўқотишларни камайтириш ҳам тарифларни шакллантиришда алоҳида аҳамиятга эга.

2028 йилдан тарифлар ҳар йили ошадими?

Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги эълон қилган лойиҳада 2028 йилдан бошлаб марказлашган иссиқлик таъминоти тарифларини ҳар йили 1 майда индексация қилиш таклиф этилган.

Индексация йиллик инфляция даражасини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади. Бироқ тариф ўсишининг юқори чегараси 10 фоиз этиб белгиланиши мумкин.

Бу ҳар йили нархлар албатта 10 фоизга ошади, дегани эмас. 10 фоиз — таклиф этилаётган энг юқори чегара бўлиб, аниқ ўзгариш тегишли қарорлар ва иқтисодий кўрсаткичларга боғлиқ бўлади.

Шунинг учун 2026 йил 1 ноябрдан таклиф қилинаётган 30 фоизлик ошиш билан 2028 йилдан жорий этилиши мумкин бўлган йиллик 10 фоизлик чекловни бир хил тартиб деб ҳисоблаш мумкин эмас.

Индексация бўйича қарорлар Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг таклифларига асосланади.

Қандай ҳолатларда иситиш тарифлари пасайтирилади?

Янги лойиҳада тарифларни ошириш билан бирга уларни пасайтириш имконияти ҳам назарда тутилган.

«Иссиқликтаъминоти» АЖ, унинг таркибидаги корхоналар ва давлат-хусусий шериклик асосида ишловчи ташкилотлар икки ой ичида иссиқлик энергияси истеъмоли меъёрларини шаҳарсозлик талаблари асосида қайта кўриб чиқиши керак бўлади.

Агар ўрганишлар натижасида иссиқлик энергияси истеъмоли меъёрлари камайтирилса, тегишли ҳудуддаги барча маиший истеъмолчилар учун тарифлар ҳам бир вақтнинг ўзида пасайтирилиши кўзда тутилган.

Аксинча, меъёрлар оширилса, амалдаги тарифлар навбатдаги қайта кўриб чиқиш ва тасдиқлашга қадар ўзгаришсиз қолади.

Ҳужжатда иссиқлик энергиясини ишлаб чиқариш ва етказиб бериш таннархини 15 фоизгача камайтириш чора-тадбирлари дастурини ишлаб чиқиш ҳам таклиф қилинган.

Бундан ташқари, 2027 йил охиригача мамлакатдаги иссиқлик таъминоти тизимларини тўлиқ техник аудитдан ўтказиш режалаштирилмоқда. Аудит натижалари тармоқларни модернизация қилиш ва реконструкция дастурларини тайёрлашда фойдаланилади.

Бир миллиондан ортиқ оилага 1 миллион сўмдан ёрдам бериш таклифи

Коммунал тарифлар бўйича таклифлар билан бир пайтда аҳолининг энергия харажатларини қисман қоплашга қаратилган алоҳида ҳужжат ҳам муҳокамага қўйилган.

Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ишлаб чиққан президент фармони лойиҳаси 2026 йил ноябрь ойида 1 миллион 17 мингдан ортиқ эҳтиёжманд оилага 1 миллион сўмдан бир марталик ёрдам беришни назарда тутади.

Расмий тушунтириш материалларига кўра, 2026 йилда қўшимча ижтимоий қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари учун жами 1,9 триллион сўм йўналтириш режалаштирилган.

Кимлар моддий ёрдам олиши мумкин?

Фармон лойиҳасида ёрдам олувчиларнинг бир неча тоифаси белгиланган.

Биринчиси — Ижтимоий реестрга киритилган оилалар. Иккинчиси — реестрда бўлмаса-да, «маҳалла еттилиги» хулосасига кўра эҳтиёжмандлик мезонларига жавоб берадиган хонадонлар.

Шунингдек, ўзгалар парваришига муҳтож ёлғиз яшовчи кексалар, ногиронлиги бўлган шахслар, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар яшайдиган оилалар ҳам қамраб олиниши кўзда тутилган.

Ижтимоий реестрга киритилмаган оилалар учун асосий даромад мезонларидан бири — ҳар бир аъзога тўғри келадиган ўртача ойлик даромад 1,43 миллион сўмдан ошмаслиги. Бу минимал истеъмол харажатларининг икки бараварига тенг.

Марказлашган иссиқлик таъминоти мавжуд кўп қаватли уйларда яшовчилар учун алоҳида мезон таклиф қилинган. Қорақалпоғистон ва вилоятларда аҳоли жон бошига даромад чегараси 1,43 миллион сўм бўлса, Тошкент шаҳрида 2 миллион 145 минг сўмни ташкил этиши мумкин.

Тошкент учун юқорироқ чегара белгилаш таклифи пойтахтдаги даромадлар ва иситиш харажатлари ўртасидаги фарқ билан изоҳланган.

Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, марказлашган иссиқлик таъминотига уланган кўп қаватли уйларда яшовчи ҳар тўрт оиладан биттасини моддий ёрдам билан қамраб олиш режалаштирилмоқда.

Рўйхатлар қандай шакллантирилади?

Қўшимча рўйхатларни шакллантириш «маҳалла еттилиги» зиммасига юклатилиши мумкин. Бунда давлат органларининг ахборот тизимларидаги маълумотлардан фойдаланилади.

Боқувчисини йўқотган оилалар, I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар яшайдиган хонадонлар, ногиронлиги бўлган фарзандни тарбиялаётган ҳамда узоқ муддатли даволанишга ёки парваришга муҳтож аъзоси бор оилаларга устуворлик берилиши таклиф қилинган.

Меҳнат миграциясида аъзолари бўлган оилалар, бир хонадонда уч ва ундан ортиқ оила яшаши, шунингдек, газ ёки марказлашган иситиш тармоғи мавжуд эмаслиги ҳам ҳисобга олинади.

Даромад мезони бўйича тузиладиган қўшимча рўйхатдаги оилалар сони тегишли туман ёки шаҳардаги Ижтимоий реестрга киритилган оилалар сонининг 50 фоизидан ошмаслиги таклиф этилган.

Рўйхатлар 2026 йил 1 ноябргача шакллантирилиши, моддий ёрдам эса 30 ноябргача Халқ банки ва Aloqabank орқали олувчиларнинг ижтимоий ёки банк карталарига ўтказилиши режалаштирилмоқда.

Электр ва газ компенсациялари ҳам кенгайтирилиши мумкин

Ижтимоий ҳимоя бўйича лойиҳада электр энергияси ва табиий газ харажатларини компенсация қилиш механизмининг амал қилиш муддатини 2027 йил 1 апрелдан 2028 йил 1 апрелгача узайтириш таклиф қилинган.

Шунингдек, Ижтимоий реестрга киритилмаган оилалар учун рухсат этилган даромад чегарасини минимал истеъмол харажатларининг 1,5 бараваридан 2 бараваригача, яъни 1,43 миллион сўмга кўтариш режалаштирилган.

Ҳукумат ҳисоб-китобларига кўра, ушбу ўзгариш яна 166 минг оилани ижтимоий қўллаб-қувватлаш билан қамраб олиш имконини беради.

Компенсация муддатини узайтириш 470 минг оилага тўловларни яна бир йил давомида сақлаб қолишга хизмат қилиши кутилмоқда. Бунинг учун қўшимча 150 миллиард сўм ажратиш кўзда тутилган.

Амалдаги механизм электр энергияси ва табиий газни базавий меъёрдан ортиқ истеъмол қилган эҳтиёжманд оилаларга икки хил тариф ўртасидаги фарқни қоплашга асосланган.

Энергетика вазирлиги маълумотига кўра, 2026 йилнинг биринчи ярмида 562 918 та эҳтиёжманд оилага электр энергияси ва табиий газ учун жами 92,1 миллиард сўм компенсация тўланган. Шундан 51 миллиард 427,8 миллион сўм электр энергиясига, 40 миллиард 702,3 миллион сўм табиий газга тўғри келган.

Кўмир харажатларини қисман қоплаш бўйича ҳам ёрдам олувчилар доирасини кенгайтириш режалаштирилган. Ижтимоий реестрда бўлмаган оилалар учун даромад чегарасини минимал истеъмол харажатларининг бир бараваридан икки бараваригача ошириш ва мазкур ёрдам механизмини 2029 йил 1 январгача узайтириш таклиф этилмоқда.

Газ бўлмаган ҳудудларда электр меъёри ўзгарадими?

Фармон лойиҳасида табиий газ билан таъминланмаган ёки газ етказиб бериш қийин бўлган ҳудудлар учун алоҳида механизм назарда тутилган.

Бундай ҳудудларда иситиш мавсуми давомида электр энергияси истеъмолининг базавий меъёрини ойига 200 кВт·соатдан 350 кВт·соатгача ошириш режалаштирилмоқда.

Бу ўзгариш газ ўрнига электр энергиясидан фойдаланиб исинадиган хонадонларга тегишли бўлади. Бироқ 350 кВт·соат электр энергиясининг бепул берилишини англатмайди — гап базавий тариф қўлланадиган истеъмол чегарасини кенгайтириш ҳақида бормоқда.

Контекст: Ўзбекистон иссиқлик таъминоти тизими қандай ўзгармоқда?

Ўзбекистонда марказлашган иссиқлик таъминоти соҳасидаги ислоҳотлар бир неча йилдан буён давом этмоқда. Жараён тарифларни қайта кўриб чиқиш билан бирга тармоқларни модернизация қилиш, энергия йўқотишларини камайтириш ва давлат субсидияларини босқичма-босқич қисқартиришни ҳам қамраб олади.

2021 йил 22 сентябрдаги 594-сон ҳукумат қарори билан Тошкент шаҳри иссиқлик таъминоти тизимини давлат-хусусий шериклик асосида ривожлантиришга оид чоралар белгиланган. Veolia Energy Tashkent фаолияти ана шу ислоҳот доирасида шаклланган. Тизимда давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар ва субсидиялар механизми сақланиб қолган.

2025 йил март ойида қабул қилинган ПҚ–100-сон қарор эса иссиқлик таъминотида тариф сиёсати, техник йўқотишлар, ҳисоблагичлар ва энергия самарадорлигини ягона ислоҳот жараёнининг қисмлари сифатида белгилади. Ҳужжатда тармоқларни янгилаш ва аҳоли учун пасайтирилган тарифларни таннарх даражасига етказиш вазифалари мавжуд.

2026 йил 1 июндан электр энергияси ва табиий газ бўйича янги нархлар кучга кирди. Иссиқлик таъминоти корхоналари учун ёқилғи ва электр энергияси харажатлари хизмат таннархининг таркибий қисмидир. Шу сабабли коммунал хизматлар тарифларини қайта кўриб чиқишда энергия ресурслари нархи алоҳида омил сифатида ҳисобга олинмоқда.

Мавжуд ижтимоий ҳимоя механизмлари ҳам шу жараён билан боғлиқ. Президентнинг 2025 йил 2 апрелдаги ПҚ–134-сон қарори асосида эҳтиёжманд оилаларга электр ва газ истеъмолининг белгиланган ҳажми учун компенсациялар тўлаб келинмоқда.

Мутахассислар нима дейди?

Иссиқлик таъминотида тарифларни таннархга яқинлаштириш масаласи халқаро молия ташкилотлари билан ҳам муҳокама қилинган.

Жаҳон банки 2023 йил 13 октябрда Ўзбекистон энергетика соҳасида субсидияларни ислоҳ қилишга қаратилган дастурни қўллаб-қувватлашини маълум қилган. Банк баҳосига кўра, сунъий равишда паст сақланган энергия нархлари корхоналар харажатларини қоплаш имкониятини чеклайди ва ресурслардан тежамкор фойдаланишга рағбатни пасайтиради.

Жаҳон банкининг Марказий Осиё бўйича ўша вақтдаги минтақавий директори Татьяна Проскурякова субсидиялар бюджет ресурсларини соғлиқни сақлаш, таълим ва ижтимоий ҳимоя каби бошқа йўналишлардан чалғитиши мумкинлигини билдирган.

Банк ушбу ислоҳотлар доирасида аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларини энергия тарифлари ўзгаришидан ҳимоя қилиш зарурлигини ҳам қайд этган.

Бу баҳо 2023 йилдаги энергетика субсидиялари ислоҳотига тааллуқли бўлиб, 2026 йил октябрда эълон қилинган иситиш тарифлари лойиҳаси бўйича берилган алоҳида эксперт хулосаси эмас.

Ҳозирги таклифлар юзасидан икки иқтисодий масала ажралиб туради. Биринчиси — иссиқлик корхоналарининг харажатларини қоплаш ва тармоқларга инвестиция киритиш учун барқарор молиявий манба шакллантириш. Иккинчиси — тарифлар ошиши натижасида аҳоли, айниқса даромади чекланган оилаларнинг коммунал харажатлари кўпайишини юмшатиш.

Икки мақсаднинг натижаси фақат тарифлар миқдорига эмас, балки хизмат сифати, техник йўқотишлар, давлат бюджетидан ажратиладиган маблағлар ва ижтимоий ёрдамнинг ҳақиқий қамровига ҳам боғлиқ.

Нега бу муҳим?

Аҳоли учун. Иситиш ва иссиқ сув тарифлари ўзгариши марказлашган тармоқларга уланган хонадонларнинг ойлик харажатларига таъсир қилади. Бунда бир хил майдонга эга уйларнинг тўловлари ҳудудий тариф ва истеъмолни ҳисоблаш усулига қараб фарқ қилиши мумкин.

Ҳудудлар учун. Таклиф қилинаётган нархлар ўртасидаги фарқлар иссиқлик таъминоти тизимларининг иқтисодий кўрсаткичларини алоҳида ўрганиш заруратини кўрсатмоқда. Айниқса, нисбатан юқори тарифлар белгиланган ҳудудларда хизмат таннархи ва техник йўқотишлар ҳақидаги маълумотлар аҳамият касб этади.

Давлат бюджети учун. Тарифларни таннархга яқинлаштириш умумий субсидияларни қисқартиришга қаратилган бўлса, эҳтиёжманд оилалар учун таклиф этилаётган 1,9 триллион сўмлик ижтимоий қўллаб-қувватлаш чоралари давлат харажатларининг бошқа йўналишини шакллантиради. Бироқ бу маблағнинг барчаси марказлашган иситиш тарифлари ошишини қоплаш учун ажратилаётгани йўқ — дастурда электр, газ, кўмир ва бир марталик ёрдам ҳам назарда тутилган.

Иқтисодиёт учун. Лойиҳада иссиқлик энергияси таннархини 15 фоизгача, тармоқлардаги йўқотишларни эса 2027 йил якунига қадар 25 фоизга камайтириш мақсад қилинган. Агар ушбу кўрсаткичларга эришилса, иссиқлик таъминоти корхоналарининг харажатлар таркиби ўзгариши мумкин. Ҳозирча бу рақамлар режалаштирилган натижалар ҳисобланади.

Халқаро ҳамкорлик учун. Иссиқлик тармоқларини модернизация қилиш, энергия самарадорлигини ошириш ва субсидияларни ислоҳ қилиш Ўзбекистоннинг Жаҳон банки ва бошқа халқаро молия институтлари билан ҳамкорлик йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда. Бундай ҳамкорлик техник маслаҳатлар, молиялаштириш ва энергия ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш дастурларини қамраб олади.

Кейинги босқичда нималар кутилмоқда?

Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг таклифлари қабул қилинса, 2026 йил 1 ноябрдан марказлашган иситиш ва иссиқ сув таъминоти учун янги тарифлар жорий этилиши мумкин. Қарор қабул қилинганидан кейин уч кун ичида юридик шахслар учун тарифларни Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тасдиқлаши назарда тутилган.

Ижтимоий ҳимояга оид фармон лойиҳаси тасдиқланса, эҳтиёжманд оилалар рўйхатини 1 ноябргача шакллантириш ва бир марталик ёрдамни 30 ноябрга қадар тўлаш режалаштирилган.

Иссиқлик таъминоти соҳасида эса 2026 йил охиригача «Иссиқликтаъминоти» АЖ таркибидаги корхоналарни замонавий биллинг тизимига ўтказиш кўзда тутилган. Компания кузатув кенгашида мустақил аъзолар улушини 75 фоизга етказиш, молия масалалари бўйича раис ўринбосари ва техник масалалар бўйича раис маслаҳатчиси лавозимларига хорижий мутахассисларни жалб қилиш ҳам таклиф этилмоқда.

2027 йил 1 апрелгача компания фаолияти учун самарадорликнинг асосий кўрсаткичларини жорий этиш, 2026 йил ҳисоботидан бошлаб молиявий ҳисоботларни халқаро стандартлар асосида тайёрлаш режалаштирилган.

Шунингдек, 2027 йил 1 майга қадар халқаро маслаҳатчилар иштирокида иссиқлик таъминоти соҳасини 2030 йилгача ривожлантириш стратегиясини ишлаб чиқиш, 2027 йил охиригача эса тизим объектларини техник аудитдан ўтказиш кўзда тутилган.

Тарифларнинг якуний миқдори, ижтимоий ёрдам олувчилар доираси ва уларни амалга ошириш тартиби жамоатчилик муҳокамаси якунлари ҳамда тегишли ҳужжатлар тасдиқлангандан кейин аниқ бўлади.