2026 йил 1 сентябрдан Ўзбекистонда бир ойлик ҳарбий хизмат учун тўлов 9 миллион 520 минг сўмни ташкил этмоқда. Бадални бирйўла ёки 3 ойдан 12 ойгача бўлиб тўлаш мумкин. Ижтимоий реестрга киритилган оилаларнинг ёшлари эса белгиланган тартибда ушбу хизматни бепул ўташ ҳуқуқига эга.
Бир ойлик ҳарбий хизмат, расмий номи билан айтганда, сафарбарлик чақируви резервидаги хизмат муддатли ҳарбий хизматдан фарқ қилади. Унда фуқаро ҳарбий тайёргарлик йиғинида қатнашади ва белгиланган шартларни бажаргач, резервга ўтказилади.
Sangzor.uz мазкур хизматнинг нархи, унга қабул қилиш тартиби, имтиёзлар ва фуқаролар билиши керак бўлган асосий қоидаларни ўрганди.
Бир ойлик хизмат учун қанча тўланади?
Сафарбарлик чақируви резервидаги хизмат учун пул бадали меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорига боғлиқ.
Президентнинг 2026 йил 23 июндаги ПФ–115-сон фармонига мувофиқ, 1 сентябрдан меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори 1 миллион 360 минг сўм этиб белгиланди.
Бадал мазкур миқдорнинг етти баравари асосида ҳисобланади. Шунга кўра, хизмат учун умумий тўлов 9 миллион 520 минг сўмга етди.
Тўловни 3 ойдан 12 ойгача бўлиб амалга ошириш мумкин. Масалан, 12 ойга тақсимланганда ҳар ойда ўртача 793 минг 333 сўмдан тўғри келади. Аниқ тўлов жадвали шартномада белгиланади.
Кимлар бир ойлик ҳарбий хизматга олинади?
Сафарбарлик чақируви резервидаги хизмат асосан 18 ёшдан 27 ёшгача бўлган, муддатли ҳарбий хизматга чақирилмаган ва тиббий кўрик натижаларига кўра тегишли хизматга яроқли деб топилган эркак фуқаролар учун мўлжалланган.
Бироқ фуқаронинг хоҳиши ёки тўлов қилиш имкониятининг ўзи етарли эмас. Хизматга қабул қилиш чақирув комиссиясининг тегишли қарори асосида амалга оширилади.
Фуқаронинг соғлиғи, ҳарбий ҳисобда туриши, хизматга чақирилиш ҳолати ва қонунчиликда назарда тутилган бошқа талаблар инобатга олинади.
Кимлар 9,52 миллион сўм тўламайди?
2026 йил 1 февралдан Ижтимоий реестрга киритилган оилалардаги ёшларга сафарбарлик чақируви резервидаги хизматни бепул ўташ имконияти яратилган.
Бу тартиб Президентнинг 2025 йил 20 ноябрдаги ПФ–222-сон фармони билан белгиланган.
Имтиёздан фойдаланиш учун фуқаро аввало оиласининг Ижтимоий реестрга киритилганини текшириши керак. Бу ҳақдаги маълумотномани my.gov.uz портали орқали олиш мумкин.
Кейин маҳалладаги ёшлар етакчисига мурожаат қилиниб, белгиланган тартибда тавсиянома расмийлаштирилади. Ҳужжатлар тегишли мудофаа ишлари бўлимига тақдим этилади.
Бунда имтиёз автоматик равишда хизматдан озод қилинишни англатмайди. Фуқаро ҳарбий тайёргарликни белгиланган тартибда ўтайди, фақат пул бадалини тўлашдан озод этилади.
Бир ойлик хизматга қандай борилади?
Хизматга қабул қилиш бир нечта босқичда амалга оширилади.
Дастлаб фуқаро чақирув асосида яшаш жойидаги мудофаа ишлари бўлимига келади. Унга хизматнинг шартлари, тўлов тартиби ва ҳарбий йиғин ҳақида маълумот берилади.
Кейин тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилиб, тиббий кўрикдан ўтказилади. Унда терапевт, жарроҳ, офталмолог, невропатолог ва бошқа мутахассислар иштирок этади.
Зарурат туғилганда фуқаро қўшимча текширувларга юборилиши мумкин.
Хизматга қабул қилиш бўйича қарор чиқарилгач, белгиланган тартибда шартнома ва тўлов ҳужжатлари расмийлаштирилади. Тўлов Халқ банки орқали ёки тақдим этилган электрон тўлов имкониятларидан фойдаланиб амалга оширилиши мумкин.
Ҳарбий йиғиннинг аниқ бошланиш вақти мудофаа ишлари органлари томонидан маълум қилинади.
Талабаларнинг ўқиш жараёнини ҳисобга олган ҳолда хизмат муддатини белгилаш имкониятлари ҳам мавжуд. Бу масала тегишли орган билан келишилади.
Бир ойлик ва бир йиллик хизмат ўртасида қандай фарқ бор?
Ўзбекистонда муддатли ҳарбий хизмат 12 ой давом этади. Сафарбарлик чақируви резервида эса фуқаро бир марта бир ойлик ҳарбий тайёргарлик йиғинида иштирок этади.
Муддатли хизматда фуқаро белгиланган ҳарбий қисмда хизмат қилади. Бир ойлик хизмат эса ҳарбий тайёргарлик ва резерв тизимига жалб қилишга қаратилган.
Муддатли ҳарбий хизмат учун фуқародан пул бадали ундирилмайди. Бир ойлик хизматда эса имтиёзга эга бўлмаганлар белгиланган маблағни тўлайди.
Белгиланган бадални тўлаб, ҳарбий йиғинни тўлиқ ўтаган фуқаро қонунчиликда назарда тутилган тартибда муддатли ҳарбий хизматга чақирилишдан озод қилинади.
Шу сабабли фақат пул тўлашнинг ўзи ҳарбий хизматни ўтаганликни англатмайди.
Ишлайдиган фуқаронинг иш жойи сақланадими?
Сафарбарлик чақируви резервидаги ҳарбий йиғинда иштирок этаётган ходим учун қонунчиликда меҳнат кафолатлари назарда тутилган.
Хусусан, йиғин давомида унинг иш жойи ва лавозими сақланади.
Агар фуқаро йиғин вақтида касалланса, меҳнатга лаёқатсизлик билан боғлиқ ҳолатлар белгиланган қоидалар асосида расмийлаштирилади.
Иш берувчи ва ходим тегишли чақирув ҳужжатлари ҳамда йиғин муддатини олдиндан аниқлаштириши мақсадга мувофиқ.
Тўланган маблағни қайтариб олиш мумкинми?
Умумий қоидага кўра, хизмат учун тўланган маблағ фуқаронинг хоҳишига биноан қайтарилмайди.
Бироқ қонунчиликда истиснолар мавжуд. Жумладан, хизматга яроқсизлик билан боғлиқ муайян ҳолатлар, фуқаронинг вафоти, шунингдек, хато ёки ортиқча тўловлар бўйича маблағни қайтариш тартиби назарда тутилган.
Бундай вазиятда фуқаро ёки қонунда белгиланган ҳуқуққа эга шахс мудофаа ишлари бўлимига тасдиқловчи ҳужжатлар билан мурожаат қилиши керак.
Маблағни қайтариш ҳар бир ҳолатнинг ҳуқуқий асосига қараб ҳал қилинади.
Кимлар ҳарбий хизматга чақирилмайди?
Қонунчиликда ҳарбий хизматга чақиришдан озод этишнинг бир қатор асослари белгиланган.
Жумладан, соғлиғига кўра ҳарбий хизматга яроқсиз деб топилганлар, яқин қариндоши ҳарбий хизматни ўташ вақтида ҳалок бўлган айрим фуқаролар ҳамда рўйхатдан ўтган диний ташкилотларда диний унвонга эга шахслар учун тегишли тартиб мавжуд.
Шунингдек, судланганлик ва жиноий жавобгарлик билан боғлиқ айрим ҳолатларда чақирувга чекловлар қўлланади.
Бундай масалаларда якуний қарор фуқаронинг шахсий ҳолати ва амалдаги қонунчилик асосида қабул қилинади.
Нега бу маълумотлар аҳамиятли?
Бир ойлик хизматни танлаётган фуқаро нафақат 9,52 миллион сўмлик тўловни, балки хизматга қабул қилиш, тиббий кўрик, ҳарбий йиғин ва кейинги ҳарбий ҳисобга олиш тартибини ҳам билиши керак.
Айниқса, Ижтимоий реестрга киритилган оилалар учун бепул хизмат имконияти мавжудлиги молиявий жиҳатдан аҳамиятга эга.
Шу билан бирга, пул бадалининг меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорига боғлиқлиги сабабли келгусида ушбу кўрсаткич ўзгарса, хизмат нархи ҳам қайта ҳисобланиши мумкин.
Хизматга ариза беришдан ёки тўлов қилишдан олдин яшаш жойидаги мудофаа ишлари бўлимида амалдаги тўлов миқдори, имтиёзга эгалик, шартнома шартлари ва йиғин санасини аниқлаштириш лозим.
