Жиззах вилоятида ичимлик суви ва оқава сув хизматлари учун янги тарифлар белгиланиши ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлмоқда. Хусусан, аҳоли учун ичимлик суви нархининг 1 куб метри учун 4 500 сўм этиб белгилангани вилоятни республика миқёсида энг юқори тарифли ҳудудлардан бирига айлантирди. Вилоят Кенгаши депутатлари томонидан тасдиқланган мазкур қарор соҳадаги модернизация ишлари ва хорижий кредитларни қайтариш зарурияти билан изоҳланмоқда.
Тарифлар динамикаси ва ҳудудий қиёс
Тақдим этилган расмий маълумотларга кўра, Жиззах вилоятида ичимлик суви нархи аҳоли учун 4 000 сўмдан 4 500 сўмга (ҚҚСсиз) ошиши кутилмоқда. Бюджет ташкилотлари ва улгуржи истеъмолчилар учун эса бу кўрсаткич 6 000 сўмдан 10 000 сўмгача кўтарилаётгани кузатилади. Таққослаш учун, Тошкент шаҳрида аҳоли учун тариф 1 400 сўмни, Андижонда 1 650 сўмни ташкил этади.
Жиззахдаги нархларнинг бошқа вилоятлардан сезиларли даражада баландлиги бир нечта омиллар билан боғлиқ:
Электр энергияси сарфи: Вилоятнинг географик жойлашуви ва сув манбаларининг узоқлиги сувни юқори босимда етказиб бериш учун катта миқдорда энергия талаб қилади.
Инвестиция лойиҳалари: "Ўзсувтаъминот" АЖ маълумотларига кўра, ҳудудлардаги тарифлар халқаро молия институтлари (Осиё тараққиёт банки, Жаҳон банки) иштирокидаги лойиҳаларнинг ўзини оқлаши ва жалб қилинган кредит маблағларини қайтариш графигига асосан шакллантирилади.
Операцион харажатлар: Тармоқларнинг эскирганлиги сабабли техник хизмат кўрсатиш ва аварияларни бартараф этиш харажатлари ортиб бормоқда.
![]()
Депутатлар назорати ва шаффофлик масаласи
Маҳаллий Кенгаш депутатлари томонидан тарифларнинг маъқулланиши жамоатчиликда эътироз уйғотмоқда. Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йилдаги 309-сонли қарорига мувофиқ, ичимлик суви тарифлари иқтисодий асослантирилган бўлиши ва таннархни қоплаши лозим. Бироқ, истеъмолчилар модернизация учун ажратилган маблағларнинг самарадорлиги ва коррупциявий хавф-хатарлар юзасидан очиқ ҳисобот талаб қилмоқдалар.
Журналистик суриштирувлар ва ижтимоий тармоқлардаги муносабатлар шуни кўрсатадики, аҳоли "нега айнан бизда қиммат?" деган саволга тушунарли иқтисодий жавоб кутмоқда. "Ичимлик суви таъминоти ва оқава сувларни чиқариб юбориш тўғрисида"ги Қонунга кўра, тарифлар белгиланишида ижтимоий ҳимоя тамойиллари ҳам инобатга олиниши шарт.
Истиқбол ва хулоса
Тарифларнинг ошиши тизимни ривожлантириш учун зарур бўлса-да, бу жараён хизмат кўрсатиш сифатининг ошиши билан мутаносиб бўлиши керак. Жиззах вилоятида сув таъминоти тизимининг барқарорлиги кўп жиҳатдан бошқарув самарадорлиги ва маблағларнинг мақсадли сарфланишига боғлиқ бўлиб қолмоқда.
Бугунги вазият соҳада нафақат нарх ислоҳоти, балки кенг кўламли жамоатчилик назорати ва шаффоф аудит тизимига эҳтиёж борлигини кўрсатмоқда. Истеъмолчи сифатида ҳар бир фуқаро тўлаётган маблағи эвазига сифатли ва узлуксиз таъминот олишга ҳақлидир.
