Ўзбекистонда 2026 йилнинг биринчи чорагида меҳнат фаолияти билан боғлиқ 198 та бахтсиз ҳодиса қайд этилиб, улар оқибатида 62 киши ҳалок бўлди. Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги маълумотларига кўра, саноат ва қурилиш соҳалари ҳамон энг хавфли тармоқлар бўлиб қолмоқда. 2025 йилги кўрсаткичлар билан қиёсланганда, ўлим ҳолатларининг динамикаси ва хавфсизлик техникасига риоя қилмаслик оқибатлари ҳамон долзарб муаммо бўлиб қолаётгани кўринмоқда.
Статистик таҳлил: 2025 ва 2026 йиллар қиёси
Давлат меҳнат инспекцияси тақдим этган рақамлар меҳнат бозоридаги хавфсизлик ҳолатини чуқур таҳлил қилишни талаб этади. 2025 йил давомида республикада жами 849 та бахтсиз ҳодиса текширилган бўлса, уларнинг 216 таси ўлим билан якунланган ва жами 248 киши ҳаётдан кўз юмган.
2026 йилнинг илк уч ойидаги кўрсаткич (62 та ўлим) 2025 йилги ўртача чораклик кўрсаткичга (тахминан 62 та ўлим) тенг келмоқда. Бу эса соҳада вазият барқарорлашганини эмас, балки тизимли муаммолар сақланиб қолаётганини кўрсатади.
Жадвал: Бахтсиз ҳодисаларнинг соҳалар кесимидаги тақсимоти (2025–2026 йил 1-чорак)
Соҳа | 2025 йил (жами) | 2026 йил (1-чораги) |
Қурилиш | 234 та | 54 та |
Саноат | 47 та (енгил саноат) | 71 та (умумий саноат) |
Транспорт | 37 та | 8 та |
Қишлоқ хўжалиги | - | 9 та |
2026 йилнинг бошида саноат тармоғида ҳодисалар сонининг кескин ўсиши (71 та) кузатилмоқда. Бу техник ва технологик янгиланишлар жараёнида инсон омили ва хавфсизлик қоидаларига риоя қилиш оқсаётганидан далолат бериши мумкин.
Ҳудудий манзара: Жиззах ва қўшни вилоятлар
Республика миқёсида Тошкент шаҳри етакчилик қилаётган бўлса-да (44 та ҳодиса), Жиззах вилоятида жорий йилнинг биринчи чорагида 5 та бахтсиз ҳодиса қайд этилган. Солиштириш учун, қўшни Сирдарёда 13 та, Самарқандда эса 13 та ҳодиса юз берган.
Жиззах вилоятидаги паст кўрсаткич, бир томондан, ҳудуддаги саноат объектларининг бошқа вилоятларга нисбатан зичлиги билан боғлиқ бўлса, иккинчи томондан, назорат тадбирларининг таъсири бўлиши мумкин. Бироқ, ҳар қандай ҳолатда ҳам инсон ҳаёти йўқотилиши тизимли ислоҳотлар зарурлигини англатади.
Ҳуқуқий оқибатлар ва янги талаблар
2025 йилда юз берган ҳодисалар ортидан 432 нафар мансабдор шахсга нисбатан жиноий иш қўзғатилгани соҳадаги жавобгарлик нақадар жиддий эканини кўрсатади. Вазирлар Маҳкамаси томонидан 2025 йил декабрида тасдиқланган «Ташкилотларда меҳнатни муҳофаза қилиш ишларини ташкил этиш тартиби тўғрисида»ги низом иш берувчилар зиммасига янги мажбуриятларни юклайди.
Экспертларнинг фикрича, меҳнат муҳофазаси фақат жарима ёки жазо билан эмас, балки корхоналарда хавфсизлик маданиятини шакллантириш орқали яхшиланади. Халқаро меҳнат ташкилоти (ХМТ) стандартларига кўра, бахтсиз ҳодисаларнинг 80 фоизи олдини олиш мумкин бўлган ташкилий камчиликлар сабабли келиб чиқади.
Хулоса
Меҳнат вазирлигининг огоҳлантиришича, меҳнат хавфсизлиги ҳар бир иш жойида устувор масала бўлиши шарт. 2026 йилнинг илк статистикаси шуни кўрсатмоқдаки, қурилиш ва саноат объектларида назоратни кучайтириш, ишчиларнинг малакасини ошириш ва техник регламентларга қатъий риоя қилиш — ҳаёт-мамот масаласидир. Сиз ишлаётган ёки раҳбарлик қилаётган ташкилотда хавфсизлик чоралари қай даражада таъминланган? Бу савол бугун ҳар бир иш берувчи ва ходим учун кун тартибида туриши лозим.
