Ўзбекистонда 2030 йилга қадар давлат органлари функцияларини 30 фоизга қисқартириш ва давлат хизматларининг 90 фоизини рақамлаштириш орқали иқтисодиётни қўшимча 13 миллиард долларга ўстириш режалаштирилмоқда. Президент Шавкат Мирзиёев ҳузурида тақдимот қилинган «Бюрократияни бартараф этиш — 2030» дастури доирасида 550 турдаги хизмат тўлиқ электрон шаклга ўтказилади, 25 та хизмат бўйича тўловлар камайтирилиши ҳисобига аҳоли ихтиёрида йилига 851 миллиард сўм маблағ қолади.

«Сервис давлат» модели: Рақамлар ва кутилаётган натижалар

Бугунги кунда Ўзбекистон давлат бошқаруви тизимида 5 минг 650 та функция ва бизнесни тартибга солувчи 42 мингдан зиёд мажбурий талаб мавжудлиги тизим самарадорлигига салбий таъсир кўрсатмоқда. Президент матбуот хизмати хабарига кўра, ислоҳотларнинг бош мақсади — «ноль бюрократия» тамойилини жорий этишдир.

Таклиф этилаётган ўзгаришларнинг асосий иқтисодий кўрсаткичлари қуйидагича:

• Маъмурий юкни камайтириш: Иқтисодиётга йилига 1,5 миллиард доллар тўғридан-тўғри фойда келтиради.

• Инвестициявий жозибадорлик: Тартибга солиш сифати яхшиланиши қўшимча 800 миллион доллар хорижий инвестиция жалб қилиш имконини беради.

• Вақт ва маблағ тежами: 80 турдаги хизмат муддати 13 кундан 6 кунгача қисқаради, бу эса аҳолининг транспорт харажатларини йилига 35 миллиард сўмга камайтиради.

Халқаро тажриба ва стратегик ҳамкорлик

Ўзбекистон ушбу дастурни Бирлашган Араб Амирликлари билан ҳамкорликда ишлаб чиқмоқда. БААнинг давлат бошқарувидаги ютуқлари — «Government 2.0» ва «Smart City» концепциялари дунёда энг илғорлардан бири ҳисобланади. Халқаро экспертларнинг фикрича, давлат хизматларини «сервис» сифатида қараш фуқаро ва давлат ўртасидаги ишончни мустаҳкамлайди.

Стратегик ривожланиш ва ислоҳотлар агентлиги ҳузурида ташкил этилган лойиҳа офиси «Bureaucracy radar» тизими орқали идоралар фаолиятини баҳолаб боради. Бу Жаҳон банкининг «Doing Business» ва «World Governance Indicators» каби рейтингларида мамлакат позициясини яхшилаш учун муҳим қадамдир.

Тадбиркорлик учун «Енгил нафас»

Мажбурий талабларнинг қайта кўриб чиқилиши бизнес вакиллари учун маъмурий тўсиқларни кескин камайтиради. Мисол учун, бозорлар фаолиятига оид 500 дан ортиқ тарқоқ талаблар тизимлаштирилиб, уларнинг 30 фоизи бекор қилинади. 10 та давлат хизматининг хусусий секторга ўтказилиши эса соҳада рақобатни юзага келтириб, хизмат сифати ошишига хизмат қилади.

Шунингдек, сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилиш ва «Бизнес калькулятор» тизими жорий этилиши тадбиркорларга ўз харажатларини олдиндан прогноз қилиш имконини беради. Бу жараёнлар меҳнат унумдорлигини йилига 750 миллион долларга ошириши кутилмоқда.

Хулоса

Давлат хизматларини ислоҳ қилиш шунчаки техник жараён эмас, балки иқтисодий ўсишнинг драйверидир. Бюрократик тўсиқларнинг камайиши бюджет маблағларини тежаш билан бирга, инсон капиталини ривожлантиришга шароит яратади. Эндиги асосий масала — белгиланган режаларнинг жойлардаги ижроси ва идоралараро интеграциянинг қай даражада сифатли йўлга қўйилишида қолмоқда.