Байрам кунларида саёҳат қилиш имкониятлари кенгаяди

Ўзбекистонда Мустақиллик байрами муносабати билан аҳолининг мамлакат бўйлаб ҳаракатланишини енгиллаштириш мақсадида поезд, автобус ва самолётларда қўшимча қатновлар ташкил этилади. Туризм қўмитаси маълумотига кўра, мазкур чоралар тарихий шаҳарлар, зиёратгоҳлар ва табиий туристик масканларга ташрифлар сони кескин ортиши кутилган даврда транспорт юкламасини камайтиришга қаратилган.

Байрам кунлари нафақат дам олиш, балки ички туризм фаоллашадиган давр ҳисобланади. Шу боис транспорт имкониятларини кенгайтириш аҳоли учун қулайлик яратиш билан бирга туризм соҳаси иқтисодиётига ҳам ижобий таъсир кўрсатиши мумкин.

Қандай қўшимча қатновлар ташкил этилмоқда?

Темир йўл транспортида “Тошкент – Хива – Тошкент”, “Тошкент – Қўнғирот – Тошкент”, “Тошкент – Шовот – Тошкент”, “Тошкент – Термиз – Тошкент” ҳамда “Тошкент – Сариосиё – Тошкент” йўналишларида ҳаракатланувчи поездларга тўрттагача қўшимча вагон уланиши режалаштирилган.

Шунингдек, аҳоли орасида энг талаб юқори бўлган “Тошкент – Самарқанд – Тошкент”, “Тошкент – Бухоро – Тошкент” ва “Тошкент – Урганч – Тошкент” йўналишларида юқори тезликда ҳаракатланувчи электропоездларнинг қўшимча рейслари йўлга қўйилади. Бу қатновлар байрамдан икки кун олдин бошланиб, байрамдан кейинги икки кун давомида ҳам сақлаб қолинади.

Автомобиль транспорти соҳасида эса барча вилоятлараро йўналишларда қўшимча автобуслар жалб этилади. Тошкент шаҳридаги Жанубий темир йўл вокзали ҳудудида захира автобус майдони ташкил қилиниб, асосий йўналишларда ҳаракатланувчи автобуслар шу ердан бошқарилади.

Ҳаво транспортида ҳам талаб юқори бўлган “Тошкент – Урганч”, “Тошкент – Нукус”, “Тошкент – Бухоро” ва “Тошкент – Термиз” йўналишларида қўшимча авиарейслар амалга оширилиши белгиланган.

Бу қарор нима учун қабул қилинмоқда?

Сўнгги йилларда ички туризмни ривожлантириш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бирига айланган. Байрам кунларида Самарқанд, Бухоро, Хива, Термиз ва Қорақалпоғистонга саёҳат қилувчилар сони одатий кунларга нисбатан бир неча баробар ортиши кузатилади.

Амалиёт шуни кўрсатадики, талабнинг кескин ошиши темир йўл ва авиачипталар танқислигига, айрим ҳолларда эса нархларнинг ўсишига олиб келади. Қўшимча рейслар ва вагонлар айнан шу босимни юмшатиш воситаси сифатида кўрилмоқда.

Кимлар учун бу муҳим?

Сайёҳлар ва аҳоли учун

Қўшимча қатновлар йўловчиларга чипта топиш имкониятини оширади. Бу, айниқса, байрам кунларида оилавий саёҳат режалаштираётган фуқаролар учун муҳим аҳамиятга эга.

Туризм соҳаси учун

Меҳмонхоналар, ресторанлар, экскурсия хизматлари ва маҳаллий тадбиркорлик субъектлари сайёҳлар оқимининг ортиши орқали қўшимча даромад олиши мумкин.

Транспорт операторлари учун

Темир йўл, авиация ва автобус ташувчилари учун йўловчилар сонининг кўпайиши қўшимча тушум манбаи ҳисобланади.

Фактчекинг: қўшимча рейслар ҳақиқатан ҳам самара берадими?

Даъво:

Қўшимча қатновлар чипта танқислигини камайтиради.

Далил:

Транспорт соҳасидаги амалиёт шуни кўрсатадики, юқори талаб даврларида вагонлар ва рейслар сонининг кўпайиши таклиф ҳажмини оширади ва чипта топиш имкониятини кенгайтиради.

Хулоса:

Қўшимча қатновлар муаммони тўлиқ ҳал қилмаслиги мумкин, аммо унинг таъсирини сезиларли даражада юмшатади.

Даъво:

Бу чора ички туризмни рағбатлантиради.

Далил:

Транспорт мавжудлиги туристик саёҳат қарорини қабул қилишда ҳал қилувчи омиллардан бири ҳисобланади.

Хулоса:

Транспорт имкониятларининг кенгайиши ички туризм фаоллигига ижобий таъсир кўрсатиши эҳтимоли юқори.

Манфаатлар харитаси

Ким ютади?

• Сайёҳлар ва йўловчилар;
• Меҳмонхона ва сервис бизнеси;
• Темир йўл ва авиакомпаниялар;
• Туристик шаҳарлар иқтисодиёти.

Ким йўқотиши мумкин?

Аниқ йўқотувчи томон кўринмайди. Бироқ транспорт операторлари учун қўшимча рейсларни ташкил қилиш қўшимча харажатлар ва логистик юкламани келтириб чиқаради.

Яширин иқтисодий омиллар

Мазкур қарор ортида фақат аҳолига қулайлик яратиш эмас, балки ички туризмдан келадиган иқтисодий самарани ошириш мақсади ҳам мавжуд.

Сайёҳнинг меҳмонхона, овқатланиш, транспорт ва савдо хизматларига сарфлайдиган маблағи маҳаллий иқтисодиётга тўғридан-тўғри таъсир қилади. Шу нуқтаи назардан қараганда, қўшимча рейслар туристик ҳудудларда иқтисодий фаолликни кучайтириш воситаси сифатида ҳам баҳоланиши мумкин.

Шу билан бирга, қўшимча қатновлар қанчалик тўлдирилиши, уларнинг иқтисодий самарадорлиги ва хизмат сифати ҳақидаги маълумотлар ҳозирча очиқланмаган.

Ечимлар журналистикаси: муаммо қандай ҳал қилинмоқда?

Ўзбекистонда байрам кунлари учун қўшимча рейслар амалиёти аввал ҳам қўлланган. Бу қисқа муддатли ечим сифатида ўзини оқлаган.

Хориж тажрибасида эса талаб юқори бўлган даврларда динамик жадваллаштириш, рақамли бронлаш прогнозлари ва қўшимча чартер қатновлар кенг қўлланилади.

Кучли томонлари

• Йўловчи оқимини бошқариш имконияти;
• Чипта танқислигини қисқартириш;
• Туризм даромадларини ошириш;
• Ҳудудлар ўртасидаги ҳаракатчанликни кучайтириш.

Камчиликлари

• Қўшимча харажатлар;
• Транспорт паркларига юқори юклама;
• Айрим йўналишларда талаб нотўғри баҳоланиши эҳтимоли;
• Ташкилий кечикишлар хавфи.

PR ёки реал эҳтиёж?

Мазкур ташаббусни фақат PR тадбири сифатида баҳолаш учун асослар етарли эмас. Чунки ҳар йили байрам кунлари транспортга бўлган талаб сезиларли даражада ортиши кузатилади.

Бироқ унинг ҳақиқий самарадорлиги рейслар сони эмас, балки қанча йўловчига хизмат кўрсатилгани, чипта танқислиги қанчалик камайгани ва аҳоли қониқиш даражаси орқали баҳоланиши мумкин.

SANGZOR.UZ таҳлили

Энг эҳтимолий сценарий

Қўшимча қатновлар талабнинг асосий қисмини қоплайди ва байрам кунларида транспорт тизимидаги босимни пасайтиради.

Энг яхши сценарий

Ички туризм сезиларли ўсади, туристик шаҳарларда хизматлар бозори фаоллашади ва транспорт соҳаси юқори самара билан ишлайди.

Энг хавфли сценарий

Талаб кутилгандан юқори бўлиб, қўшимча рейслар ҳам чипта танқислигини тўлиқ бартараф эта олмайди.

Кейинги 3–5 йиллик прогноз

Ўзбекистонда ички туризм сиёсати давом этса, байрам ва таътил кунлари учун қўшимча қатновларни ташкил қилиш доимий амалиётга айланиши мумкин. Шу билан бирга, рақамли прогнозлаш ва талабни бошқариш тизимлари ривожланиши эҳтимоли юқори.

Ўқувчи билиши керак бўлган 5 хулоса

1. Мустақиллик байрами муносабати билан поезд, автобус ва самолётларда қўшимча қатновлар ташкил этилмоқда.
2. Энг кўп қўшимча имкониятлар Самарқанд, Бухоро, Урганч, Хива ва Термиз йўналишларида яратилади.
3. Қарорнинг асосий мақсади чипта танқислигини камайтириш ва ички туризмни рағбатлантиришдир.
4. Қўшимча қатновлар туристик шаҳарлар иқтисодиёти учун ҳам ижобий самара бериши мумкин.
5. Ташаббуснинг ҳақиқий натижаси байрам кунларидаги йўловчи оқими ва хизмат сифати орқали баҳоланади.
   
   Ҳакимжон Фозилов