Жиззахда 600 та тендерда қонунбузилиш аниқланди: 115,3 млрд сўм нимани англатади?

Чоп этиш

Рақобат қўмитаси Жиззах вилоятида 2026 йилнинг ўтган даврида 600 та танлов савдосида қонунчилик талаблари бузилганини маълум қилди. Уларнинг бошланғич қиймати 115,3 млрд сўм. Аммо бу рақам бюджетдан шунча пул ўғирланган ёки зарар етказилганини англатмайди.

Давлат хариди — шунчаки бирор ташкилотнинг товар ёки хизмат сотиб олиши эмас. Бу бюджет пули қайси компанияга, қандай шартларда ва қанча нархда берилишини белгилайдиган жараён.

Агар тендер шартлари бир иштирокчига мослаб тузилса, бошқа компаниялар рақобатдан четда қолса ёки таклифлар нотўғри баҳоланса, оқибатда давлат буюртмачиси энг яхши нарх ёки сифатни танлаш имкониятидан маҳрум бўлиши мумкин.

Жиззах вилоятидаги давлат харидлари бўйича эълон қилинган сўнгги рақамлар айнан шу жараёнга эътибор қаратишга ундайди.

600 та тендер ва 115,3 млрд сўм

Рақобат қўмитасининг Жиззах вилояти ҳудудий бошқармаси маълумотига кўра, 2026 йилнинг ўтган даврида бошланғич нархи 115,3 млрд сўм бўлган 600 та танлов савдосида рақобат қонунчилиги талаблари бузилгани аниқланган.

2024–2026 йиллар давомида эса вилоятда тендер савдоларида рақобат қонунчилиги бузилишининг жами 3 097 та ҳолати қайд этилган.

Аниқланган ҳолатлар орасида:

  • рақобатни чекловчи талабларни белгилаш;

  • айрим иштирокчиларга устунлик берувчи шарт-шароитлар;

  • иштирокчиларнинг аффилланганлиги;

  • таклифларни нотўғри баҳолаш каби ҳолатлар бор.

Бу ерда бир муҳим жиҳат: 600 та тендер ва 3 097 та қонунбузилиш ҳолати бир хил кўрсаткич эмас. Бир савдода бир нечта қонунбузилиш аломати аниқланган бўлиши мумкин.

Қайси ташкилотларнинг тендерлари тилга олинди?

Қўмита хабарда бир нечта аниқ харидни мисол сифатида келтирган.

Ташкилот
Танлов қиймати
Жиззах давлат педагогика институти қошидаги академик лицей
751,3 млн сўм
Зарбдор туманидаги 2-сон заиф эшитувчи болалар учун 
ихтисослаштирилган мактаб-интернат
1 млрд 373,4 млн сўм
Мирзачўл туман тиббиёт бирлашмаси
668,5 млн сўм

Қўмита ушбу танловларда қонунчилик талаблари бузилганини билдирган. Аммо эълон қилинган қисқа маълумотда ҳар бир танлов бўйича айнан қандай шарт бузилгани, қайси иштирокчига устунлик берилгани ёки танлов натижаси бекор қилинган-қилинмагани тўлиқ очиб берилмаган.

Шунинг учун бу ташкилотлар ёки тендер иштирокчиларини қонунбузилишда айбдор деб хулоса қилишга шошилмаслик керак. Ҳозирча гап назорат органи аниқлаган ҳолатлар ҳақида кетмоқда.

115 миллиард — бюджет зарари эмас

Хабарда келтирилган 115,3 млрд сўм — қонунбузилиш аниқланган танловларнинг бошланғич қиймати.

Бу сумма:

  • бюджетдан амалда сарфланган пулнинг умумий миқдори эмас;

  • давлатга етказилган зарар ҳисобланмайди;

  • тендерлардаги эҳтимолий коррупция миқдорини билдирмайди;

  • барча шартномалар айнан шу қийматда тузилганини англатмайди.

Тендернинг бошланғич нархи ва якуний шартнома қиймати бир-биридан фарқ қилиши мумкин. Шунингдек, қонунбузилиш аниқлангани тендерда албатта бюджет маблағи талон-торож қилинганини англатмайди.

Муаммонинг асл кўламини баҳолаш учун ҳар бир танлов бўйича шартнома, иштирокчилар, якуний нарх, қўмита кўрсатмаси ва кейинги ҳуқуқий қарорлар билан танишиш лозим.

154 нафар мансабдор шахс: иш судга юборилган

Қўмита маълумотида сўнгги уч йил давомида ўтказилган ўрганишлар натижасида 154 нафарга яқин мансабдор шахсга маъмурий баённома расмийлаштирилиб, суд органларига юборилгани ҳам айтилган.

Бу рақам ҳам эътиборга молик. Бироқ маъмурий баённома расмийлаштирилиши ва материалларни судга юбориш — суднинг якуний қарор чиқаргани дегани эмас.

Жамоатчилик учун кейинги босқичдаги маълумотлар ҳам муҳим: суд қандай қарор чиқарди, қандай чора кўрилди, қонунбузилиш бартараф этилдими, тендер натижаси ўзгартирилдими?

Назоратнинг натижаси фақат қонунбузилишни аниқлаш билан эмас, унинг оқибатларини бартараф этиш билан ҳам ўлчанади.

Сирдарёдаги рақамлар билан қиёсласак

17 ноябрь куни Сирдарё вилоятида ҳам давлат харидлари бўйича ўрганиш натижалари эълон қилинди.

Унда 2026 йилда 942 млрд сўм бошланғич қийматга эга 510 та тендерда қонунбузилишлар аниқлангани, 2024–2026 йилларда эса 1 745 та ҳолат қайд этилгани билдирилди. 50 нафардан ортиқ мансабдор шахсга маъмурий баённома расмийлаштирилиб, материаллар судга юборилган.

Рақамларни арифметик жиҳатдан қиёсласак, Жиззахда тендерлар сони кўпроқ — 600 та, Сирдарёда эса 510 та. Бироқ Сирдарёда қонунбузилиш аниқланган савдоларнинг бошланғич қиймати Жиззахдаги кўрсаткичдан анча юқори.

Бу фарқ тендерларнинг тури, ҳажми ва таркибига боғлиқ бўлиши мумкин. Эълон қилинган маълумотлар унинг сабабини аниқлашга етарли эмас. Шунинг учун фақат умумий суммага қараб қайси вилоятдаги ҳолат оғирроқ деган хулоса чиқариб бўлмайди.

Энг муҳим савол — кейин нима бўлди?

Давлат харидларидаги қонунбузилишларни аниқлаш — назоратнинг биринчи босқичи. Аммо бюджет маблағлари самарали сарфланиши учун натижалар ҳам очиқ бўлиши керак.

Жиззахдаги 600 та тендер бўйича:

  • қанча тендер натижаси бекор қилинди ёки қайта кўриб чиқилди?

  • қанча шартнома тузилишига тўсқинлик қилинди?

  • давлат буюртмачиларига қандай кўрсатмалар берилди?

  • маъмурий ишлар бўйича судлар қандай қарор чиқарди?

  • аниқланган қонунбузилишлар давлат маблағларининг тежалишига олиб келдими?

Бу саволларга жавоблар рақамларнинг ортидаги ҳақиқий натижани кўрсатади.

Давлат харидларида шаффофлик — тендер эълон қилингани билан эмас, унда ким иштирок этгани, нима учун ғолиб танлангани ва маблағ қандай сарфлангани жамоатчиликка тушунарли бўлганида таъминланади.

Жиззахдаги 600 та тендер бўйича эълон қилинган маълумот эса бу жараённи янада чуқурроқ ўрганиш учун асос бўла олади.

Мавзу юзасидан фикр, мулоҳаза ёки қўшимча маълумотларингиз бўлса, Sangzor.uz Telegram канали орқали таҳририятга йўллашингиз мумкин.
Фикрлар (0)
Фикр билдиринг
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив