Markaziy Osiyoda qadimda uchar gilamlar boʻlganmi?

Улашиш:

Afsonaviy moʻjizalar haqida tadqiqot olib borayotgan yozuvchi Keyti Fitzjerald bir kun internetda Erondagi muzey vebsahifasiga kirib qoladi.

Unda moʻgʻullar istilosiga qadar Markaziy Osiyoda uchar gilamlar kashf qilingani haqida yozilgandi.

"Hali Sulaymon Shoh davrida kashf etilgan uchar gilamlar 11 asrga kelib, haqiqiy sanʼat darajasiga koʻtariladi" — deb yozadi bu maqola muallifi Azhar Obidiy — "Uchar gilamlar harbiy va tijoriy maqsadlarda, baʼzan yuklarni tashish uchun ham qoʻllanilgan.

Iskandariyadagi mashhur kutubxonada esa kitobxonlar ularda oʻtirib, baland kitob javonlarini oralashgan".

Eron muzeyi vebsahifasidagi maqolada bitilishicha, fransuz tadqiqotchisi Henri Bak qadimiy afsona ostidagi haqiqatni Eronda topadi.

Olim Kaspiy dengizi sohilidagi Alamut qalʼasi yertoʻlasida eski bitiklarga duch keladi.

Bu nomalar 13 asrdagi yahudiy olim Izhoq Binsharira qalamiga mansub edi.

Mazkur bitiklarda "Ming bir kecha" ertaklaridagi uchar gilamlar ostida qanchalik haqiqat yotgani haqida yozilgandi.

Sharq ertaklaridagi devlar-u parilar, sehrli chiroq yo uchar gilamlar asrlar davomida insonlarni maftun etib kelgan.

Ammo yozuvchi Keyti Fitzjerald bu ertaklar zamirida qanchalik haqiqat borligini tadqiq etishga kirishadi.

Lekin Henri Bakni topib boʻlmaydi.

Biroq uchar gilamlar borasida maqola yozgan muallif — Pokistonda tugʻilib oʻsgan, bugun Avstraliyada yashayotgan Azhar Obidiyning daragi chiqadi.

"Uchar gilamlar hali Sulaymon Shoh davrida kashf qilingan, lekin Bagʻdod xalifaligi gullab yashnagan va Islomiy ilm-fan taraqqiy etgan 11-12 asrlarda ushbu kashfiyot sanʼat darajasiga koʻtarilgan" — deydi yoshligidan hind va fors ertaklaridagi uchar gilamlarga oshufta boʻlib voyaga yetgan Azhar Obidiy.

Alamut qalʼasidan topilgan bitiklarda qayd etilishicha, uchar gilamning oddiysidan farqi uni boʻyash jarayoniga bogʻliq.

"Gilamdoʻzlar shunday rangli qoplama kashf qilishadiki, qattiq qizitilgan payti u yerning tortish kuchini yenga oladi.

Xullas, shu asno gilam yerdan koʻtariladi" — deyiladi Binsharira qoʻlyozmasida.

Ilm-fan va uchar gilam

Ilmiy jihatdan olganda, uchar gilamlar qanchalik haqiqat boʻlishi mumkin?

Seynt Endryuz universitetida kvant koʻtarilish boʻyicha mutaxassis professor Olf Leonhardtga koʻra, ashyolarni yerdan koʻtarish aslida qiyin ish emas.

"Bu uchun muayyan kuchlarning ashyolarni oʻziga torta olishi yoki itarishiga erishish zarur.

Shisha misolida buni tajriba qilsa boʻladi. Natijada bir biriga yopishgan narsalar bir birini itaradi" — deydi Olf Leonhardt — "Ohanrabo maydonida ashyolarni havoda muallaq tutish ham mumkin.

Bilasizmi, aslida bu uchun ohanrabo maydoni ham shart emas.

Oddiy boʻshliqda ham ashyolarni muallaq tutish imkoni yoʻq emas".

Professor Leonhardtga koʻra, moʻjizaviy koʻrinishlar qanchalik gʻayritabiiy tuyulmasin, aslida tabiat qonunlariga zid emas.

Olim hozir fazodagi qora oʻpqonlarni yaratish va koʻrinmas odamni kashf qilish imkonlari ustida ish olib bormoqda.

"Men ilmiy faoliyatimni xayolotni tadqiq etishga bagʻishlaganman" — deydi Olf Leonhardt.

Kaspiy dengizi boʻyidan topilgan qadimiy qoʻl yozmada taʼkidlanishicha, Chingizxon kuchlari Markaziy Osiyoga kelgach, aksar shaharlarni yer bilan yakson etishadi va xazinalarni talashadi.

Talon-taroj payti moʻgʻullar uchar gilamlarni ham topib oladilar.

Chingizxon gilamlarning barchasini yoqishga farmon beradi, ammo bittasini olib qoladi.

Sarkarda qazoim yetsa, bu gilamni mayitim yonida dafn etasiz, deb farmoyish beradi.

Bugun Chingizxoning qabri qayerdaligi nomaʼlum qolayotgani bois, bu bitiklar ham endi uchar gilamlar jumbogʻiga kalit boʻla olmaydi.

Ammo nima boʻlganda ham, fors-u hind, oʻzbek-u arab ertaklaridagi uchar gilamlar xayolot va haqiqat qorishmasi sifatida hali koʻpchilikni oʻziga rom etib qolaveradi.

2014-2024 SANGZOR.UZ. "KUMUSH SERVIS MEDIA" MCHJ.