2026 йил 1 февралдан Ўзбекистонда «A» ва «B» тоифадаги ҳайдовчилик гувоҳномасини олиш тартиби сезиларли даражада ўзгарди. Вазирлар Маҳкамасининг 636-сонли қарорига мувофиқ, назарий билимларни ўрганишда эндиликда ўқув марказига бориш мажбурий эмас. Ҳар бир номзод хоҳласа онлайн курсларда, хоҳласа офлайн курсларда ёки мустақил равишда тайёргарлик кўриши мумкин. Бироқ амалий машғулотлар — яъни руль бошқариш бўйича дарслар — мажбурий бўлиб қолмоқда ва уларни давлат ёки хусусий автоўқув марказларида тўлиқ ўтиш шарт.
Энг катта янгилик — назарий тайёргарликка эркинлик берилиши. Бу, аввало, вақт ва маблағ тежаш имкониятини яратади. Масалан, иш билан банд ёки ўқишда юрган ёшлар назарий билимларни мустақил равишда ўзлаштириши мумкин. Шу билан бирга, амалий машғулотлардан воз кечиш имкони йўқ: руль бошқариш кўникмалари фақат амалиётда шаклланади ва бу хавфсизлик нуқтаи назаридан тўлиқ асосли.
Амалиёт тугатилганлиги ҳақидаги маълумотнома энди қоғозда эмас, электрон тарзда расмийлаштирилади. Бу жараённи шаффоф ва тезкор қилади, коррупция хавфини камайтиради. Шунингдек, Давлат йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматида ўқув гуруҳларини рўйхатга олиш тартиби бекор қилинди. Демак, бюрократик тўсиқлар камаяди, автоўқув марказлари учун ҳам иш юритиш енгиллашади.
Бу ўзгаришлар замирида бир нечта омиллар ётади:
Технологиялар ривожи: онлайн таълим имкониятлари кенгайди, назарий билимларни масофадан туриб ўзлаштириш самарали бўлиб қолди.
Иқтисодий омиллар: аҳоли учун харажатларни қисқартириш, давлат учун эса назоратни соддалаштириш.
Хавфсизлик талаби: амалий машғулотларни мажбурий қолдириш орқали йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш.
Оқибатларига келсак, бир томондан, номзодлар учун имкониятлар кенгаяди, таълимда рақобат кучаяди. Иккинчи томондан, амалий машғулотлар сифатига эътибор янада ошиши керак бўлади. Чунки назарий тайёргарликда эркинлик бор, аммо амалиётдаги назорат давлат ва хусусий марказлар зиммасига юкланади.
Янги тартиб жамиятда турли фикрларга сабаб бўлиши табиий. Айримлар буни замонавий ва қулай қадам сифатида баҳолашса, бошқалар амалий машғулотлар нархи ошиши мумкинлигидан хавотирда. Шу билан бирга, электрон маълумотнома тизими коррупцияга қарши самарали восита бўлиши мумкин. Автоўқув марказлари учун эса янги шароит рақобатни кучайтиради: ким сифатли ва самарали хизмат кўрсатса, ўқувчиларни кўпроқ жалб қилади.
Ўзбекистонда ҳайдовчилик гувоҳномаси олиш тартибининг янгиланиши — таълим тизимидаги либераллашув ва бюрократияни қисқартиришга қаратилган муҳим қадам. Бу жараённинг муваффақияти амалий машғулотлар сифати ва электрон тизимнинг самарадорлигига боғлиқ бўлади. Агар назорат ва шаффофлик таъминланса, янги тартиб нафақат ҳайдовчилар, балки бутун жамият учун ижобий самара бериши мумкин.
