Ўзбекистон кўчмас мулк бозори 2025 йилда ўзининг экстенсив ривожланиш даврини якунлади. Эндиликда шунчаки бино қуриш ва уни сотиш даври ўтмишга айланмоқда. Асосий зиддият шундаки, таклиф ҳажми ортиб бораётган бўлса-да, профессионал бошқарувга эга ва халқаро стандартларга жавоб берадиган сифатли объектлар тақчиллиги сақланиб қолмоқда. 2026 йил бозор учун «элак» вазифасини ўтайди: эскроу-ҳисобварақларнинг жорий этилиши ва давлат назоратининг кучайиши нопрофессионал қурувчиларни тизимдан чиқариб юборади, аммо бу жараён уй-жой ва тижорат майдонлари нархига қандай таъсир қилади?
Турaр-жой сектори: Миқдор бор, барқарорлик йўқ
2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистонда кўчмас мулк битимлари сони 12,8 фоизга ўсди, бироқ Тошкентда нархларнинг ўсиши сезиларли даражада секинлашди. Иккиламчи бозорда пойтахтдаги нархлар ҳатто 0,9 фоизга пасайган бўлса, янги қурилган уйларда 4 фоизлик ўсиш кузатилди. Бу бозорнинг тўйинганлигидан эмас, балки харидорнинг талабчан бўлиб қолганидан далолат беради.
CMWP Uzbekistan маълумотларига кўра, Тошкентда бир йилда 2,17 млн кв.м уй-жой фойдаланишга топширилган. Бу кўрсаткичнинг 85 фоизи эконом ва комфорт синфига мансуб. Бироқ, 2026 йилдан бошлаб эскроу тизимининг кучга кириши девелоперлар учун молиявий босимни оширади. Энди қурувчи харидорнинг пулига эмас, банк кредити ёки ўз маблағига қуришга мажбур. Бу эса бозорда йирик ўйинчиларнинг консолидациялашувига ва кичик фирмаларнинг синишига олиб келиши мумкин.
Тижорат кўчмас мулки: Бўш майдонлар ва бошқарув инқирози
Офис ва савдо майдонлари бозорида вазият янада кескин. Тошкентда А ва Б+ тоифадаги офислар ҳажми ортган бўлса-да, бўш қолган майдонлар улуши 16 фоизни ташкил этмоқда. Муаммо тизимли: кўплаб девелоперлар бинонинг техник имкониятлари ва бошқарув сифатига эмас, балки унинг ташқи кўринишига («олтин безаклар») урғу беришмоқда.
CMWP Uzbekistan бош директори Денис Соколовнинг таъкидлашича, халқаро ритейлерлар Ўзбекистон бозорига киришга тайёр, аммо уларга профессионал бошқарувга эга савдо марказлари етишмаяпти. 2025 йилда бор-йўғи 10 га яқин йирик бренд кириб келгани — бу иқтисодиёт учун бой берилган имкониятдир. Талаб бор, аммо уни қабул қила оладиган сифатли таклиф йўқ.
2026 йил прогнози: Рақобат сифат майдонига кўчади
2026 йилда кўчмас мулк бозорида қуйидаги учта асосий тренд ҳукмронлик қилади:
Эскроу ва шаффофлик: Молиявий назоратнинг кучайиши уй-жой бозоридаги «кулранг» схемаларни чеклайди. Бу харидор хавфсизлигини таъминласа-да, таннархнинг ошишига хизмат қилиши мумкин.
Профессионал бошқарув: Энди бинони шунчаки қуриш эмас, уни самарали ишлатиш муҳим бўлади. Бўш турган бинолар «токсик актив»га айланиб, эгасига зарар келтира бошлайди.
Янги Тошкент эффекти: Пойтахтнинг кенгайиши марказий туманлардаги нархларни қайта кўриб чиқишга мажбур қилади. Рақобат энди «премиаллик» ниқоби остида эмас, балки аниқ истеъмол хусусиятлари (инфратузилма, энергия тежамкорлик, транспорт) асосида бўлади.
Хулоса ва очиқ саволлар
Ўзбекистон кўчмас мулк бозори ўз тарихидаги энг муҳим бурилиш нуқтасида турибди. Спекулятив ўсиш даври тугади. Энди инвесторлар активнинг чексиз қимматлашишини эмас, балки унинг қанчалик реал даромад (ижара) келтиришини ҳисоблаши керак.
Аммо тизим тайёрми? Банклар девелоперларни молиялаштириш учун етарли ресурсга эгами? Истеъмолчи сифат учун қўшимча пул тўлашга тайёрми? 2026 йил бу саволларга жавоб берадиган ва бозорни профессионал ҳамда ҳаваскорларга ажратиб берадиган йил бўлади.
