Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги давлат чегарасини демаркация қилиш жараёнининг навбатдаги босқичи доирасида Фарғона вилояти таркибида бўлган Чўнғара (Чонгара) ва Тош-Тобо қишлоқлари расман Қирғизистон таркибига ўтказилди. Ушбу ҳудудларда компакт тарзда истиқомат қилувчи 2500 нафарга яқин аҳолига тез орада Қирғизистон Республикаси фуқаролиги берилиши ва тегишли рўйхатга олиш тадбирлари бошланиши кутилмоқда. Бунинг эвазига Ўзбекистон томонига чегараолди ҳудудидан майдонига кўра тенг қийматли бўлган бошқа ер участкалари тақдим этилган. Энг эътиборли жиҳати шундаки, мазкур стратегик ва муҳим геосиёсий ўзгариш ҳақидаги дастлабки маълумотлар Ўзбекистоннинг расмий идоралари ёки миллий оммавий ахборот воситалари томонидан эмас, балки Қирғизистон президенти матбуот котиби Аскат Алагозовнинг ижтимоий тармоқдаги баёноти орқали жамоатчиликка маълум бўлди. Бу ҳолат икки қўшни давлат ўртасидаги ахборот шаффофлиги, давлат органларининг ОАВ билан ҳамкорлиги ва ички аудиторияни вақтида хабардор қилиш масаласини яна кун тартибига чиқарди.

Давлат чизиқларини қонуний жиҳатдан мустаҳкамлаш ва демаркация қилиш жараёнлари миллий суверенитет ҳамда хавфсизликнинг энг муҳим кафолати ҳисобланади. Қирғизистон томонининг берган расмий маълумотларига кўра, Чўнғара ва Тош-Тобо қишлоқларида асосан этник қирғизлар истиқомат қилиб келган. Расмий Бишкек ушбу аҳоли пунктларини ўз маъмурий ҳудудига қўшиб олиш орқали маҳаллий аҳолининг ҳуқуқий мақомини ва яшаш шароитларини яхшилашни мақсад қилган. Шу билан бирга, чегара шартномалари доирасида Сай ва Таян қишлоқлари ўртасида янги автомобил йўли қурилиши учун 236 гектарлик ер майдонлари ҳам ўзаро нуқтали тарзда алмашилган. Бу ўзгариш натижасида Қирғизистоннинг Боткен вилояти аҳолиси учун Айдаркендан Боткен шаҳригача бўлган айланма транспорт йўли масофаси амалдаги 225 километрдан 55 километргача қисқаради. Бундай инфратузилмавий лойиҳалар трансчегаравий ҳаракатни енгиллаштиришга ва минтақавий иқтисодий алоқаларни кучайтиришга хизмат қилиши соҳа экспертлари томонидан ижобий баҳоланмоқда.

Бироқ, бундай кенг кўламли, минглаб фуқаролар ва яхлит аҳоли пунктларининг тақдирига дахлдор бўлган ҳудудий ўзгаришларнинг фақат қўшни давлат вакиллари томонидан эълон қилиниши ўзбекистонлик ўқувчиларда қатор ҳақли саволларни туғдирмоқда. Хусусан, Ўзбекистон томонига ўтказилган "тенг қийматли" ерларнинг аниқ географик жойлашуви, уларнинг иқтисодий салоҳияти ёки стратегик аҳамияти ҳақида миллий оммавий ахборот воситаларида ҳеч қандай батафсил хариталар ёки расмий шарҳлар тақдим этилмади. Ваҳоланки, давлат ҳудуди ва ватандошлар тақдири билан боғлиқ ҳар қандай қарор ички аудиторияга биринчилардан бўлиб, тизимли ва шаффоф равишда тушунтирилиши лозим эди. Жамиятда ахборот вакууми юзага келиши ижтимоий тармоқларда турли нотўғри талқинлар, асоссиз хавотирлар ва спекуляцияларнинг кўпайишига замин яратади.

Агар мамлакат фуқаролари ўз давлатининг ҳудудий тузилишига оид стратегик янгиликларни хорижий манбалардан излашга мажбур бўлса, бу ички медиа маконнинг масъулиятни ҳис қилиш даражаси сустлигини кўрсатади. Реал таққослаш учун айтадиган бўлсак, Андижон вилоятидаги "Мингтепа" ёки Намангандаги "Учқўрғон" чегара божхона постлари очилиши жараёнида бўлгани каби, икки томонлама бир хил ва батафсил ахборот берилиши жамиятда давлат қарорларига нисбатан юксак ишончни таъминлаган бўлар эди. Расмий идораларнинг сукут сақлаши эса ахборот майдонидаги ташаббусни бой беришга олиб келади.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинми, давлат чегараларини демаркация қилиш — узоқ йиллик низоларга ва тушунмовчиликларга чек қўювчи, Марказий Осиёда барқарорликни таъминловчи тарихий жараёндир. Лекин ушбу жараённинг чинакам муваффақияти нафақат имзоланган ҳужжатлар, балки ўз халқи билан олиб бориладиган очиқ ва самимий мулоқот орқали ҳам белгиланади. Ўзбекистон оммавий ахборот воситалари ва масъул вазирликлари бундай муҳим геосиёсий ўзгаришларда ташаббусни ўз қўлига олиши, жамоатчиликка асосланган ва вақтида берилган ахборотни тақдим этиши зарур. Зеро, ҳудудлар алмашинуви фақатгина гектарлар ҳисоби эмас, балки миллий манфаатлар ва инсонлар тақдиридир. Сизнингча, чегара масалаларида ахборот шаффофлигининг таъминланмаслиги жамиятдаги ишончга қандай таъсир кўрсатади?