Тошкентда пуллик парковка жаримаси ва деавтомобилизация таҳлили

Улашиш:

Тошкент шаҳар ҳокимлиги томонидан йўл бўйидаги пуллик автотураргоҳлардан фойдаланганлик учун тўловни амалга оширмаганлик учун маъмурий жавобгарлик белгилаш тўғрисидаги қонун лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасига қўйилди. Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга киритилиши кутилаётган янги 128¹¹-моддага кўра, тўловдан бўйин товлаш базавий ҳисоблаш миқдорининг (БҲМ) 2 баравари, яъни 824 минг сўм (1 сентябрдан эса 880 минг сўм) миқдорида жарима солишга сабаб бўлиши мумкин. Ҳокимлик таҳлилларига кўра, айни пайтда пойтахтдаги пуллик парковкалардан фойдаланаётган 15 мингга яқин ҳайдовчининг атиги 2–3 фоизи хизмат ҳақини тўламоқда, қолган қисми эса тўловдан қочмоқда. Мазкур рақамлар амалдаги тизимнинг иқтисодий ва ҳуқуқий жиҳатдан ишламаётганини кўрсатади.  

Стратегик мақсад ва халқаро тажриба: Деавтомобилизация муқаррарми?  

Пойтахт марказида транспорт тирбандлигини камайтириш ва деавтомобилизация жараёнини тезлаштириш жаҳон мегаполислари тажрибасида синалган усулдир. Лондон ва Пекин каби шаҳарларда марказга кириш учун алоҳида ҳақ тўлаш ёки рақамларнинг жуфт-тоқлигига қараб ҳаракатланиш каби қатъий чекловлар мавжуд. Тошкент шаҳри учун танланган пуллик парковкалар модели эса энг юмшоқ стратегик ёндашув ҳисобланади. Лойиҳа доирасида жарималарни фото ва видео қайд этиш махсус қурилмалари ҳамда «E-Jarima» тизими орқали масофадан фиксация қилиш режалаштирилган бўлиб, тушумлар хусусий оператор эмас, балки бевосита давлат бюджетига йўналтирилиши кўзда тутилган.  

Бироқ, шаҳарсозлик ва урбанистика қоидаларига кўра, шахсий транспортдан воз кечиш тизими самара бериши учун йўловчиларга муқобил вариант сифатида тезкор автобус йўналишлари (BRT) ва метро тармоқлари ривожлантирилиши лозим. Шунингдек, тижорат сектори, хусусан, «Anglesey Food» каби йирик тармоқларнинг ҳам ўз ҳудудларида пуллик парковка тизимини жорий этаётгани шаҳарда соғлом рақобат муҳитини юзага келтиради.  

Ҳуқуқий баҳслар ва сиёсий партиялар позицияси  

Қонун лойиҳаси эълон қилиниши биланоқ Ўзбекистон Халқ демократик партияси (ХДП) мазкур ташаббусга қарши баёнот билан чиқди. Партия вакилларининг таъкидлашича, пуллик парковка хизмати фуқаролик-ҳуқуқий муносабат ҳисобланади ва тўланмаган маблағлар маъмурий жарима орқали эмас, балки суд тартибида ундирилиши лозим. Шунингдек, ХДП давлатнинг мажбурлов кучи хусусий тижорий тузилмалар манфаатларига хизмат қилмаслиги кераклигини ва ҳокимликнинг 2-3 фоизлик тўлов ҳақидаги статистикаси шубҳали эканини илгари сурди.  

Аммо мутахассисларнинг фикрича, бундай позиция муаммога популистик ёндашув бўлиб, шаҳар инфратузилмасини яхшилаш ва пиёдалар учун қулай муҳит яратишга қаратилган тизимли таклифларни тақдим этмайди. Аҳолининг 70 фоиздан ортиғи жамоат транспорти ва пиёдалар йўлакчаларидан фойдаланишини инобатга олсак, сиёсий кучлар кенг жамоатчилик манфаатларини ҳимоя қилишда деавтомобилизация стратегиясини қўллаб-қувватлаши зарур.  

Муқаррарлик ва муддат (Grace Period) тизимини жорий этиш  

Тизим самарали ишлаши учун жарима ҳажмининг катта-кичиклиги эмас, балки жазонинг муқаррарлиги асосий рол ўйнайди. Ҳайдовчилар орасида масъулиятни шакллантиришда хорижий тажрибадаги «grace period» (имтиёзли давр) тизимини татбиқ этиш мақсадга мувофиқдир. Агар фуқаро парковка ҳақини тўлашни унутган бўлса, унга 24 соатдан 72 соатгача бўлган муддат ичида асосий тариф бўйича тўловни амалга ошириш имконияти берилиши керак. Бу тизим жазолаш эмас, балки тартибга солиш мақсадини ифодалайди ва қонунга бўйсунувчи ҳайдовчилар учун тизимни адолатли қилади.  

Сизнингча, пойтахт марказидаги тирбандлик ва парковка муаммосини ҳал этишда қатъий маъмурий жарималар самара берадими ёки сиёсий партиялар таклиф қилаётганидек муаммони фақат суд тартибида ҳал этиш керакми?



 

2014-2026 SANGZOR.UZ. "KUMUSH SERVIS MEDIA" MCHJ.