Россиянинг Ўзбекистондаги элчиси Алексей Ерховнинг Янги йил табригида билдирган баёнотлари икки мамлакат ўртасидаги муносабатлар янги, янада интенсив босқичга чиқаётганидан далолат беради. 2026 йилга ўтиш палласида расмий Москва Тошкент билан иқтисодий ўсиш, технологик ривожланиш ва аҳоли ҳаёт сифатини яхшилаш борасида «улкан режалар» борлигини очиқлади. Бу режалар нафақат дипломатик алоқаларни, балки саноат ва юқори технологиялар соҳасидаги чуқур интеграцияни ҳам назарда тутади.
Бироқ, бу яқинлашув фақат ижобий кўрсаткичлардан иборат эмас. 2025 йил сарҳисоби шуни кўрсатадики, Ўзбекистон ва Россия ўртасидаги иқтисодий алоқалар кенгайгани сари, маҳаллий бизнес субъектлари учун халқаро санкциялар хавфи ҳам ортиб бормоқда.
Иқтисодий устуворлик ва рақамлар тили
Бугунги кунда Россия Ўзбекистоннинг энг йирик савдо ҳамкори сифатида ўз позициясини мустаҳкамлаган. 2025 йилнинг ўн бир ойлик якунларига кўра, Ўзбекистон ташқи савдо айланмасининг 16,2 фоизи айнан Россия ҳиссасига тўғри келди. Экспорт ҳажми 4 миллиард доллардан ошгани ва Ўзбекистонда Россия капитали иштирокидаги корхоналар сони 3 200 тадан кўпайгани иқтисодий боғлиқлик нақадар юқори эканини кўрсатади.
Президент Шавкат Мирзиёевнинг 2025 йил декабрь ойида Олий Мажлисга йўллаган мурожаатномасида Россияни асосий шериклар рўйхатида биринчи бўлиб тилга олиши Тошкентнинг ташқи сиёсатида прагматизм устувор эканини тасдиқлайди. Бу прагматизм энергия хавфсизлиги, меҳнат миграцияси ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун барқарор бозор зарурлиги билан изоҳланади.
Сиёсий мулоқот ва стратегик манфаатлар
2025 йил икки давлат раҳбарлари ўртасидаги мисли кўрилмаган мулоқот динамикаси билан ёдда қолди. Ўнта телефон сўзлашуви ва саккизта юзма-юз учрашув – бу шунчаки баённома тадбирлари эмас, балки минтақавий хавфсизлик ва иқтисодий лойиҳаларни энг юқори даражада мувофиқлаштириш механизмидир.
Россия учун Ўзбекистон Марказий Осиёдаги энг муҳим стратегик бўғин ҳисобланади. Москва Тошкент орқали минтақадаги иқтисодий таъсирини сақлаб қолиш ва Ғарб санкциялари шароитида янги логистик занжирларни шакллантиришни мақсад қилган. Тошкент учун эса Россия – йирик инвестициялар манбаи ва технологик шерик, айниқса атом энергетикаси ва саноат кооперацияси соҳасида.
Глобал чекловлар ва «санкциялар сояси»
Ҳамкорликнинг кенгайиши ўз-ўзидан жиддий хатарларни ҳам келтириб чиқармоқда. Украина атрофидаги геосиёсий вазият туфайли АҚШ, Европа Иттифоқи ва Буюк Британия Россия билан яқин иқтисодий алоқада бўлган учинчи давлат компанияларини диққат билан кузатмоқда. 2025 йилнинг охирида Фарғона кимё заводи ва бир қатор хусусий ширкатларнинг Британия ва ЕИ санкциялар рўйхатига киритилиши бунинг яққол исботидир.
Ўзбекистон ҳозирги вазиятда «икки ўт орасида» қолгандек таассурот уйғотади: бир томондан Россия билан ҳаётий муҳим иқтисодий алоқаларни сақлаб қолиш зарур, иккинчи томондан эса глобал молиявий тизимдан узилиб қолмаслик учун халқаро санкциялар режимини ҳисобга олиш шарт.
2026 йил Ўзбекистон-Россия муносабатлари учун синов даври бўлади. Элчи Ерхов тилга олган «ҳаёт сифатини яхшилаш» ва «технологик ривожланиш» каби режалар икки давлатнинг иқтисодий интеграциясини янада чуқурлаштириши кутилмоқда. Бироқ, бу жараёнда Тошкент учун энг катта вазифа – иқтисодий манфаатлар ва халқаро сиёсий босимлар ўртасидаги мувозанатни сақлаб қолишдир. Россия билан бошланган йирик лойиҳаларнинг амалга оширилиши нафақат икки томонлама келишувларга, балки глобал геосиёсий муҳитнинг ўзгаришига ҳам кўп жиҳатдан боғлиқ бўлиб қолаверади.
