Сенатор Қудратилла Рафиқовнинг Ўзбекистон давлат гербидаги пахта ва буғдой тасвирларидан воз кечиш ҳақидаги таклифи ижтимоий-сиёсий доираларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлди. Ташаббус муаллифи бу элементларни "собиқ тузум сарқити" деб атаса-да, мутахассислар гербни реформа қилиш учун кетадиган харажатларни 300 миллиарддан 5 триллион сўмгача баҳоламоқда. Мавжуд иқтисодий ҳолатда бундай маблағнинг рамзий ўзгаришга йўналтирилиши ижтимоий соҳадаги устуворликлар масаласини кун тартибига чиқарди.
Гербни ўзгартириш жараёни фақатгина визуал янгиланиш билан чекланмайди. "Давлат рамзлари тўғрисида"ги қонун ва бошқа меъёрий ҳужжатларга кўра, рамз ўзгариши занжирсимон реакцияни келтириб чиқаради. Бу миллионлаб фуқаролик паспортлари ва ID-карталарини муддатидан аввал алмаштириш, миллий валюта дизайнини янгилаш, барча давлат идораларининг муҳр, бланка ва пешлавҳаларини қайта ишлаб чиқишни тақозо этади. Маъмурий харажатларнинг бу қадар юқорилиги бюджет тақчиллиги шароитида жиддий иқтисодий босим сифатида кўрилмоқда.
Мафкуравий нуқтаи назардан, пахта ва буғдой тасвирларини инкор этиш "моҳият ва шакл" зиддиятини юзага келтиради. Таҳлилчиларнинг фикрича, давлатнинг мустақиллиги ва қудрати рамзлардаги деталлар билан эмас, балки иқтисодий барқарорлик ва фуқароларнинг фаровонлиги билан белгиланади. Пахта гербдан олиб ташлангани билан, у республика экспорт салоҳияти ва қишлоқ хўжалигининг асосий қисми бўлиб қолмоқда. Рамзий деталларни мафкуравий занжир деб ҳисоблаш — муаммонинг чуқурроқ илдизларини, яъни таълим ва ҳуқуқ тизимидаги ислоҳотларни четлаб ўтишга уриниш бўлиши мумкин.
Таққослаш учун, 2024–2026 йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети параметрларида ижтимоий соҳа, айниқса, таълим ва соғлиқни сақлаш тизимига ажратилган маблағлар тақчилликни камайтириш мақсадида оптимизация қилинмоқда. Эҳтимолий 3–5 триллион сўм миқдоридаги маблағ ўртача 200 та замонавий мактаб қуриш ёки минглаб қишлоқларни тоза ичимлик суви билан таъминлашга кифоя қилади. Иқтисодчилар давлат харажатлари самарадорлигини ошириш зарур бўлган даврда, фақатгина визуал мақсадлар учун триллионлаб маблағ сарфланишини мантиқий жиҳатдан асослаш қийинлигини таъкидламоқдалар.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, давлат рамзлари халқнинг ўтмиши ва келажаги ўртасидаги кўприк ҳисобланади. Бироқ, ҳар қандай ислоҳот "харажат ва натижа" мезони асосида кўриб чиқилиши шарт. Жамият учун бугунги кунда гербдаги пахта тасвирини алмаштириш муҳимми ёки ўша маблағлар эвазига ҳаётий зарур инфратузилмаларни яхшилашми? Мазкур масала нафақат сиёсий ирода, балки иқтисодий масъулият тарозисига ҳам қўйилиши лозим.
