2026 йилнинг март ойи Ўзбекистоннинг замонавий тарихида стратегик муҳим давр сифатида муҳрланмоқда. Тошкентда Ислом цивилизацияси марказининг ишга туширилиши ва 19 март куни Самарқандда Имом Бухорий ёдгорлик мажмуасининг очилиши мамлакатнинг халқаро маданий-гуманитар майдондаги мавқеини тубдан ўзгартирувчи воқеалардир. Расмий маълумотларга кўра, ушбу лойиҳалар нафақат маънавий меросни тиклаш, балки ички ва ташқи туризмни ривожлантириш орқали ҳудудлар, жумладан Жиззах вилояти каби Самарқандга қўшни вилоятлар иқтисодиётига ҳам билвосита таъсир кўрсатади.

Меъморий маҳобат ва халқаро эътироф

Тошкентдаги Ислом цивилизацияси маркази ўзининг техник кўрсаткичлари билан дунё миқёсидаги ноёб иншоотлар қаторидан жой олди. Марказ 10 гектар майдонда барпо этилган бўлиб, бинонинг умумий майдони 42 минг квадрат метрдан зиёдни ташкил этади. Баландлиги 65 метрлик гумбаз ва ундаги Тошкент тунги осмони харитасининг Сваровский тошлари ёрдамида акс эттирилиши санъат ва муҳандисликнинг юқори даражадаги уйғунлигидир.

Халқаро экспертлар ҳамжамияти аллақачон мазкур мажмуага юқори баҳо бермоқда. Хусусан:

• Smithsonian Magazine (АҚШ) нашри марказни 2026 йилда дунёда энг катта қизиқиш билан кутилаётган 10 та музей рўйхатига киритган.

• BBC Travel ва Condé Nast Traveler нашрлари мажмуани глобал сайёҳлик йўналишлари сифатида эътироф этган.

• Марказ Франциянинг нуфузли Авиценна мукофотига сазовор бўлган.

Бундай эътироф Ўзбекистоннинг "юмшоқ куч" (soft power) сиёсати доирасида ўз маданий брендини жаҳонга сотиш имкониятини кенгайтиради.

Имом Бухорий мажмуаси: Самарқанд ва қўшни ҳудудлар учун иқтисодий истиқбол

19 март куни Паяриқ туманида очиладиган Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси янгиланган қиёфада зиёрат туризмининг глобал марказига айланиши кутилмоқда. Президент Шавкат Мирзиёев таъкидлаганидек, ушбу зиёратгоҳ йилига миллионлаб хорижий туристларни қабул қилиш қувватига эга.

Бу Жиззах вилояти каби чегарадош ҳудудлар учун ҳам янги иқтисодий имкониятларни очади. Самарқандга ташриф буюрувчи сайёҳлар оқимининг ортиши транзит йўналишларда жойлашган Жиззахнинг хизмат кўрсатиш соҳаси, меҳмонхона бизнеси ва гастрономик туризмига ижобий таъсир кўрсатади. Вилоятда маҳаллалар инфратузилмасини яхшилаш учун ажратилган 100 миллион доллар ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш учун йўналтирилаётган маблағлар айнан шундай туристик оқимга хизмат кўрсатиш сифатини оширишга қаратилган.

Илмий мерос ва рақамли трансформация

Марказ ва мажмуалар фақатгина музей вазифасини бажармайди. Ислом цивилизацияси маркази кутубхонасида 45 мингга яқин адабиёт ва 350 мингта электрон манба жамланган. Бу ерда қўлланилаётган технологиялар замон талабларига тўла жавоб беради:

1. QR-код ва аудиогидлар: Экспонатлар ҳақидаги маълумотлар дастлаб 3 тилда, кейинчалик 8 тилда тақдим этилади.

2. Инклюзив муҳит: Кўзи ожизлар учун Брайл ёзувидаги адабиётлар ва махсус аудио тизимлар жорий этилган.

3. Илмий интеграция: АЙСЕСКО, ИРСИКА ва Оксфорд ислом тадқиқотлари маркази каби халқаро тузилмалар билан ҳамкорлик платформалари яратилган.

Ушбу илмий база Ўзбекистонни ислом оламида илм-фан ва маърифат маркази сифатидаги тарихий мақомини тиклашга хизмат қилади.

Ижтимоий капитал ва миллий ўзликни англаш

Давлат раҳбарининг таъкидлашича, бу мажмуалар "кечаги ҳаракат бугунга камлик қилиши" англашилган ҳолда барпо этилган. Мазкур лойиҳаларнинг ижтимоий аҳамияти қуйидагиларда намоён бўлади:

• Тарихий ҳақиқатни тиклаш: Жадид боболаримиз меросига бағишланган махсус бўлимлар ташкил этилиши миллий мустақиллик ғояларини мустаҳкамлайди.

• Маънавий тарбия: Келажак авлод учун аждодлар қолдирган 2 мингдан ортиқ нодир қўлёзма ва артефактлар (масалан, Усмон Мусҳафи, темурийлар даври асарлари) жонли тарих вазифасини ўтайди.

Жиззах ва Самарқанд вилоятлари мисолида кўрадиган бўлсак, бу каби йирик лойиҳалар аҳоли ўртасида миллий ғурурни юксалтириш билан бирга, янги иш ўринлари яратилишига ва ҳудудий ялпи маҳсулот ҳажмининг ўсишига замин яратади.

Ўзбекистонда Ислом цивилизацияси маркази ва Имом Бухорий мажмуасининг очилиши мамлакатнинг янги тараққиёт босқичига қадам қўйганидан далолатдир. Бу шунчаки меъморий лойиҳалар эмас, балки иқтисодий, илмий ва ижтимоий мақсадларни ўзида мужассам этган стратегик объектлардир. Уларнинг фаолияти Ўзбекистонни халқаро майдонда маърифий ислом ва юксак маданият ўчоғи сифатида яна бир бор намоён этади.