Ўзбекистон Жаҳон савдо ташкилотига (ЖСТ) аъзо бўлиш йўлида стратегик жиҳатдан муҳим босқични забт этди: Ҳиндистон билан бозорга кириш бўйича икки томонлама музокаралар расман якунланиб, тегишли протокол имзоланди. Президентнинг ЖСТ масалалари бўйича махсус вакили Азизбек Ўруновнинг таъкидлашича, Нью-Деҳли бозорга кириш масалаларида ниҳоятда конструктив ёндашув намойиш этган ва техник верификация жараёнлари муваффақиятли тугатилган. Ушбу натижа билан Ўзбекистон музокараларни якунлаган давлатлар сони 33 тага етди. Бу воқеа мамлакатнинг халқаро савдо тизимига интеграциялашувида ҳал қилувчи қадам бўлиб, 2026 йилгача ташкилотга тўлақонли аъзо бўлиш мақсадига яқинлаштиради.
Музокаралар хронологияси ва техник жиҳатлар
Ўзбекистон ва Ҳиндистон ўртасидаги музокараларнинг асосий параметрлари 2024 йилда келишиб олинган эди. Бироқ, якуний протоколни имзолаш учун томонлардан ҳужжат матнини батафсил мувофиқлаштириш ва техник текширувдан ўтказиш талаб этилди. Бу жараён нафақат божхона тарифларини пасайтиришни, балки хизматлар бозорига кириш шартларини ҳам ўз ичига олади.
Жараённинг мураккаблиги икки давлатнинг иқтисодий тузилмаси ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига қўйиладиган фитосанитария талаблари билан боғлиқ. Азизбек Ўрунов LinkedIn саҳифасида қайд этишича, протоколнинг асл нусхаларидан бири ЖСТ котибиятига умумлаштириш учун юборилган. Бу халқаро дипломатик процедуранинг ажралмас қисми бўлиб, Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзолиги бўйича ишчи гуруҳи доирасидаги ҳисоботларда акс этади.
Дипломатик корпус ва халқаро ҳамкорлик
Музокараларнинг муваффақиятли якунланишида икки давлат дипломатик ваколатхоналарининг роли катта бўлди. Хусусан, Ўзбекистоннинг Ҳиндистондаги элчиси Сардор Рустамбоев ва Ҳиндистоннинг Ўзбекистондаги элчиси Смита Пант бошчилигидаги жамоаларнинг меҳнати алоҳида эътироф этилди. Бундан ташқари, ЖСТ доирасидаги доимий вакиллар — Анитха Нандхини Равинтхеранатх, Гаурав Гупта ва элчи Сентхил Пандианлар техник ва ҳуқуқий маслаҳатлар билан жараённи тезлаштиришга ҳисса қўшишган.
Ҳиндистон каби йирик иқтисодиётнинг Ўзбекистон аъзолигини қўллаб-қувватлаши бошқа ЖСТ аъзолари учун ҳам ижобий сигнал ҳисобланади. Бу Ўзбекистоннинг ташқи савдо режими шаффофлашаётгани ва халқаро қоидаларга мослашаётганининг белгисидир.
Рақамлар ва динамика: ЖСТ сари жадал қадамлар
Президент Шавкат Мирзиёев томонидан ЖСТга кириш жараёнини тезлаштириш бўйича берилган топшириқлар ўз самарасини бермоқда. Охирги йиллардаги динамика қуйидагича кўриниш олган:
Музокаралар ҳажми: Бир йилнинг ўзида 40 дан ортиқ музокаралар раунди ўтказилган.
Ҳужжатлар алмашинуви: Ишчи гуруҳи йиғилишларида 200 дан ортиқ саволларга жавоблар ва 30 дан зиёд ташқи савдога оид норматив ҳужжатлар тақдим этилган.
Якуний натижа: 2025 йил давомида 11 та давлат билан музокаралар муваффақиятли тугатилди.
Умумий кўрсаткич: Ҳозирга келиб 33 та мамлакат билан икки томонлама келишувга эришилган.
Бу статистик маълумотлар Ўзбекистоннинг халқаро савдо майдонидаги мавқеи мустаҳкамланаётганини кўрсатади. 2026 йил охиригача ЖСТнинг тўлақонли аъзоси бўлиш режаси энди фақат истак эмас, балки аниқ ҳисоб-китобларга асосланган стратегик мақсадга айланди.
Таҳлил: Ҳиндистон билан келишув нима беради?
Ҳиндистон — дунёдаги энг тез ривожланаётган иқтисодиётлардан бири. Ўзбекистон учун ушбу бозор билан имтиёзли савдо режимини ўрнатиш бир нечта йўналишда фойдали:
Экспорт диверсификацияси: Ўзбекистоннинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, текстиль ва кимё саноати товарлари Ҳиндистон бозорига пастроқ божлар билан кириш имкониятига эга бўлади.
Технология ва инвестиция: Ҳиндистоннинг IT ва фармацевтика соҳасидаги етакчилиги Ўзбекистонга инвестициялар оқимини кўпайтириши мумкин.
Логистика ва транзит: ЖСТ қоидалари савдодаги тўсиқларни камайтириш орқали Марказий ва Жанубий Осиё ўртасидаги транспорт йўлаклари самарадорлигини оширади.
Масалан, агар илгари ўзбек мева-сабзавотлари Ҳиндистонга киришда юқори божлар ёки мураккаб сертификатлаш жараёнларига дуч келган бўлса, ЖСТ доирасидаги стандартлар бу жараёнларни соддалаштиради.
Хулоса: Кейинги бекат қаерда?
Ҳиндистон билан музокараларнинг якунланиши Ўзбекистоннинг ЖСТга аъзо бўлишидаги энг йирик тўсиқлардан бирининг олиб ташланганини англатади. Эндиликда асосий эътибор қолган давлатлар билан келишувларга эришиш ва миллий қонунчиликни ЖСТ талабларига тўлиқ мувофиқлаштиришга қаратилади.
ЖСТга аъзолик — бу нафақат янги имкониятлар, балки миллий ишлаб чиқарувчилар учун жиддий рақобат ҳамдир. Давлат томонидан олиб борилаётган бу ислоҳотлар маҳаллий тадбиркорларни халқаро стандартларга тайёрлаш ва иқтисодиётнинг рақобатбардошлигини оширишга хизмат қилиши керак. Ўзбекистоннинг ушбу йўналишдаги қатъияти мамлакатнинг глобал иқтисодий занжирларга мустаҳкам боғланишини таъминлайди.
