Тошкент шаҳри яқин йиллар ичида улкан экологик трансформатор марказига айланиши кутилмоқда. Пойтахтнинг тўртта стратегик нуқтасида сунъий кўл ва ҳавзалар барпо этилиши ҳақидаги қарор шаҳарнинг нафақат иқлимини юмшатиш, балки унинг халқаро рейтингдаги мавқеини тубдан ўзгартиришга қаратилган. Президент раислигида 16 декабрь куни бўлиб ўтган йиғилишда белгиланган ушбу вазифалар Тошкентни «бетон ўрмони»дан экологик барқарор мегаполисга айлантириш йўлидаги муҳим қадам сифатида баҳоланмоқда.
Экологик стратегик мақсад: Топ-300 шаҳар қаторига кириш
Бугунги кунда Тошкент шаҳри «Oxford Economics» нашрининг «Глобал шаҳарлар индекси» рейтингида мингта шаҳар орасида 471-ўринни эгаллаб турибди. Бу кўрсаткич пойтахтнинг иқтисодий салоҳияти юқори бўлса-да, экологик барқарорлик борасида қилинадиган ишлар ҳали талайгина эканидан далолат беради. Давлат раҳбари томонидан мутасаддилар олдига қўйилган асосий талаб — Тошкентни экологияси энг яхши бўлган 300 та шаҳар қаторига олиб чиқишдир.
Сунъий кўлларнинг қурилиши шунчаки эстетик лойиҳа эмас, балки шаҳарнинг иссиқлик мувозанатини бошқариш механизмидир. Мегаполисларда кузатиладиган «иссиқлик ороли» эффектига қарши курашда йирик сув ҳавзалари энг самарали восита ҳисобланади. Бу кўллар ёзнинг жазирама кунларида ҳаво намлигини ошириш ва ҳароратни бир неча даражага пасайтиришга хизмат қилади.
«Яшил белбоғ» ва маҳаллабай боғлаштириш тизими
Янги стратегия доирасида шаҳарнинг ҳар бир бўғинида кўкаламзорлаштириш ишлари олиб борилади. Режага кўра, 1 июнга қадар ҳар бир туманда 5 километрлик сояли сайр кўчалари фойдаланишга топширилади. Бундан ташқари, тизимли ёндашув асосида ҳар 10 та маҳалла учун биттадан яшил боғ барпо этилади. Бу эса аҳолининг дам олиши учун уйига яқин масофада сифатли рекреацион ҳудудлар пайдо бўлишини англатади.
Лойиҳанинг энг йирик қисмларидан бири Бектемир, Сергели ва Янгиҳаёт туманларидан ўтган Чирчиқ дарёси қирғоқлари билан боғлиқ. Дарёнинг 16 километр қисмини мустаҳкамлаш эвазига бўшаган 800 гектар майдоннинг 200 гектарида «яшил белбоғ» яратилади. Қолган ҳудудларда эса замонавий пиёда ва велойўлаклар, сайилгоҳлар ва ички йўллар қурилиши режалаштирилган. Бундай масштабдаги ҳудуднинг обод қилиниши Тошкентнинг жанубий дарвозасини бутунлай янги қиёфага келтиради.
Сув ресурслари ва инфратузилма таҳлили
Канал қирғоқларини мустаҳкамлаш ва уларни яшил ҳудудларга айлантириш бўйича 2026 йилгача мўлжалланган 18,5 километрлик лойиҳа ҳам шаҳарнинг сув тизими самарадорлигини оширади. Бу жараёнда фақат техник мустаҳкамлаш эмас, балки атроф-муҳит билан уйғунликни сақлаш асосий мезон қилиб олинган.
Бироқ, бу лойиҳаларнинг муваффақияти сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва барпо этилган боғларни сақлаб қолиш механизмига боғлиқ. Мутасаддилар олдига қўйилган уч ойлик муддат ичида лойиҳаларни тайёрлаш вазифаси жараённинг нақадар тезкор ва кечиктириб бўлмас эканини кўрсатади. Сунъий кўллар нафақат микроиқлимни яхшилайди, балки шаҳарнинг биохилма-хиллигини тиклашга ҳам ёрдам беради.
Хулоса қилиб айтганда, Тошкентнинг тўрт томонида сув ҳавзаларининг ташкил этилиши — бу келажак авлод учун соғлом экологик муҳит яратиш демакдир. Ушбу ташаббуслар тўлиқ амалга ошса, пойтахт Марказий Осиёдаги энг йирик ва экологик тоза мегаполислардан бирига айланиш учун реал имкониятга эга бўлади.
