Президент Халқ қабулхонаси матбуот хизмати томонидан эълон қилинган 2026 йилнинг биринчи чораги ҳисоботига кўра, мамлакатда аҳоли мурожаатлари билан ишлаш тизимида жиддий дисбаланс сақланиб қолмоқда. Жорий йилнинг январь-март ойларида жами 178 237 нафар фуқародан 296 235 та мурожаат келиб тушган бўлиб, уларнинг сезиларли қисми бевосита вазирлик ва идораларнинг ваколатига кирадиган тизимли масалалардир. Энг кўп шикоятлар Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги (26 077 та), Мажбурий ижро бюроси (24 889 та) ва Ички ишлар вазирлиги (22 623 та) ҳиссасига тўғри келган. Расмий маълумотлар шуни кўрсатадики, қуйи ва ўрта бўғиндаги давлат ташкилотлари ўз ваколатидаги муаммоларни жойида ҳал эта олмагани сабабли, Халқ қабулхоналари республика даражасидаги ижрочи орган сифатида юкламани ўз устига олишга мажбур бўлмоқда.

Ушбу статистика давлат бошқаруви ва аҳоли билан мулоқот самарадорлиги бўйича бир нечта муҳим омилларни очиб беради. Биринчидан, мурожаатларнинг сони бўйича юқори учликни ташкил этган идоралар бевосита аҳолининг кундалик ҳаёти, ҳуқуқ-тартибот ва ижтимоий таъминот масалалари билан боғлиқ. Масалан, Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига оид 26 мингга яқин шикоят тушгани тизимда нафақа тайинлаш, ногиронликни белгилаш ёки моддий ёрдам кўрсатиш механизмлари ҳали тўлиқ рақамлаштирилмагани ёки шаффоф эмаслигидан далолат бериши мумкин. Ички ишлар вазирлиги ва Мажбурий ижро бюроси йўналишидаги юқори кўрсаткичлар эса суд қарорлари ижроси ва ҳуқуқий ҳимоя масаласида фуқароларнинг маҳаллий идораларга бўлган ишончи пастлигини англатади.

Иккинчидан, коммунал ва инфратузилма соҳаси анъанавий равишда энг муаммоли йўналиш бўлиб қолмоқда. Энергетика вазирлиги ваколатига тегишли 17 791 та мурожаат Халқ қабулхоналарига юборилган. Бу вазият Давлат дастурлари доирасида энергетика тизимини модернизация қилиш бўйича қабул қилинган қонун ҳужжатлари ва қарорларнинг жойлардаги ижроси оқсаётгани билан изоҳланади. Шунга ўхшаш ҳолат "Ўзсувтаъминот" АЖ (3 459 та) ва Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги (3 115 та) фаолиятида ҳам кузатилади. Бу рақамлар қиш ва баҳор мавсумида аҳоли пунктларини узлуксиз ресурс билан таъминлаш тизимидаги заифликларни кўрсатади.

Учинчидан, давлат органларининг мурожаатлар билан ишлашдаги бундай сустлиги макроиқтисодий ривожланиш ва ижтимоий барқарорликка салбий таъсир кўрсатади. Кўп сонли шикоятлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (12 699 та) ҳамда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги (12 152 та) тизимида ҳам мавжуд. Халқаро экспертлар ва Жаҳон банки таҳлилларига кўра, ижтимоий ва тиббий хизматлар сифатининг пастлиги ҳамда бандликни таъминлашдаги расмиятчилик камбағаллик даражасини қисқартириш бўйича ислоҳотлар самарадорлигини пасайтиради.

Эҳтимолий ҳолат сифатида маҳалла даражасидаги муаммони кўриб чиқиш мумкин: Маҳаллий ҳокимлик ёки ижтимоий таъминот бўлими фуқаронинг нафақа пули ёки тиббий ёрдам олиш ҳақидаги қонуний аризасини турли бюрократик тўсиқлар сабабли рад этади ёки кечиктиради. Натижада, фуқаро тизимни айланиб ўтиб, тўғридан-тўғри юқори инстанцияга — Президент номига шикоят йўллашга мажбур бўлади. Бу эса Халқ қабулхоналарининг ишини ортиқча юклама билан банд қилиб, тизимли муаммоларни ўрганиш ўрнига, локал техник масалаларни ҳал қилишга вақт сарфланишига олиб келади. Ваҳоланки, ушбу мурожаатлар республика бўғини орқали яна ўша вазирликларнинг ўзига ижро учун қайтариб юборилади.

Хулоса қилиб айтганда, Президент Халқ қабулхоналарига келиб тушаётган юз минглаб мурожаатлар давлат идораларининг қуйи тизимларида фуқаролар билан ишлаш механизми етарлича йўлга қўйилмаганини тасдиқлайди. Муаммоларнинг катта қисми аслида маҳаллий даражада ҳал этилиши мумкин бўлган масалалардир. Давлат ташкилотлари ўз фаолиятини қайта кўриб чиқмас экан, марказлашган мурожаатлар оқими камаймайди. Бундай шароитда вазирлик ва қўмиталарнинг ҳисобдорлиги ва очиқлиги даражасини ошириш қанчалик самара беришини вақт ва тизимли ислоҳотлар натижалари кўрсатади.