2026 йил Ўзбекистон меҳнат бозори учун «катта таътиллар йили» бўлишга ваъда бермоқда. Тақвимдаги байрам кунларининг жойлашуви шундай стратегик нуқталарга тушганки, оддий ходим атиги 2-3 кунлик шахсий таътил ҳисобига 10 кунгача узлуксиз ҳордиқ чиқариши мумкин. Бироқ, бу имконият фақат режалаштиришни биладиганлар учунгина ишлайди. Тизимли таҳлил шуни кўрсатадики, байрамлар ва дам олиш кунларининг бундай «занжири» нафақат ходимнинг қайта тикланиши, балки иқтисодиётнинг ишлаб чиқариш суръатига ҳам ўз таъсирини ўтказмай қолмайди.
Тақвимдаги «тирқишлар»: Март ва Май ойларининг имконияти
2026 йилнинг март ойи дам олиш кунлари сони бўйича рекорд ўрнатиши кутилмоқда. 8 март ва Наврўз байрамлари орасидаги қисқа масофа, шунингдек, Рамазон ҳайитининг ҳам шу даврга яқин келиши «олтин ҳафта»ни юзага келтиради. Агар ходим Наврўз байрамидан олдинги ёки кейинги икки иш кунини таътил ҳисобидан олса, у 20 мартдан 29 мартгача бўлган даврда тўлиқ дам олиши мумкин.
Май ойида эса вазият янада қизиқроқ. 9 май — Хотира ва қадрлаш куни ҳамда Қурбон ҳайитининг кетма-кет келиши меҳнат ресурсларини бошқаришда янгича ёндашувни талаб қилади. Бу даврда ишлаб чиқариш суръати пасайиши табиий, аммо ички туризм сектори учун бу мисли кўрилмаган даромад манбаидир.
Тизимли муаммо: Дам олишнинг иқтисодий баҳоси
Муаммо шахсларда эмас, балки меҳнат унумдорлиги ва дам олишни ташкил этиш тизимида. Ўзбекистонда дам олиш кунларининг кўпайиши кўпинча иш ҳафтасининг «синдирилиши» ҳисобига амалга оширилади. HR-экспертларнинг фикрича, иш кунлари орасидаги бир кунлик байрамлар иш жараёнининг ритмини бузади.
«Ходим байрамдан олдинги куни руҳан дам олишга тайёргарлик кўради, байрамдан кейинги куни эса ишга мослашишга вақт сарфлайди. Бу эса ишлаб чиқариш самарадорлигини 15-20 фоизга туширади», — дейди меҳнат бозори таҳлилчилари. Шу сабабли, таътилни байрамларга улаб олиш нафақат ходимга, балки иш берувчига ҳам фойдали — ходим бўлак-бўлак бўлиб эмас, бир йўла узоқроқ дам олиб, янги куч билан қайтади.
Стратегик режалаштириш: Сентябрь ва август кесими
Йилнинг учинчи чораги ҳам дам олишга бой. Август ойи охиридаги Мустақиллик байрами олдидан 4 кунлик блок шаклланади. Бу даврда таътил олиш — ёзги мавсумни чиройли якунлаш учун энг мақбул йўл. Аммо бу ерда бир тўсиқ бор: давлат ташкилотларида бир вақтнинг ўзида кўпчиликнинг таътилга чиқиши хизмат кўрсатиш сифатининг пасайишига олиб келади. Тизимли хатолик шундаки, бизда ҳалигача «таътиллар графиги» фақат қоғозда мавжуд, амалда эса ҳамма байрам атрофида дам олишни истайди.
Хулоса ва савол
2026 йил таътил олувчилари учун ҳақиқий имкониятлар йили бўлади. Бироқ, бундай узун дам олиш кунлари бизни бир савол устида ўйлашга мажбур қилади: биз дам олишни биламизми ёки шунчаки ишдан қочишни истаймизми? Меҳнат унумдорлиги паст бўлган шароитда дам олиш кунларини кўпайтириш иқтисодиётга қанчага тушади?
Таътилни режалаштириш — бу шунчаки дам олиш эмас, балки шахсий ресурсни бошқариш санъатидир. Сиз аллақачон 2026 йилги март ёки май ойлари учун ариза ёзиш ҳақида ўйлаяпсизми?
