Жиззах вилояти тез тиббий ёрдам тизимидаги кўрсаткичлар нафақат ҳудудий статистика, балки мамлакат соғлиқни сақлаш тизимидаги трансформациянинг индикатори сифатида гавдаланмоқда. 2025 йил якунларига кўра, республика бўйича қайд этилган 14,3 миллионга яқин чақирувнинг атиги 3,9 фоизи Жиззах ҳиссасига тўғри келиши тизимдаги рақамлаштириш ва логистика ислоҳотлари самарадорлигини кўрсатади. Бироқ, тезкорликнинг ошиши тиббий хизмат сифати тўлиқ таъминланганини англатмайди; асосий вазифа энди вақт билан пойгадан ташхис аниқлиги ва кадрлар малакаси босқичига ўтиши керак.
Вақт ва рақамлар тўқнашуви: Жиззах тажрибаси
2025 йилда Ўзбекистонда "103" хизматига жами 14 299 948 та мурожаат келиб тушган бўлса, Жиззах вилояти 561 894 та чақирув билан энг кам юклама тушган ҳудудлардан бири сифатида қайд этилди. Бу рақамлар ортида икки хил хулоса ётади: ё ҳудуд аҳолисининг бирламчи тиббий бўғин (поликлиникалар) билан алоқаси мустаҳкамланган, ёки тез ёрдамга эҳтиёж сезиладиган оғир патологиялар нисбати бошқа ҳудудларга қараганда пастроқ.
Энг муҳим ўзгариш — вақт фактори билан боғлиқ. Электрон автоматлаштирилган бошқарув тизимининг жорий этилиши натижасида Жиззахда бригадаларнинг манзилга етиб бориш вақти илгариги 25–30 дақиқадан 10–15 дақиқагача қисқарди. Бу тиббиётда "олтин соат" тушунчаси учун курашда катта қадамдир. Аммо техник тезкорлик тиббий муаммонинг илдизини ҳал қилмайди. Чақирувларнинг аксарияти нафас олиш тизими касалликлари, маиший жароҳатлар ва мавсумий хасталиклар билан боғлиқлиги аҳоли ўртасида профилактика ва хавфсизлик маданияти ҳали ҳам оқсаётганидан далолат беради.
Тизимли таҳлил: Рақамлаштиришдан мақсад нима эди?
Тез тиббий ёрдам тизимига IT-технологияларнинг кириб келиши инсон омилини камайтиришга қаратилган эди. Жиззах мисолида бу қуйидаги занжир орқали намоён бўлмоқда:
Диспетчерлик хизматининг марказлашуви: Чақирувлар энди туман даражасида эмас, ягона марказда қабул қилиниб, GPS орқали энг яқин бригадага йўналтирилмоқда.
Ресурс назорати: Ёқилғи сарфи, дори воситаларининг мавжудлиги ва бригаданинг реал вақтдаги ҳолати мониторинг қилинади.
Бироқ, тизимнинг "техник ғалабаси" кадрлар масаласидаги бўшлиқларни ёпиб кета олмайди. Тез ёрдам бригадаси 10 дақиқада етиб боргани билан, агар ундаги фельдшер ёки шифокор мураккаб вазиятда тўғри қарор қабул қила олмаса, тезкорликнинг қиймати нолга тенглашади. Жиззахдаги 561 мингта чақирувнинг қанчаси ҳақиқатда госпитализация билан якунлангани ва қанчаси "маслаҳат" даражасида қолгани тизимнинг самарадорлик коэффицентини белгилаб беради.
Эксперт нигоҳи: Кўрсаткичлар ва реаллик
Соҳа мутахассисларининг таъкидлашича, тез тиббий ёрдам хизматини ривожлантириш фақат автомобиллар паркини янгилашдан иборат эмас. Тез ёрдам — бу тиббиётнинг энг қиммат ва энг оғир бўғини.
"Тез ёрдам хизматининг юкламасини камайтириш учун оилавий шифокорлар институтини кучайтириш лозим. Агар аҳоли оддий иситма ёки қон босими кўтарилганда биринчи бўлиб тез ёрдамга эмас, поликлиникага мурожаат қилишни ўрганса, "103" хизмати ҳақиқий ҳаёт-мамот масалалари билан шуғулланиш имконига эга бўлади," дейди тиббиёт таҳлилчилари.
Тўсиқлар ва истиқбол: Навбатдаги қадам
Жиззахда техник база мустаҳкамланди, рақамли тизим ишга тушди. Лекин ҳали олдинда иккита катта тўсиқ турибди:
Аҳолининг тиббий саводхонлиги: "Тез ёрдам"ни такси ёки бепул маслаҳатхона деб билиш психологиясидан воз кечиш керак.
Тор доирадаги мутахассислар танқислиги: Тез ёрдам таркибида ихтисослашган (кардиологик, реанимацион) бригадалар сонини ошириш зарурати сақланиб қолмоқда.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, 2025 йилги статистик муваффақият — бу фақат бошланиши. Жиззах вилоятидаги 561 мингта мурожаатнинг ҳар бири ортида инсон тақдири ётибди. Тизимнинг вазифаси фақат "етиб бориш" эмас, балки "қутқариш ва соғайишга замин яратиш"га айланиши шарт. Акс ҳолда, рақамларнинг кичиклашиши сифатнинг ошишини англатмайдиган қуруқ статистика бўлиб қолаверади.
