Сизнинг севимли Bluetooth қулоқчинингиз нафақат мусиқа тинглаш воситаси, балки шахсий ҳаётингизга кириш учун очиқ қолдирилган дарвоза бўлиши мумкин. Левен университети тадқиқотчилари Google Fast Pair протоколида аниқлаган тирқишлар шуни кўрсатдики, замонавий гаджетлар фойдаланувчини кузатиш ва суҳбатларини эшитиш учун идеал қуролга айланиб бўлган. Энг даҳшатлиси, бундай ҳужумни амалга ошириш учун атиги 15 сония кифоя ва бунинг учун сизнинг қурилмангиз бошқа смартфонга уланган бўлиши ҳам тўсиқ эмас.
Bluetooth технологияси яратилган илк кунларидан бошлаб хавфсизликдан кўра қулайликни биринчи ўринга қўйиб келган. Сўнгги йилларда ишлаб чиқарувчилар қурилмаларни тезкор улашни (Fast Pair) соддалаштиришга ҳаракат қилиб, ҳимоя тизимларини иккинчи планга суриб қўйишди. Тарихий назар билан қарасак, 2024–2025 йилларда ҳам Bluetooth заифликлари (масалан, BlueBorne ёки BIAS) аниқланган эди, бироқ Fast Pair билан боғлиқ янги муаммо тизимли характерга эга. Бу ерда гап дастурий таъминотдаги кичик хатода эмас, балки уланиш протоколининг фундаментал мантиқидаги нуқсонда.
Тизимли таҳлил шуни кўрсатдики, ҳужумнинг асоси қурилмаларнинг уникал Model ID идентификаторини тутиб олишга таянади. Кўплаб симсиз аудио қурилмалар, ҳатто фаол уланиш мавжуд бўлса ҳам, янги сўровларни қабул қилишда давом этаверади. Бу дегани, жамоат транспорти ёки гавжум жойларда хакер сизнинг қулоқчинингизга масофадан туриб уланиб, нафақат товуш баландлигини бошқариши, балки микрофонни фаоллаштириб, атрофдаги суҳбатларни ёзиб олиши мумкин. Google ва Sony каби гигантларнинг моделлари эса «Find Hub» хизмати орқали эгасининг қадамигача кузатиш имконини берадиган даражада заиф бўлиб чиқди.
Киберхавфсизлик бўйича экспертларнинг фикрича, бу муаммо фақат битта ишлаб чиқарувчига тегишли эмас. Бутун бошли экотизим — смартфон, қулоқчин ва уларни боғловчи протоколлар занжирида узилиш бор. «Intellexa» каби зарарли дастурлар Ўзбекистон ва қўшни давлатлардаги юзлаб аккаунтларга ҳужум қилгани ҳақидаги хабарлар фонида, бундай аппарат даражасидаги заифликлар давлат даражасидаги кузатув ёки саноат жосуслиги учун мисли кўрилмаган имконият яратади. Бу ерда инсон омили эмас, балки технологик стандартларнинг эскиргани асосий муаммодир.
Ҳозирги ҳолатда муаммонинг ечими кечикаётганининг сабаби — қурилмаларнинг ҳаддан ташқари кўплиги ва уларни бир вақтда янгилашнинг имконсизлигида. Google ўз аппаратлари учун янгиланиш чиқарган бўлса-да, бозордаги миллионлаб арзон ёки эскирган моделлар ҳимоясиз қолишда давом этмоқда. Ишлаб чиқарувчилар фойдаланувчи хавфсизлигидан кўра сотув ҳажмини устун қўйиб, арзон чиплар ва эски протоколлардан фойдаланишда давом этишяпти.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, симсиз технологиялар бизга эркинлик бергани билан бир қаторда, шахсий ҳудудимиз чегараларини ҳам йўққа чиқармоқда. 15 сония ичида ҳаётингиз бегоналар учун очиқ китобга айланиши мумкин бўлган даврда яшаяпмиз. Биз қулайлик учун хавфсизликни қурбон қилишга тайёрмизми? Ёки технология ишлаб чиқарувчиларидан мажбурий стандартлар талаб қилиш вақти келдими?
