АҚШ Давлат департаменти 2026 йил 11 март куни Diversity Visa (DV) дастурини қайта тиклаш ва унга қатъий ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги қарорни эълон қилди. Янги тартибга кўра, 2026 йил 10 апрелдан бошлаб ариза топшириш жараёнида амалдаги хорижга чиқиш паспорти маълумотлари ва унинг рақамли нусхасини юклаш мажбурий этиб белгиланди. Бундан ташқари, дастур тарихида илк бор рўйхатдан ўтиш учун 1 доллар миқдорида тўлов жорий этилди. Ушбу ислоҳотлар 2025 йил 30 декабрдан бери тўхтаб қолган виза бериш жараёнини янги сифат босқичига олиб чиқишга қаратилган.
Фактчекинг: Дастурдаги асосий ўзгаришлар таҳлили
Жамиятда турли баҳсларга сабаб бўлаётган янги қоидаларни расмий маълумотлар асосида кўздан кечирамиз.
1. Паспорт тизимининг қайтиши
Даъво: Ариза топшириш учун паспорт шарт эмас.
Манба: АҚШ Давлат департаментининг 2026 йил 11 мартдаги баёноти.
Ҳақиқат: Эндиликда нафақат паспорт маълумотларини киритиш, балки унинг биографик ва имзо саҳифасини сканер қилинган ҳолда юклаш талаб этилади. Бу сохта аризалар ва фирибгарликнинг олдини олишга қаратилган.
2. Рўйхатдан ўтиш учун тўлов
Даъво: Green Card лотереяси мутлақо бепул.
Манба: АҚШнинг иммиграцияга оид янги меъёрий ҳужжатлари (2025 йил 16 сентябрдан кучга кирган).
Ҳақиқат: Илгари фақат ғолиб бўлганлар 330 доллар тўлаган бўлса, энди ҳар бир иштирокчи рўйхатдан ўтиш вақтида 1 доллар тўлаши шарт. Бу маблағ техник харажатларни қоплашга йўналтирилади.
3. Терминологиядаги ўзгаришлар Анкета шаклида «gender» (гендер) сўзи «sex» (биологик жинс)га, «age» (ёш) эса «date of birth» (туғилган сана)га алмаштирилган. Бу аниқликни ошириш ва ҳужжатлаштиришдаги хатоликларни камайтириш мақсадида қилинган.
Контекст: Нима учун Green Card тўхтатилган эди?
АҚШ ҳукумати 2025 йилнинг сўнгги кунларида виза беришни вақтинча тўхтатишга қарор қилганди. Бунга асосий сабаб сифатида тизимдаги тирбандлик ва сохта аризаларнинг кўпайиб кетгани кўрсатилган. Хусусан, Ўзбекистон каби давлатларда фирибгарлик марказлари томонидан фуқароларнинг рухсатисиз минглаб аризалар топширилиши тизимнинг ишончлилигига путур етказган.
Янги жорий этилаётган 1 долларлик тўлов ва паспорт сканери айнан мана шундай «автоматлаштирилган» фирибгарликларга чек қўйиши кутилмоқда. Жиззах вилояти ва бошқа ҳудудлардаги интернет-кафелар ёки консалтинг фирмалари орқали ариза топширувчилар энди шахсий маълумотларини назорат қилишда янада эҳтиёткор бўлишлари зарур.
Иқтисодий ва ижтимоий таъсир: Жиззахлик талабгорлар учун тавсиялар
Ўзбекистонлик ариза берувчилар учун янги қоидалар икки томонлама аҳамиятга эга. Бир томондан, жараён мураккаблашгандек кўринса, иккинчи томондан, ҳақиқий номзодларнинг ютиш имконияти ортади.
Реал ҳолат таҳлили: Агар илгари бир шахс номидан бир нечта ариза топшириш имкони (ноқонуний бўлса-да) мавжуд бўлган бўлса, эндиликда паспортнинг рақамли нусхаси ва тўлов тизими бу ишни имконсиз қилади.
Маслаҳат: Ариза топширишдан олдин хорижга чиқиш паспортининг амал қилиш муддати камида 2027 йил охиригача эканига ишонч ҳосил қилинг.
Тўлов: 1 долларлик тўловни амалга ошириш учун халқаро тўлов карталари (Visa, Mastercard) бўлиши талаб этилади. Бу эса банк хизматларидан фойдаланиш маданиятини оширишни тақозо этади.
Халқаро экспертлар фикри
Иммиграция масалалари бўйича халқаро экспертларнинг таъкидлашича, АҚШнинг бу қадами «сифатли миграция» сиёсатининг бир қисмидир. Diversity Visa дастурини сақлаб қолиш учун ҳукумат унинг шаффофлигини таъминлашга мажбур.
«Янги қоидалар DV-2027 дастуридан бошлаб тизимни соғломлаштиради. Бу нафақат АҚШ хавфсизлиги, балки ариза берувчиларнинг шахсий маълумотлари ҳимояси учун ҳам муҳим», — дейилади Давлат департаментининг расмий тушунтиришида.
Хулоса
Green Card дастурининг янги қоидалар билан қайтиши — бу тартибсизликка чек қўйишга бўлган уринишдир. 1 долларлик тўлов ва паспорт сканери каби талаблар ариза берувчилар сонини камайтириши мумкин, бироқ бу жараённинг адолатли ўтишини таъминлайди.
Ўзбекистонлик талабгорлар, хусусан вилоятлардаги ёшлар учун бу янгилик ҳужжатлар билан ишлашда масъулиятни оширишни англатади. Сизнингча, рўйхатдан ўтиш учун тўловнинг жорий этилиши фирибгарликка чек қўя оладими ёки бу ариза берувчиларга қўшимча қийинчилик туғдирадими?
